Hitit Pınarı-Eflatun Havuzu Kuruyor

Kutsal Anadolu Tanrıları da İsyanda;

Hitit Pınarı-Eflatun Havuzu ne yanda?

Bir haritacı, belgeselci ve gezi yazarı olarak; yaklaşık 40 yıldır, hayatı belgelemeye devam ediyorum… 

Gittiğim 99 ülkeden ve arşınladığım Anadolu coğrafyasından, yaşamın sırdaş güzelliklerini ve zenginliklerini keşfetme merakım sürüyor, yeniden…

Yoleri gezgin dervişin yolu, bu kez Konya’nın Beyşehir ilçesinde bulunan ve unutulan Eflatun Havuzu’na düştü…

Bereketli Orta Anadolu topraklarını ve Beyşehir Gölü’nü kutsayan Su Tanrıları mucizesi… 

Hititler Döneminde yapılmış kutsal bir su anıtı olan Eflatun Pınarı ve Hitit Havuzu, Konya‘nın Beyşehir ilçesine 22 km mesafede yer alıyor. Göğü taşıyan ve yerle gök arasında ilişki kuran tanrıların tasvir edildiği Eflatun Pınarı, hafif dalgalı bir yerde kalkerden yapılmış ve havuzu çevreleyen yassı bir tepenin eteğinde yer alan yaklaşık 100 metrelik bir bölümden kaynıyor. Gürül gürül havuzu dolduran ve bir kaç terden kaynayan doğal kaynak suyu… Çorak toprakların kutsal yaşam mucizesi…

Eflatun Pınarı, görüntüsü itibariyle Konya Ereğli‘de bulunan meşhur İvriz Kabartması’nı andırıyor. Ivrız Bereket Tanrısı Tuana anıtı, güçlü bir su kaynağı üzerinde kurulu, doğal bir kaya üzerine oyulan kabartmadır. Eflatun pınarı ise, büyük hisme taşların üst üste ve yan yana dizilen kutsal tanrı figürleri olan kesme taşlardan oluşmaktadır. Bu tanrı heykeli tığların ağzından kaynak suları akmaktadır. Bu pınarın kabartma taşlardan yapılan alanı ise, Eflatun Havuzunu oluşturmaktadır. Havuzun çevresinde ise, aslan ve başka tanrı heykelleri bulunmaktadır. Bir uygarlık harikası olan bu havuz, bu güne kadar kalan ender Anadolu Medeniyeti izlerini taşımaktadır. Kuzey tarafından yüzünü pınara doğru çevirmiş görkemli bir abide yer alıyor. Bu abide 7 metre eninde ve yüksekliğinde olup, 14 muazzam taştan yapılmış. Eski Anadolu stilinde olan Eflatun Pınarı’nın batı kısmında, yerden bir kaynak suyu fışkırıyor ve bu su pınarın önündeki küçük gölün oluşumunu sağlıyor. 

Eflatun Pınarı, ismini burada yaşadığına inanılan Eflatun’dan alıyor. Başka bir rivayete göre ise, renginden esinlenerek bu ismin verildiği tahmin ediliyor.

Konya’nın batısında Beyşehir Gölü yakınlarındaki Eflatun Pınar, arkeolojik çalışmalarda uzun süredir ele alınmaktadır. Kazılara başlamadan önceki bu çalışmalar, toprak üstünde kalan yegane kalıntı olan ve büyük andezit bloklardan oluşan kabartmalı ana anıtla sınırlı kalmak zorundaydı. Bu kutsal kaynakta, 1996 yılından beri Konya Müzesi’nden Sırrı Özenir yönetiminde geniş kapsamlı kurtarma kazıları yapılmaktadır. Bu kazıların heyecan verici sonuçları nedeniyle, şimdiye dek bilinenlerin kısmen düzeltilmesi ve yapı kompleksinin bütünüyle yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Eskiden beri bilinen ön yüzü kabartmalı duvarın, yaklaşık 31m x 34 m boyutlarında Hitit İmparatorluk dönemine ait (MÖ 14.-13. yüzyıl) büyük bir havuzun bir kısmını oluşturduğu saptanmıştır. Havuz iki tarafından özenli kanal sistemiyle çevrilidir. Özenle örülmüş büyük kesme taşlardan oluşan havuzun çevre duvarlarının, bazı kesimlerde dört taş sırası korunagelmiştir. Anıtın karşısında, havuzun güney tarafındaki çıkıntı teras gibi bir platform oluşturmaktadır. Kabartmanın olduğu ön yüzde kazılar sonucunda anıtın alt kısmını oluşturan çeşme heykeli niteliğinde bir dizi dağ tanrısı kabartması ortaya çıkarıldı. Havuzu çevreleyen duvarlarda, aralarında Güneş Tanrıçaları da bulunan, yeni ele geçen heykel ve kabartmalar, yapı bütününün yorumuna köklü bir değişiklik getirmektedir. İkonografik bakış açısının yanı sıra, karmaşık su sisteminin ayrıntılı bir biçimde teknik açıdan araştırılması gerekmektedir.

Titiz ve ayrıntılı bir çalışma için önce anıtın topografik çevresiyle birlikte tam bir belgelemesi kaçınılmazdı. Bu çalışma, 2002 yılında Konya Müzesi ile Alman Arkeoloji Enstitüsü İstanbul Şubesi’nin işbirliği içinde ve Karlsruhe Üniversitesi Mimarlık Tarihi ve aynı üniversitenin Jeodezi bölümünün katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Anıt ve çevresinin ayrıntılı plan ve cephe görünüm- erinin hazırlanmasının yanı sıra kutsal alanın ileride Konya Müzesi tarafından araştırılması plan- lanan hemen yakınındaki höyüğü de kapsayan topoğrafik çevresinin dijital modeli oluşturuldu.

Yapılacak olan onarım çalışmalarında bu belgeleme çalışmaları önemli bir temel oluşturacaktır. Kutsal alanda Konya Müzesi tarafından yapılan diğer çalışmalar da belgelenecek ve plana eklenecektir. 

Nasıl Gidilir?

Konya’nın Beyşehir İlçesi’nden, Konya-Isparta D330 Karayolu üzeri güzergahta bulunan Akburun Mahallesi’nden sola doğru sapın ve Sarıhacı Köyü yolunun solunda bulunan Eflatun Havuzu’na ulaşırsınız. Konya’dan 72 km. Beyşehir Merkez’den Eflatun Havuzu arası 22 kilometredir. 

Sonuç: 

Bir zamanlar ülkemizin tahıl ve hububat anbarı olan ve giderek çölleşen bereketli Konya Ovası’nda, tarihi yapılarda bir bir yok oluyor… Ülkemizin ve tüm insanlığın ortak mirası olan bu sahipsiz arkeolojik zenginlik kaynaklarımız, yasadışı define arayıcılarının yağmasıyla parçalanıyor ve yabancı ülkelere peşkeş çekiliyor. Bu eşsiz tarihi zengin mirasın çevresi oldukça kötü, kirli, korumasız ve bakımsızdır. Alternatif doğa ve kültür turizmi potansiyeli olan, öteki Anadolu Medeniyetleri gibi, Eflatun Havuzu ve Pınarı da ilgi bekliyor… Fırtına Tanrısı Teşup, Bereket Tanrısı Tuvana ve öteki Su Tanrıları isyan ediyor ve bizi çağırıyor… Tanrıların diyeti, hışmı ve gazabı ağır olur… Bizden söylemesi… Aman dikkat!..

Kaynak: Anadolu Karızları belgeseli, Anadolu Su Medeniyeti belgeseli. Yönetmen: Dursun Özden. www.dursunozden.com.tr

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

shared on wplocker.com