﻿{"id":2430,"date":"2014-10-21T20:25:24","date_gmt":"2014-10-21T17:25:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=2430"},"modified":"2015-05-28T00:26:34","modified_gmt":"2015-05-27T21:26:34","slug":"suyun-mavi-gozu-agliyor","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=2430","title":{"rendered":"D\u00dcNYA SU G\u00dcN\u00dcNDE Suyun mavi g\u00f6z\u00fc kan\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/50b-DSC00649.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-2432\" alt=\"50b-DSC00649\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/50b-DSC00649-1024x768.jpg\" width=\"620\" height=\"465\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/55-DSCF0547.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-2434\" alt=\"55-DSCF0547\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/55-DSCF0547-1024x577.jpg\" width=\"620\" height=\"349\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/57-DSCF0049.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-2435\" alt=\"57-DSCF0049\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/57-DSCF0049-1024x685.jpg\" width=\"620\" height=\"414\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/59-DSC00732.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-2436\" alt=\"59-DSC00732\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/59-DSC00732-768x1024.jpg\" width=\"620\" height=\"826\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/34-ermenek3.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-2437\" alt=\"34-ermenek3\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/34-ermenek3-1024x682.jpg\" width=\"620\" height=\"412\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i>\u00a0<\/i><i>Isparta S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi, \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, DS\u0130 ile T\u00fcrkiye Tabiat\u0131 Koruma Derne\u011fi\u2019nin 9-10 Haziran 2007\u2019de ortakla\u015fa d\u00fczenledikleri \u201cG\u00d6LLER KONGRES\u0130\u201dinde yapt\u0131\u011f\u0131m sunumdur.\u00a0<\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>DURSUN \u00d6ZDEN<\/i><\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci, Belgeselci<\/i><\/b><\/p>\n<p align=\"center\">Do\u011fa dostlar\u0131, bu g\u00fcnk\u00fc size sunumum, asl\u0131nda \u00e7ekimine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z <b>\u201cSUYUN MAV\u0130 G\u00d6Z\u00dc\u201d<\/b> adl\u0131 belgesel \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n \u00f6zetinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil&#8230;<\/p>\n<p><i>\u00a0<\/i><i>\u201cYa\u011fmurlar bize \u00e7i\u00e7ekleri ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 getirir. Kurakl\u0131k ise toprakta \u00e7atlaklar a\u00e7ar. G\u00f6ller ve nehirler bizi ya\u015fat\u0131r, d\u00fcnyan\u0131n damarlar\u0131ndan bizim damarlar\u0131m\u0131za akarlar. Bizim onlar\u0131 zehirlemek veya ileriyi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden ziyan etmek yerine bize geldiklerindeki kadar temiz ve saf olarak geriye akmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamam\u0131z gerekir.\u201d<\/i><\/p>\n<p>13 milyar y\u0131l \u00f6nce g\u00fcne\u015f ve 4.5 milyar y\u0131l \u00f6nce d\u00fcnya yoktu. 3 milyon y\u0131ld\u0131r do\u011fada canl\u0131lar ya\u015f\u0131yor. 1.7 milyon y\u0131l \u00f6nce \u0130\u00e7 Asya\u2019da Yamaho Adam\u0131 ve 700 bin y\u0131l \u00f6nce Pekin Adam\u0131 ya\u015fad\u0131. 60 bil y\u0131l \u00f6nce Afrika\u2019da San Bu\u015fman ve 40 bin y\u0131l \u00f6nce Avustralya ve Malezya\u2019da Aborjinler vard\u0131. 35 bin y\u0131l \u00f6nce Asya\u2019sa Mongol Adam\u0131 ya\u015fad\u0131. 15 bin y\u0131l \u00f6nce de Orta Asya\u2019da K\u00f6k T\u00fcr\u00fck Adam\u0131 ve 12 bin y\u0131l \u00f6nce de Anadolu\u2019da S\u00fcmerli T\u00fcrkler vard\u0131. Do\u011fan\u0131n ve insanlar\u0131n yok olu\u015fu ise, bu kadar uzun y\u0131l s\u00fcrmeyece\u011fe benziyor.<\/p>\n<p><b>\u0130<\/b>nsanla do\u011fa aras\u0131nda dayanmas\u0131 gereken ilkeleri bir yana b\u0131rakan ileri bir teknolojinin do\u011furdu\u011fu bir ilgisizlikten, insan\u0131n do\u011fadan uzakla\u015fmas\u0131ndan, kopmas\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz bug\u00fcn. Yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan do\u011fal sistemlerin ve mekanizmalar\u0131n yads\u0131nmas\u0131, de\u011ferinin bilinmemesi, teknolojinin \u00f6zellikle \u00e7evre kirlenmesi, toprak, orman ve sular\u0131n k\u00f6t\u00fc y\u00f6netilmesi, a\u015f\u0131r\u0131 yak\u0131t t\u00fcketimi, sa\u011fl\u0131ks\u0131z kentle\u015fme, k\u0131rsal alanlar\u0131n bo\u015falmas\u0131, do\u011fal kaynaklar\u0131n k\u0131y\u0131m\u0131, geleneksel k\u00fclt\u00fcrlerin yok edilmesi, istenilmeyen sonu\u00e7lar\u0131 ve etkileri insanla \u00e7evre aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirdi\u011finin en a\u00e7\u0131k ve en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen belirtileridir. Elbette medyan\u0131n etkileri yads\u0131namaz.<\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu kez \u201c\u00e7evre bunal\u0131m\u0131\u201d diye adland\u0131r\u0131lan olay, \u00f6nce insan\u0131n d\u00fcnyada ki egemenli\u011finin korkun\u00e7 \u015fekilde artan h\u0131z\u0131 ve \u00f6zellikle do\u011fal kaynaklar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi sonucu fiziksel ve biyolojik ortamlar\u0131n bozulmas\u0131, zarar g\u00f6rmesiyle ilgilidir.<\/p>\n<p>Burada temel sorun \u015fudur; insan, hangi noktaya kadar \u00e7evreyi kullanabilir, onu etkileyebilir.<\/p>\n<p>Havas\u0131 ve suyu kirlenmemi\u015f, topra\u011f\u0131 bozulmam\u0131\u015f, g\u00fcr\u00fclt\u00fcden ve di\u011fer kirliliklerden uzak, temiz, g\u00fczel, ye\u015fil ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evre, bu yeni bin y\u0131l insan\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck iste\u011fi&#8230; \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n da gelece\u011fe huzurla bakabilmesinin en b\u00fcy\u00fck teminat\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu anlay\u0131\u015f i\u00e7inde hareket noktam\u0131z, sorunlar\u0131 bilmek ve tan\u0131makt\u0131r.\u00a0 Bu bilme ve tan\u0131ma ihtiyac\u0131, bizi \u00fclkemizi ve \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131 daha iyi tan\u0131ma, bu konuyla ilgili bilgileri toplama ve insan\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evre sorunlar\u0131na duyarl\u0131 k\u0131lma noktas\u0131na getirmi\u015ftir. Bu program ile belli ba\u015fl\u0131 \u00e7evre sorunlar\u0131na, \u00f6zellikle do\u011fan\u0131n do\u011fal dengesinin bozulmas\u0131 ile ilgili oldu\u011fundan do\u011fan\u0131n temel unsurlar\u0131ndan su ve sulak alanlarda g\u00f6r\u00fclen sorunlara yer verilecektir.<\/p>\n<p><b>\u00dclkemiz K\u00fc\u00e7\u00fckasya&#8230;<\/b><\/p>\n<p><b>Co\u011frafyas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Anadolu\u2019da<\/b><\/p>\n<p>Amsterdam\u2019daki gibi k\u0131\u015f, Toulus\u2019deki gibi yaz olur. K\u00fc\u00e7\u00fckasya\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7te biri yaylad\u0131r. Susuz, bitkisiz, yer yer \u00e7\u0131plak kayalarla delinmi\u015f bozk\u0131rdan bir hal\u0131d\u0131r. Mavi mavi par\u0131ldayan g\u00f6ller, k\u0131vr\u0131m k\u0131vr\u0131m akarsular bu topraklara y\u00fcce, soylu bir tekd\u00fczelik verir&#8230;<\/p>\n<p><b>-2-<\/b><\/p>\n<p>Garip bir onur, bir a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k bu topraklara, bu da\u011flara, bu yaylalara ait bir gizemlilik vard\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Binlerce y\u0131ld\u0131r bu b\u00f6yledir&#8230;<\/p>\n<p>Binlerce y\u0131ld\u0131r bu b\u00f6yleydi&#8230;<\/p>\n<p>Ama art\u0131k Anadolu\u2019nun \u00e7\u0131plak da\u011flar\u0131, kirlenmi\u015f akarsular\u0131, sular\u0131 \u00e7ekilmi\u015f g\u00f6lleri, ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f verimsiz topraklar\u0131, sa\u011fl\u0131ks\u0131z yerle\u015fim alanlar\u0131 ve sonucunda yok olan su havzalar\u0131 var&#8230;<\/p>\n<p>Neden b\u00f6yle oldu?<\/p>\n<p>Hepimizin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00e7evre\u201dye bu vah\u015fice sald\u0131r\u0131 neden?<\/p>\n<p><b>Anadolu,<\/b><\/p>\n<p>Avrupa ile Asya aras\u0131nda \u00fc\u00e7 taraf\u0131 nitelikleri birbirinden farkl\u0131 olan denizlerle \u00e7evrili, \u00fc\u00e7 k\u0131ta aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi yapan 779.000 km2\u2019lik bir yar\u0131mada. Do\u011fu da I\u011fd\u0131r Ovas\u0131 bir \u00e7e\u015fit Akdeniz iklimi \u00f6zelli\u011fi g\u00f6sterirken, hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bulunan A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131 ve platosu Sibirya iklimine sahiptir.<\/p>\n<p>Anadolu zengin bir m\u00fczedir&#8230;<\/p>\n<p>Tarih ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yan\u0131 s\u0131ra ak\u0131l almaz bir biyolojik zenginli\u011fe sahiptir.<\/p>\n<p>Avrupa K\u0131tas\u0131\u2019n\u0131n t\u00fcm\u00fcnde bitki t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 12.000 kadar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de saptanm\u0131\u015f bitki t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131 hemen hemen bu say\u0131ya yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Hayvan t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131 da Avrupa K\u0131tas\u0131\u2019n\u0131n 1.5 kat\u0131 kadar, yani 80.000\u2019in \u00fczerindedir.<\/p>\n<p>K\u0131talar aras\u0131 g\u00f6\u00e7 eden ku\u015flar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 k\u00f6pr\u00fclerden en \u00f6nemlisi Anadolu\u2019dur&#8230;<\/p>\n<p>Anadolu topra\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zenle korunma zorunlulu\u011fu baz\u0131 hayvan t\u00fcrlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011finin yan\u0131 s\u0131ra bir\u00e7ok bitki t\u00fcrlerine de anavatan g\u00f6revi yapmas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u0131slah edilerek insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine sunulmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin kiraz, kay\u0131s\u0131, bu\u011fday, nohut, mercimek, incir, lale, kardelen, \u00e7i\u011fdem ve tarla t\u00fcrlerinin %30 u da Anadolu\u2019dan k\u00f6k alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fc\u00e7 taraf\u0131 denizlerle \u00e7evrilidir. Kuzeyde, yak\u0131n zamana kadar su \u00fcr\u00fcnleri bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcksek verime sahip Karadeniz ne yaz\u0131k ki Orta Avrupa k\u00f6kenli kirli at\u0131klar\u0131 bo\u015faltan Tuna nehri dolay\u0131s\u0131yla h\u0131zla kirlenmektedir. Ama yaln\u0131zca Tuna m\u0131 kirletiyor Karadeniz\u2019i&#8230;<\/p>\n<p>Ya K\u0131z\u0131l\u0131rmak, ya Sakarya&#8230;<\/p>\n<p>Biz daha m\u0131 az kirletiyoruz Karadeniz\u2019i&#8230;<\/p>\n<p>Karadeniz\u2019i Akdeniz\u2019e ba\u011flayan, bir\u00e7ok deniz canl\u0131s\u0131na ev sahipli\u011fi yapan Marmara Denizi de \u00e7evrede ki<\/p>\n<p>sanayile\u015fme ve kentle\u015fmeden dolay\u0131 h\u0131zla kirlenmekte, Ege ve Akdeniz de \u00f6yle de\u011fil mi ?<\/p>\n<p align=\"center\"><b>-3-<\/b><\/p>\n<p align=\"right\">Bizler, \u00f6zellikle d\u00fcnya y\u00fczeyinde ki su miktar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca %2,5\u2019unu olu\u015fturan tatl\u0131 suya ba\u011f\u0131ml\u0131y\u0131z. B\u00fcy\u00fck oranda Antartika\u2019da ve daha az\u0131 G\u00f6reland\u2019da ki buzullar\u0131n i\u00e7inde, kuzey kutup takkesinde ve da\u011f buzullar\u0131nda kilitlenip kalm\u0131\u015f su budur. D\u00fcnya su sisteminin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki stratejik tehlike de end\u00fcstrile\u015fen uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00fcretti\u011fi kimyasal maddelerle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda su kaynaklar\u0131n\u0131n kirlenmesidir.<\/p>\n<p>1.7 milyardan fazla insana yeterli temiz su kayna\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. 3 milyardan fazla insan yetersiz sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n<p>BM \u00c7evre Program\u0131n\u0131n bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki her be\u015f hastal\u0131ktan d\u00f6rd\u00fc ya kirli sular ya da yetersiz sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n su sistemi \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131na bir de ki\u015fi ba\u015f\u0131na kullan\u0131m\u0131n artmas\u0131 eklenmektedir. Bunun nedenlerinden birisi, artan n\u00fcfusu beslemek i\u00e7in tar\u0131mda sulaman\u0131n daha \u00e7ok kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada<\/p>\n<p>insano\u011flu taraf\u0131ndan kullan\u0131lan tatl\u0131 suyun hemen hemen 4\/3\u2019\u00fc sulamada kullan\u0131lmaktad\u0131r. As\u0131l trajik olan bu sular\u0131n be\u015fte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn verimsiz ya da \u00e7evreye zararl\u0131 teknikler nedeniyle ziyan olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclkemiz akarsular\u0131 ve su kaynaklar\u0131 olarak zengin bir \u00fclke&#8230;<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131l\u0131rmak, F\u0131rat ve Dicle&#8230;<\/p>\n<p>Seyhan, Ceyhan ve Sakarya&#8230;<\/p>\n<p>Ye\u015fil\u0131rmak, \u00c7oruh ve Aras<\/p>\n<p>Ve Meri\u00e7, Ergene, Susurluk, Simav,<\/p>\n<p>Gediz, B\u00fcy\u00fck ve K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes&#8230;<\/p>\n<p>Ad\u0131n\u0131 sayamayaca\u011f\u0131m\u0131z di\u011ferleri ve g\u00f6llerimiz&#8230;<\/p>\n<p>Her biri mavi mavi par\u0131ldayan irili ufakl\u0131 y\u00fczlerce g\u00f6l. Kimisi d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek rak\u0131ml\u0131 g\u00f6llerinden. \u00c7ini G\u00f6l, Alim G\u00f6l\u00fc, Bal\u0131k G\u00f6l\u00fc, \u00c7\u0131ld\u0131r ve Nemrut G\u00f6lleri gibi&#8230;<\/p>\n<p>Kimisi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6lleri aras\u0131nda, Van gibi.. Bir di\u011feri \u00fclkemizin, belki de b\u00f6lgemizin en b\u00fcy\u00fck tuz kayna\u011f\u0131&#8230; Tuz G\u00f6l\u00fc gibi.<\/p>\n<p align=\"center\">T\u00fcrkiye\u2019nin 78 milyon hektar olan y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k 26 milyon hektar\u0131n\u0131 sulanabilir araziler olu\u015fturmaktad\u0131r. Ancak, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, ekonomik olarak sulanabilecek 8,5 milyon hektarl\u0131k alan\u0131n 3,4 milyon hektar kamu taraf\u0131ndan olmak \u00fczere, toplam 4,7 milyon hektar\u0131 sulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><b>T\u00fcrkiye su zengini de\u011fil<\/b><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye \u00fczerine y\u0131ll\u0131k 501 milyar metrek\u00fcp su d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bu suyun 274 milyar metrek\u00fcp\u00fc buharla\u015f\u0131yor, 41 milyar metrek\u00fcp\u00fc yeralt\u0131 sular\u0131na kar\u0131\u015f\u0131yor. Kom\u015fu \u00fclkelerden T\u00fcrkiye&#8217;ye 7 milyar metrek\u00fcp su gelirken, T\u00fcrkiye&#8217;nin br\u00fct su potansiyeli 234 milyar metrek\u00fcp\u00fc buluyor. Ancak T\u00fcrkiye bu suyun sadece 110 milyar metrek\u00fcp\u00fcn\u00fc kullanabiliyor.<\/p>\n<p>G\u00fcnde 400 ton toprak sulamayla kayboluyor<\/p>\n<p><b>-4-<\/b><\/p>\n<p><b>T\u00fcrkiye&#8217;de su kaynaklar\u0131 &#8216;susuz&#8217; kal\u0131yor<\/b><\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir \u00fclkenin su zengini say\u0131labilmesi i\u00e7in y\u0131lda ortalama ki\u015fi ba\u015f\u0131na 10 bin metrek\u00fcp su potansiyeline sahip olmas\u0131 gerekirken, T\u00fcrkiye&#8217;de ise ki\u015fi ba\u015f\u0131na 3 bin 500 metrek\u00fcp potansiyel, 1800 metrek\u00fcp kullan\u0131labilir su bulunuyor.<\/p>\n<p>WWF-T\u00fcrkiye&#8217;nin ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, T\u00fcrkiye&#8217;de n\u00fcfusun 2030 y\u0131l\u0131nda 80 milyona ula\u015faca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131 do\u011frultusunda, ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131 1375 metrek\u00fcp, \u015fu anda y\u00fczde 67 olan su kaynaklar\u0131n\u0131 kullanma oran\u0131 ise y\u00fczde 100&#8217;e ula\u015facak.<\/p>\n<p>Son 40 y\u0131l i\u00e7inde, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 5 Tuz G\u00f6l\u00fc&#8217;ne e\u015fit olan 1 milyon 300 bin hektarl\u0131k su kayna\u011f\u0131 tahrip edilirken, kentlerin y\u00fczde 90&#8217;\u0131nda kanalizasyonlar, bu kaynaklara bo\u015falt\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Beklenmedik seller, kurakl\u0131k ve kirlenmeler de genellikle bu de\u011fi\u015fimlerin do\u011fal su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde aksamalara yol a\u00e7mas\u0131 nedeniyle oluyor. \u00d6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ise 2025 y\u0131l\u0131nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131n\u0131n, kritik s\u0131n\u0131r\u0131n alt\u0131nda olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p><b>VAN G\u00d6L\u00dc&#8217;N\u00dcN 3 KATI B\u00dcY\u00dcKL\u00dc\u011e\u00dcNDE SULAK ALAN KAYBED\u0130LD\u0130<\/b><\/p>\n<p>&#8221;Son 40 y\u0131lda T\u00fcrkiye&#8217;de Van G\u00f6l\u00fc&#8217;n\u00fcn 3 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, yakla\u015f\u0131k 1 milyon 300 bin hektar sulak alan kaybedildi. Geriye sadece 1 milyon 250 bin hektar sulak alan kald\u0131. Tar\u0131msal su kullan\u0131m\u0131n\u0131n kontrols\u00fcz olmas\u0131 \u00fclke genelinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir<\/p>\n<p>sorun. Sadece Konya Kapal\u0131 Havzas\u0131&#8217;n\u0131 tehdit eden yakla\u015f\u0131k 26 bin ka\u00e7ak su kuyusu var. Bu kuyulardan kontrols\u00fcz \u015fekilde s\u00fcrekli su \u00e7ekiliyor.&#8221;<\/p>\n<p><b>YERALTI SULARININ Y\u00dcZDE 80&#8217;\u0130 TARIMDA KULLANILIYOR<\/b><\/p>\n<p>&#8221;Ak\u015fehir G\u00f6l\u00fc de kurumak \u00fczere. Su seviyeleri giderek azalan neredeyse b\u00fct\u00fcn<\/p>\n<p>sulak alanlar tehlike sinyalleri veriyor. Sulak alanlarla birlikte sazl\u0131klar da yok oluyor. \u00dclke ekonomisine ciddi gelir sa\u011flayan sazl\u0131klar, suyu s\u00fczme \u00f6zelli\u011fiyle de \u00f6nemli bir g\u00f6rev \u00fcstleniyor. Sazl\u0131klar tabii ar\u0131t\u0131m yap\u0131yor. Bug\u00fcn at\u0131klarla da kirlenerek tehdit alt\u0131nda bulunan Bolluk G\u00f6l\u00fc, Tersakan G\u00f6l\u00fc, Tuz G\u00f6l\u00fc, Obruk Yaylas\u0131, Ere\u011fli Ovas\u0131 ve Kulu G\u00f6l\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere sulak alanlar ve bitki alanlar\u0131n\u0131n acilen korunmas\u0131 gerekiyor. Konya Kapal\u0131 Havzas\u0131&#8217;ndaki sulak alanlar \u00e7ok acil tedbir al\u0131nmazsa ba\u015fta Tuz G\u00f6l\u00fc olmak \u00fczere geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak ciddi problemlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacak.<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><b>\u0130\u00e7 Anadolu\u2019da yeralt\u0131 sular\u0131 kurudu<\/b><\/p>\n<p><b>Kuruma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan sulak alanlar<\/b><\/p>\n<p>E\u015fmekaya Sazl\u0131klar\u0131, Hotam\u0131\u015f Sazl\u0131klar\u0131, Sultan Sazl\u0131klar\u0131, Ere\u011fli Akg\u00f6l,<\/p>\n<p>Meke G\u00f6l\u00fc, Ak\u015fehir G\u00f6l\u00fc:<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli sulak alanlar\u0131ndan olan, Sultan Sazl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n su sorunu s\u00fcrerken, Seyfe G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn bulundu\u011fu alan\u0131n, 20 cm kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda tuzla kapl\u0131 ve r\u00fczgar<\/p>\n<p>erozyonuna a\u00e7\u0131k, tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 tehdit eden bir \u201ctuz \u00e7\u00f6l\u00fc\u201d haline geldi\u011fi bildirildi.<\/p>\n<p><b>-5-<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>SULTAN SAZLI\u011eI, (SULTAN \u00c7\u00d6L\u00dc) OLAB\u0130L\u0130R<\/b><\/p>\n<p align=\"center\">Yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm canl\u0131lar i\u00e7in ya\u015fam\u0131n temel kayna\u011f\u0131 olan su giderek t\u00fckenmekte. D\u00fcnyam\u0131z\u0131n %70\u2019i sularla kapl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, tatl\u0131 su kaynaklar\u0131 bunun yaln\u0131zca %2,5\u2019idir. Bug\u00fcn yery\u00fcz\u00fc n\u00fcfusunun be\u015fte biri su kaynaklar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f kullan\u0131m\u0131, kirlilik, alan kayb\u0131 gibi nedenlerden dolay\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131, temiz ve i\u00e7ilebilir suya sahip de\u011fil. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yakla\u015f\u0131k 1,3 milyar ki\u015fi su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekmekte. Gelecek 25 y\u0131lda bu say\u0131n\u0131n 2 kat\u0131na \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n<p>\u00a0Su talebinin son 25 y\u0131l i\u00e7inde % 60 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor muydunuz? Bir \u00fclkenin su zengini olabilmesi i\u00e7in ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen y\u0131ll\u0131k ortalama su miktar\u0131n\u0131n en az 10.000m\u00b3 olmas\u0131 gerekirken, bu miktar T\u00fcrkiye\u2019de 1.430 m\u00b3. Bu rakam, bilinenin aksine T\u00fcrkiye\u2019nin su zengini olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnyan\u0131n kaynaklar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Hayal edebilece\u011fimiz en ileri teknolojiler bile, yery\u00fcz\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya olanak tan\u0131mayacakt\u0131r. Do\u011fal kaynaklar\u0131n hi\u00e7 t\u00fckenmeyecekmi\u015f gibi kullan\u0131lmas\u0131, asl\u0131nda ya\u015famla oynanan bir kumard\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><b>Bolkar Da\u011flar\u0131\u2019nda, 2500 metre rak\u0131mda bulunan \u00c7ini G\u00f6l\u2019de ya\u015fayan Rona Holtzi (Toros) Kurba\u011falar\u0131, kardelenler ve yaban\u0131l y\u0131lk\u0131 atlar\u0131 yok oluyor&#8230;<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b>D\u00fcnyada ba\u015fka benzeri bulunmayan, halk aras\u0131nda Toros Kurba\u011falar\u0131 olarak bilinen, \u00f6tmeyen ve s\u00fcr\u00fcler halinde ya\u015fayan Rona Holtzi cinsi kurba\u011falar, bilin\u00e7sizce g\u00f6le at\u0131lan alabal\u0131klar\u0131n t\u00fcketmesi nedeniyle yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya&#8230; Ayr\u0131ca, \u00c7ini G\u00f6l \u00e7evresindeki yaylalarda ya\u015fayan yaban\u0131l y\u0131lk\u0131 atlar\u0131 ve kardelenler de ekolojik dengenin bozulmas\u0131 sonucu yok yolma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya&#8230;<\/p>\n<p>Yine bu b\u00f6lgede bir ba\u015fka do\u011fa olay\u0131 tehlike sinyalleri veriyor. Buda da, hi\u00e7 ku\u015fkusuz erozyon&#8230; \u00d6zellikle, Seyhan Nehri\u2019nin bir kolu olan \u00c7ak\u0131t Deresi\u2019nin kayna\u011f\u0131 Ni\u011fde\u2019nin Uluk\u0131\u015fla il\u00e7esinde bulunuyor. Bilin\u00e7sizce t\u00fcketilen yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131 ve orman t\u00fcketimi, \u00c7ak\u0131t Vadisinde kurakl\u0131klara ve erozyonlara neden olmaktad\u0131r. Art\u0131k, bu da\u011flarda yaban\u0131l hayvanlar g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. B\u00f6lgede yap\u0131lan a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle yasaklanan hayvanc\u0131l\u0131k, k\u00f6yl\u00fcleri g\u00f6\u00e7e zorluyor. Te\u015fvik edilen sebzecilik, kiraz, bodur elma ve badem a\u011fa\u00e7lar\u0131 ise, yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesi sonucu, bir i\u015fe yaram\u0131yor. Do\u011fa biz insanlardan intikam al\u0131yor. Bu do\u011fa olay\u0131na \u00e7evre k\u00f6yl\u00fclerin ilgin\u00e7 bir benzetmesi var: DA\u011eLAR K\u00dc\u00c7\u00dcL\u00dcYOR VE KAYALAR B\u00dcY\u00dcY\u00dcR&#8230;\u00a0 Erozyon ba\u015fka nas\u0131l anlat\u0131l\u0131r ki&#8230;<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><b>\u0130klim De\u011fi\u015fiyor<\/b><\/p>\n<p>1990\u2019lar son 600 y\u0131l\u0131n en s\u0131cak y\u0131llar\u0131 olarak tarihe ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>2100 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnya \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n 4 derece daha artmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n<ul>\n<li>Bilim adamlar\u0131, bu art\u0131\u015f\u0131n d\u00fcnya tarihinde son 10.000 y\u0131lda olu\u015fan en b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklik olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/li>\n<li>Hastal\u0131klar\u0131n, do\u011fal afetlerin ve \u00e7\u00f6lle\u015fmenin artmas\u0131 bekleniyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>D\u00fcnyada su t\u00fckeniyor<\/b><b><\/b><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n %70\u2019i su olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bunun %97\u2019si deniz suyu, %2\u2019si kutuplarda buzul halinde bulunuyor. T\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in i\u00e7ilebilir su miktar\u0131 ise var olan kaynaklar\u0131n yaln\u0131zca %1\u2019i.<\/p>\n<p align=\"center\"><b>-6-<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>Her y\u0131l do\u011fan yakla\u015f\u0131k 90 milyon bebek i\u00e7in y\u0131lda ek 27 milyar m3 suya ihtiya\u00e7 var.<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>T\u00fcrkiye\u2019de de su bitiyor<\/b><b><\/b><\/p>\n<ul>\n<li>T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm kullan\u0131labilir su varl\u0131\u011f\u0131 yer alt\u0131 sular\u0131 dahil 110 milyar m3\u2019t\u00fcr.<\/li>\n<li>Tuna Nehri\u2019nin Karadeniz\u2019e y\u0131lda 260 milyar m3 su bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, bilinenin aksine ne kadar su fakiri oldu\u011fumuz anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>T\u00fcrkiye su zengini bir \u00fclke de\u011fil!<\/b><b><\/b><\/p>\n<ul>\n<li>Bir \u00fclkenin su zengini say\u0131labilmesi i\u00e7in ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama kullan\u0131labilir su miktar\u0131 y\u0131ll\u0131k en az 10.000 m3 olmal\u0131d\u0131r. Oysa,\u00a0 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu de\u011fer T\u00fcrkiye i\u00e7in yaln\u0131zca 1.430 m3\u2019t\u00fcr.<\/li>\n<li>2030 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin n\u00fcfusunun 80 milyona ula\u015faca\u011f\u0131 ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131lda 1.100 m3 su miktar\u0131 d\u00fc\u015fece\u011fi tahmin ediliyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Yok ediyoruz<\/b><b><\/b><\/p>\n<p>T\u00fcm d\u00fcnyada her g\u00fcn 400.000 hektarl\u0131k orman alan\u0131 yok oluyor. T\u00fcrkiye\u2019de her y\u0131l 20.000 hektar\u0131n \u00fczerinde orman alan\u0131 yok oluyor.<\/p>\n<p>Do\u011fu Karadeniz y\u00f6remizdeki \u0131l\u0131man ku\u015fak, do\u011fal ya\u015fl\u0131 ormanlar\u0131m\u0131z\u0131n yaln\u0131zca %12\u2019si bozulmadan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar kalabildi.<\/p>\n<p><b>Kaybediyoruz<\/b><b><\/b><\/p>\n<p>T\u00fcrbalik alanlar\u0131m\u0131z\u0131 %80\u2019ini kaybettik.<\/p>\n<p>Fundal\u0131k alanlar\u0131m\u0131z\u0131n %90\u2019\u0131n\u0131 kaybettik.<\/p>\n<p>Kumul alanlar\u0131m\u0131z\u0131n %80\u2019i art\u0131k yok.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de son 40 y\u0131lda 1.300.000 hektar, yani Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fc\u00e7 kat\u0131 kadar sulak alan kaybedildi.<\/p>\n<p><b>\u00c7evre neden bu kadar \u00f6nemli?<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b>Johannesburg\u2019da d\u00fcnya \u00fclkeleri, fakirli\u011fe kadar varan ana sorunlar\u0131n en temel \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik kavram\u0131n\u0131n t\u00fcm sekt\u00f6rlerde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda<\/p>\n<p>yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti. Sera etkisi art\u0131yor; do\u011fal kaynaklar bitiyor; maliyetler art\u0131yor; gelir e\u015fitsizli\u011fi art\u0131yor. \u015eirketlerin t\u00fcm bunlarda pay\u0131 \u00e7ok fazla!!<\/p>\n<p>Milli parklara, arkeolojik ve do\u011fal sit alanlar\u0131na yap\u0131lmak istenen baraj ve sulama projeleri, y\u00fcr\u00fctmeyi durduran mahkeme kararlar\u0131na ra\u011fmen, m\u00fcteahhit \u015firketler taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bu kapsamda, Munzur Vadisi Milli Park\u0131, Hasankeyf, Allianoi, Zeugma gibi do\u011fal ve tarihi alanlar, bir daha geri gelmemek \u00fczere yok oluyorlar.<\/p>\n<p><b>-7-<\/b><\/p>\n<p>\u2022\u00a0 Artvin&#8217;deki Yusufeli Baraj\u0131&#8217;n\u0131n y\u00fcr\u00fctmesi, ekonomik a\u00e7\u0131dan karl\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle durduruldu. E\u015fmekaya Baraj\u0131 su biriktiremedi\u011fi i\u00e7in bo\u015f duruyor, ama do\u011faya verilen zarar y\u00fcz\u00fcnden Anadolu&#8217;nun en \u00f6nemli ku\u015f ve bitki alanlar\u0131ndan E\u015fmekaya Sazl\u0131klar\u0131 yok oldu.<\/p>\n<p>Seyfe G\u00f6l\u00fc, Ek\u015fisu Sazl\u0131\u011f\u0131 gibi sulak alanlar, Sulak Alanlar S\u00f6zle\u015fmesi uyar\u0131nca korumay\u0131 taahh\u00fct etmemize ra\u011fmen \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kurutuldu ve bu durum kamuoyundan sakland\u0131.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0 Sulama, drenaj ve baraj projelerinin plans\u0131zca uygulanmas\u0131 nedeniyle Sultansazl\u0131\u011f\u0131, Ere\u011fli Sazl\u0131\u011f\u0131, E\u015fmekaya Sazl\u0131\u011f\u0131, Tuz G\u00f6l\u00fc gibi onlarca koruma stat\u00fcs\u00fcne sahip Orta Anadolu B\u00f6lgesi&#8217;nin sulak alanlar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle kuruma noktas\u0131na geldi. \u00c7ok de\u011fil, k\u0131sa s\u00fcre sonra b\u00f6lgede yeni \u00e7\u00f6ller ortaya \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0 Yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc sular\u0131na yap\u0131lan plans\u0131z m\u00fcdahaleler nedeniyle \u00fclkemizin pek \u00e7ok yerinde yeralt\u0131 sular\u0131 metrelerce a\u015fa\u011f\u0131ya indi, tar\u0131m ve mera alanlar\u0131 verimsizle\u015fti.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0 Barajlar\u0131n ovalar\u0131 besleyen tortular\u0131 tutmas\u0131 sonucu tar\u0131msal a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yan \u00c7ukurova ve Bafra Ovas\u0131&#8217;n\u0131n k\u0131y\u0131 band\u0131nda erimeler ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><b>Tuz G\u00f6l\u00fc 15 sene sonra yok<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b>Tuz G\u00f6l\u00fc her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha \u00f6l\u00fcyor. Halen tuz \u00fcretimi yap\u0131lan g\u00f6l\u00fcn giderek kirlenmesinin ana nedeni yine insan. Konya\u2019dan gelen sanayi ve kanalizasyon sular\u0131 kirlili\u011fi iyice art\u0131rd\u0131. \u00d6zellikle Cihanbeyli\u2019nin G\u00f6lyaz\u0131 beldesinde bulunan Tekel ve \u00f6zel i\u015fletmelere \u2019a ait tuz tesisleri, bu kirlili\u011fin bir ba\u015fka y\u00fcz\u00fc. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Aksaray, Cihanbeyli, \u0130ncili, Bey\u015fehir, Bozk\u0131r ve \u015eerefliko\u00e7hisar kanalizasyonlar\u0131 da kirlenmede \u00f6nemli etken. Konya dahil t\u00fcm bu kanalizasyonlar\u0131n ve sanayi at\u0131klar\u0131n\u0131n 1992 verilerine g\u00f6re, Tuz G\u00f6l\u00fc\u2019ne verdikleri kirli at\u0131nlar \u015f\u00f6yle: 1949 ton deterjan, 90 bin ton ya\u011f ve gres, 1500 ton organik madde, 28 ton nitrat, 18 bin ton s\u00fclfat ve 276 kilo civa. T\u00fcm \u0130\u00e7 Anadolu\u2019da oldu\u011fu gibi bu b\u00f6lgede de an\u0131z yang\u0131nlar\u0131n\u0131 ve tuz \u00fcretimi s\u0131ras\u0131nda kullan\u0131lan kaz\u0131y\u0131s\u0131, taray\u0131c\u0131 ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ara\u00e7lar\u0131n g\u00f6le verdi\u011fi zarara bir de yer alt\u0131 sular\u0131n\u0131 \u00e7ekilmesi eklenince, 1642 kilometrekare alan 1100 kilometrekareye d\u00fc\u015f\u00fcyor. Eriyen g\u00fczelli\u011fimiz Tuz G\u00f6l\u00fc, bu gidi\u015fle 15 y\u0131l sonra yok olaca\u011fa benziyor&#8230; T\u0131pk\u0131, Kuzey \u00c7in\u2019de Uygur B\u00f6lgesinde yani, giderek yok olan kar\u0131z yeralt\u0131 su kanallar\u0131 ve deniz seviyesinden -154 metre a\u015fa\u011f\u0131da bulunan Yarg\u00f6l\u2019\u00fcn \u015fimdilerde tamamen kurudu\u011fu gibi, Tuz G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fc de ayn\u0131 son beklemekte. Ama biz insanlar hala gelece\u011fimizle kumar oynuyoruz. Afrika\u2019da, G\u00fcney Asya\u2019da ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka b\u00f6lgelerinde son y\u00fcz y\u0131ld\u0131r, uygarl\u0131k ve insan haklar\u0131 ad\u0131na \u201cmisyonerlik\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bat\u0131l\u0131lar, \u015fimdilerde a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, \u00f6l\u00fcm ve sava\u015f oyunlar\u0131yla t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fay\u0131 tehlikeye soruyorlar. K\u00fcrersel k\u00fclt\u00fcr ablukas\u0131n\u0131 yayma, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc s\u00fcrd\u00fcrme, ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma ve insan olma eti\u011fi ad\u0131na yap\u0131l\u0131yor t\u00fcm bunlar&#8230;<\/p>\n<p><b>Gelece\u011fimiz kuruyor:<\/b><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de 50 y\u0131lda &#8216;\u00fc\u00e7 Van g\u00f6l\u00fc&#8217; b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde sulak alan geri d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz bi\u00e7imde kaybedildi.<\/p>\n<p>Sadece ku\u015flar de\u011fil, insanlar da g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kald\u0131<\/p>\n<p>Ya\u015fam ve medeniyet suyla ba\u015flad\u0131\u2026 Ve yaln\u0131z suyla devam edecek<\/p>\n<p>Belki de hi\u00e7 farketmeyecektik suyun \u00f6nemini, sulak alanlar\u0131n canl\u0131lara nas\u0131l hayat verdi\u011fini\u2026 Ta ki d\u00fcnya \u00fczerindeki g\u00f6ller birbirinden habersiz tehlike sinyalleri verene kadar.<\/p>\n<p>1970&#8217;li y\u0131llarda, ya\u011fmur ormanlar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 yok olu\u015f bilim adamlar\u0131n\u0131n g\u00f6zlerini sulak alanlara \u00e7evirmesine neden oldu. Bu sayede sulak alanlar\u0131n en az ya\u011fmur ormanlar\u0131 kadar \u00f6nemli do\u011fal sistemler olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun \u00fczerine sulak alanlar\u0131 korumaya y\u00f6nelik bir dizi ulusal ve uluslararas\u0131 \u00f6nlem al\u0131nd\u0131. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da &#8220;Su Ku\u015flar\u0131n\u0131n Ya\u015fam Alanlar\u0131 Olarak Uluslararas\u0131<\/p>\n<p>\u00d6neme Sahip Sulak alanlar\u0131n Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi&#8221; ya da k\u0131sa ad\u0131yla Ramsar S\u00f6zle\u015fmesi geliyor.<\/p>\n<p><b>-8-<\/b><\/p>\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnyam\u0131zdaki tatl\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc (buzullar ve yeralt\u0131 sular\u0131 hari\u00e7) sulak alan tan\u0131m\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131yor. Bu nedenle akarsular, g\u00f6ller, sazl\u0131klar gibi t\u00fcm canl\u0131lar i\u00e7in<\/p>\n<p>ya\u015famsal \u00f6neme sahip alanlar\u0131 incelerken, her birinin ayn\u0131 zamanda birer \u00f6nemli su kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekiyor.<\/p>\n<p>Sulak alanlar\u0131 ni\u00e7in korumal\u0131y\u0131z?<\/p>\n<p><b>\u00c7\u00fcnk\u00fc;<\/b><\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Canl\u0131lara ya\u015fam ortam\u0131 sa\u011flarlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yeralt\u0131 suyu i\u00e7in rezerv olu\u015ftururlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ta\u015fk\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flarlar. G\u00f6ller, sazl\u0131klar ve batakl\u0131klar fazla ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle tutar, gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yava\u015f yava\u015f b\u0131rak\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yery\u00fcz\u00fcndeki sula klanlar yeralt\u0131 suyunu beslerler ve yeralt\u0131 suyunun seviyesini korurlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6zellikle k\u0131y\u0131 sulak alanlar\u0131 denizlerden gelen tuzlu suyun giri\u015fini engellerler. B\u00f6ylece i\u00e7me suyunun ve tar\u0131m i\u00e7in kullan\u0131lan suyun tuzlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlerler.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bulunduklar\u0131 b\u00f6lgenin iklimini stabilize ederler.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tortu ve zehirli maddeleri tutarak kirleticilerin fazlas\u0131n\u0131n sudan ar\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar, bir anlamda do\u011fal bir ar\u0131tma tesisi g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcrler. \u00d6rne\u011fin, Bafra kanalizasyonunu Bafra&#8217;daki sazl\u0131klar temizlerler.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00f6lge ve \u00fclke ekonomisine katk\u0131 sa\u011flayan bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k, saz \u00fcretimi ve rekreasyonel faaliyetlere olanak sa\u011flarlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli genetik rezervuarlar\u0131 olarak bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in a\u00e7\u0131k hava laboratuarlar\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n<p>\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Su yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131na olanak verirler.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadaki hayvanc\u0131l\u0131k, tar\u0131m ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc sulak alanlar \u00e7evresinde yap\u0131l\u0131yor. Sulak alanlar d\u00fcnya tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca %16&#8217;s\u0131n\u0131 olu\u015ftururken, buna kar\u015f\u0131n d\u00fcnya g\u0131da \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k %40&#8217;\u0131 sulak alanlardan geliyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ve d\u00fcnyadaki sulak alanlara y\u00f6nelik tehditler<\/p>\n<p>Sulak alanlar bu de\u011ferlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, uygarl\u0131k tarihi s\u00fcresince her zaman kalk\u0131nma-geli\u015fme planlamalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131lar. Ancak yine &#8220;uygarl\u0131k&#8221; y\u00fcz\u00fcnden, end\u00fcstri, kent, tar\u0131m alanlar\u0131 a\u00e7mak amac\u0131yla kurutuldular, at\u0131klar\u0131n at\u0131lmas\u0131yla kirletildiler, kaynaklar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131lmas\u0131yla da t\u00fcketildiler.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en 200 y\u0131l boyunca, sadece ABD&#8217;de her saat ba\u015f\u0131 ortalama 24 hektardan fazla sulak alan yitirildi1. T\u00fcrkiye&#8217;de de son 40 y\u0131l i\u00e7inde 1.300.000 hektar sulak alan\u0131n \u00e7e\u015fitli m\u00fcdahalelerle do\u011fal yap\u0131lar\u0131 bozuldu ya da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak bi\u00e7imde tahrip edildi, geriye ise sadece 1.000.000 hektar sulak alan kald\u0131.<\/p>\n<p>Yery\u00fcz\u00fcndeki sulak alanlar\u0131n ise %50&#8217;si yok oldu. Buna kar\u015f\u0131n son 25 y\u0131l i\u00e7inde d\u00fcnyada su talebi %60 artt\u0131.<\/p>\n<p><b>D\u00fcnyadaki su krizleri<\/b><\/p>\n<p>1. D\u00fcnyan\u0131n en kurak k\u0131tas\u0131 olan Avustralya&#8217;n\u0131n en \u00f6nemli su kayna\u011f\u0131 Murray-Darling Nehri y\u00fckselen tuz seviyesinin tehdidi alt\u0131nda<\/p>\n<p>2. D\u00fcnyan\u0131n en fazla kullan\u0131lan su sistemi olan Zambezi Nehir yata\u011f\u0131 s\u00fcrekli sel ve \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar y\u00fcz\u00fcnden zarar g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p>3. Hindistan&#8217;daki kutsal Ganj Nehri a\u015f\u0131r\u0131 n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu ve ekolojik dengesizlik nedeniyle kirlenmi\u015f durumda<\/p>\n<p>4. \u00c7in&#8217;deki Sar\u0131 Nehir, sanayi ve tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m nedeniyle kurumak \u00fczere. Ayr\u0131ca kirlilik mevcut<\/p>\n<p>5. Nil Nehri, sulama ve enerji \u00fcretimi ama\u00e7l\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m nedeniyle giderek zay\u0131fl\u0131yor<\/p>\n<p>6. D\u00fcnyan\u0131n en fazla kullan\u0131lan su sistemi olan Zambezi Nehir yata\u011f\u0131 s\u00fcrekli sel ve \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar y\u00fcz\u00fcnden zarar g\u00f6r\u00fcyor<\/p>\n<p><b>-9-<\/b><\/p>\n<p>7. Ortado\u011fu&#8217;daki su kaynaklar\u0131n\u0131n giderek kirlenmesi de b\u00f6lgedeki gerginli\u011fi artt\u0131r\u0131yor<\/p>\n<p>8. T\u00fcrkiye, Dicle ve F\u0131rat \u00fczerinde kurdu\u011fu barajlar nedeniyle Suriye ve Irak taraf\u0131ndan su kaynaklar\u0131n\u0131 kurutmakla su\u00e7lan\u0131yor<\/p>\n<p>9. Bat\u0131 Afrika&#8217;da, Nijer ve Volta nehirlerine ba\u011fl\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcren n\u00fcfus bu iki nehirdeki seviyenin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ve kirlilik y\u00fcz\u00fcnden tehdit alt\u0131nda<\/p>\n<p>10. Avrupa&#8217;daki kentlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131, yeralt\u0131ndaki su kaynaklar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde ya\u011fmal\u0131yor.<\/p>\n<p><b>\u0130nsan olma eti\u011fi<\/b><\/p>\n<p>Dengesiz ve plans\u0131z sanayile\u015fmenin yan\u0131 s\u0131ra, do\u011fay\u0131 mahveden enerji \u00fcretimi, egsoz ve \u00f6teki gazlar, filitresiz fabrika bacalar\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve do\u011fay\u0131 tehdit eden t\u00fcketim mallar\u0131, sera etkisi yapan \u00fcr\u00fcnler, yok edilen orman, tar\u0131m ve sulak alanlar ba\u015fta olmak \u00fczere; sava\u015flar, n\u00fckleer silah denemeleri, petrol ve do\u011fal gaz \u00fcretimi ve bilin\u00e7siz t\u00fcketimi gibi \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen pek \u00e7ok sorun, art\u0131k t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak sorunu olarak g\u00fcndemin ba\u015f\u0131na oturdu.<\/p>\n<p>Bir zamanlar, televizyon ekranlar\u0131nda radyasyonlu \u00e7ay i\u00e7erek, halk\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini \u00f6nemsemeyen anlay\u0131\u015f, \u015fimdilerde de benzer \u00f6zellikler g\u00f6steriyor. \u00dclkemizde ve t\u00fcm d\u00fcnyada artan \u00e7evre sorunu kar\u015f\u0131s\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki<\/p>\n<p>bilimsel bulgular\u0131 yalanlayan baz\u0131 yetkililer, kendi b\u00fcnyesinde saptad\u0131\u011f\u0131 \u015fu verileri hala kamuoyundan saklamaktad\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Son y\u00fczy\u0131lda atmosfer s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 0,8 derece artm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u00fczy\u0131lda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 5,8 derece artaca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1990 y\u0131l\u0131nda toplam sera gaz\u0131 emisyonu yakla\u015f\u0131k 170 milyon ton iken, 2004 y\u0131l\u0131nda 296 milyon tona \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlendi.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2004 y\u0131l\u0131 itibariyle yutak alanlar\u0131m\u0131z olan ormanlar, tar\u0131m alanlar\u0131 ve sulak alanlar, sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131m\u0131z\u0131n %25\u2019ini yutmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu bulgulara kar\u015f\u0131n, D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de yo\u011fun kurakl\u0131k ya\u015fanaca\u011f\u0131 endi\u015fesi; ge\u00e7en y\u0131la oranla %8 ya\u011f\u0131\u015f azl\u0131\u011f\u0131 olaca\u011f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak, yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n daha a\u015fa\u011f\u0131lara \u00e7ekilmesinin sonucu, artezyen sistemi ile sulanan tar\u0131m alanlar\u0131nda su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclece\u011fi varsay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 D\u00fcnyada sera gaz\u0131 emisyon art\u0131\u015f oran\u0131nda birinci, sera gaz\u0131 \u00fcreten \u00fclkeler aras\u0131nda 13. s\u0131rada bulunan T\u00fcrkiye\u2019de; hala <b>\u201ck\u00fcresel \u0131s\u0131nma\u201d<\/b> alarm\u0131 verilmemektedir.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6te yandan; sava\u015f, g\u00f6\u00e7, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk ve i\u015fsizlik gibi \u00e7\u00f6z\u00fcm bekleyen sorunlarda da art\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. Uluslar aras\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) verilerine g\u00f6re, 2006 y\u0131l\u0131 sonundaki rakamlar olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc. 1 milyar 370 milyon \u00e7al\u0131\u015fan yoksul insanlara kar\u015f\u0131n, her y\u0131l %6,3 artan oranda ve 2006\u2019da 196 milyon i\u015fsiz oldu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu sorunlar yuma\u011f\u0131 i\u00e7inde, \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7 kal\u0131nmamal\u0131&#8230; Uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar, devletler, yerel, \u00f6zel ve kamu kurumlar\u0131, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve her bireyin mutlaka yapaca\u011f\u0131 \u015feyleri vard\u0131r. \u0130\u015fte, turizm sekt\u00f6r\u00fc de bu konuda yeni eylemlere kararl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 turizmin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 20 y\u0131l i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 kat b\u00fcy\u00fcyece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren turizm profesyonelleri, bu b\u00fcy\u00fck end\u00fcstrinin \u00e7evre ve k\u00fclt\u00fcrel miras \u00fczerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek ve turizmden elde edilecek fayday\u0131 maksimuma \u00e7\u0131karmak \u00fczere, uluslararas\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan baz\u0131 ilkeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. \u0130lk kez, 1997 y\u0131l\u0131nda <b>D\u00fcnya Turizm \u00d6rg\u00fct\u00fc (WTO)<\/b>\u2019n\u00fcn \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan Genel Kurul toplant\u0131s\u0131nda, 10 maddelik <b>K\u00fcresel Turizm Eti\u011fi \u0130lkeleri <\/b>belirlendi. \u0130nsan, \u00e7evre ve turizm eti\u011fi; t\u0131pk\u0131 bas\u0131n eti\u011fi gibi, birlikte ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn<\/p>\n<p align=\"center\"><b>-10-<\/b><\/p>\n<p>\u00a0lmazsa olmazlar\u0131ndand\u0131r art\u0131k&#8230; \u00c7evremizdeki kirli sava\u015flar, ter\u00f6r, cehalet, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, i\u015fsizlik, adaletsiz gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131,\u00a0 k\u00fcresel k\u00fclt\u00fcr ku\u015fatmas\u0131, \u00f6zentili ve bilin\u00e7siz t\u00fcketim, insani, etik ve ahlaki de\u011ferlerin zay\u0131flamas\u0131 gibi kirliliklere bir de kendi ile bar\u0131\u015f\u0131k olmayan, sevgisiz, sayg\u0131s\u0131z, bencil, \u00e7\u0131karc\u0131, bananeci, faydac\u0131, payla\u015fma ve dayan\u0131\u015fmadan uzak niteliklerimizi eklersek; vay halimize&#8230; Do\u011fal felaketler bizi bekliyor&#8230;<\/p>\n<p>Do\u011fa ve \u00e7evre bilinci; aile, arkada\u015f, kom\u015fu, i\u015f, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimle ediniliyor. Her \u015fey, iyi yurtta\u015f olmakla ba\u015fl\u0131yor&#8230; <b>\u201cBen ve \u00f6teki yerine, biz\u201d <\/b>diyen anlay\u0131\u015fla sa\u011flan\u0131r, insan olma eti\u011fi&#8230; \u00c7evremize sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevgi y\u00fckl\u00fc pozitif enerji; yaln\u0131zca insanlar\u0131 de\u011fil, \u00e7i\u00e7ekleri, b\u00f6cekleri, hayvanlar\u0131 ve ta\u015flar\u0131 bile etkiler. \u0130\u015fte do\u011fa, o zaman bizden intikam almaz&#8230;<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n neden oldu\u011fu; Afrika\u2019dan Sibirya\u2019ya dek t\u00fcm Anakara(k\u0131ta)larda ve \u00fclkemizde, do\u011fay\u0131 ve ya\u015fam\u0131 tehdit eden \u00e7evre kirlili\u011finin, \u00f6n\u00fc al\u0131nmaz boyutlarda artt\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oldum. Foto\u011fraflarla bunlar\u0131 belgeledim. <b>\u201cBenim de yapacak bir \u015feyim olmal\u0131!&#8230;\u201d\u00a0 <\/b>diyerek, t\u00fcm do\u011faseverlerle ortak sava\u015f\u0131ma girmeyi g\u00f6rev edindim&#8230;<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda, benim de dan\u0131\u015fman olarak g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131m bir \u00e7evre projesi ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bu can al\u0131c\u0131 olay kar\u015f\u0131s\u0131nda; <b>\u201cya\u015fan\u0131l\u0131r bir do\u011fa i\u00e7in, bir \u015fey yapmal\u0131\u201d<\/b> diyen ki\u015fi ve kurumlar\u0131n; <b>\u201cinsan olma eti\u011fi<\/b>\u201d ve <b>\u201c\u00e7evre bilinci\u201d <\/b>anlam\u0131ndaki sorumlulu\u011funa \u00f6rnek olan <b>\u201cSUYUN MAV\u0130 G\u00d6Z\u00dc\u201d<\/b> adl\u0131 belgesel \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flatan y\u00f6netmen <b>Osman Demirba\u011f\u2019a ve MKZ Prod\u00fcks\u00fcyon\u2019<\/b>a, bu duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 ve \u00f6zverileri i\u00e7in ne kadar te\u015fekk\u00fcr etsek azd\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>De\u011ferli do\u011fa dostlar\u0131, \u201chaklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve sorumluluklar\u0131n\u0131n bilincinde bir yurtta\u015f\u201d olarak, bir insan olarak, Anadolu\u2019nun her k\u00f6\u015fesini ar\u015f\u0131nlam\u0131\u015f ve d\u00fcnyan\u0131n 66 haline tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir gezi yazar\u0131 olarak, insan\u0131n ve do\u011fan\u0131n gizemli ve imge y\u00fckl\u00fc \u00f6zellik ve g\u00fczelliklerinden esinlenen bir \u015fair olarak, i\u00e7sel bir yolculu\u011fun ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda u\u00e7uk ve ayk\u0131r\u0131 nice farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m, Fark\u0131n fark\u0131nday\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>Latin Amerika ve G\u00fcney Asya\u2019da tusunami ve hortumlara tan\u0131k oldum. Amazon b\u00f6lgesinde ve Sibirya\u2019da orman katliamlar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. \u00c7in\u2019de artan n\u00fcfus ve Rusya\u2019da azalan n\u00fcfus stratejik bir sorun olarak toplumsal ya\u015fam\u0131 tehdit ediyor. \u0130\u00e7 Asya\u2019da Uygur-Turfan b\u00f6lgesinde Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn 110 metre alt\u0131nda ve toplam uzunlu\u011fu 5100 kilometre olan, 2500 y\u0131l \u00f6nce T\u00fcrkler taraf\u0131ndan yap\u0131lan Kar\u0131z yer alt\u0131 su kanallar\u0131n\u0131n kurumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu g\u00fcn ancak \u00fc\u00e7te birinin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgeledim. Yine ayn\u0131 b\u00f6lgede -154 metre koyunda bulunan Ay G\u00f6l\u00fc, tamamen kurumu\u015f ve bir tuzlu \u00e7amur g\u00f6l\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l Sibirya\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131m 10 bin kilometrelik tren yolculunda; kuzey kutuptaki buzullar\u0131n erimesi sonucu Obi, Yenisey, Lena ve Volga \u0131rmaklar\u0131n\u0131n akar kotunun yar\u0131m metreye kadar y\u00fckseldi\u011fini ve debisinin yer yer 7 kilometreye kadar geni\u015fledi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. Etiyopya, Eritre, Sudan, Uganda, Kenya, Nijerya, Mali ve \u00c7at topraklar\u0131nda ya\u015fayan ilkel kabilelerin a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmek \u00fczere olan \u00e7ocuklar\u0131na, ekmek ve su yerine incil da\u011f\u0131tan misyonerlere tan\u0131k oldum. Afrika\u2019da ya\u015fayan San Bu\u015fman, Dinn\u0131r, Tuareg ve Berberi k\u00fclt\u00fcrlerinin yok olmak \u00fczere oldu\u011funu g\u00f6zlemledim. 12-15 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklara, boylar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck silah verip, ter\u00f6r eylemlerinde kullan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131m. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ortak k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 olan tarihi ve do\u011fal zenginliklerin nas\u0131l ya\u011fmaland\u0131\u011f\u0131n\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ektim. Bat\u0131 merkezli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, bilim adamlar\u0131n\u0131n, gazetecilerin, politikac\u0131lar\u0131n, silah t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin; mazlum halklar\u0131 ve t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l kand\u0131r\u0131p, d\u00fcnyam\u0131z\u0131 nas\u0131l ya\u011fmalad\u0131klar\u0131n\u0131 ve kana bulad\u0131klar\u0131n\u0131 birlikte g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6lgemizde s\u00fcren kirli sava\u015flar, bunun tan\u0131\u011f\u0131 de\u011fil mi? T\u00fcrkiye\u2019nin ayd\u0131nl\u0131k insanlar\u0131, tehlikenin fark\u0131nda m\u0131s\u0131n\u0131z? \u00d6yleyse, ne yapmal\u0131?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\"><b>-11-<\/b><\/p>\n<p>\u00a0S<b>onu\u00e7 olarak:<\/b><\/p>\n<p>\u015eimdi ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda, her sekt\u00f6r ve t\u00fcm i\u015fkollar\u0131nda \u00f6rg\u00fctl\u00fc bireylerin ve kurumlar\u0131n ortak giri\u015fimleriyle organize olman\u0131n tam zaman\u0131&#8230; Bedel \u00f6demenin zaman\u0131 de\u011fil&#8230; Bu ba\u011flamda; insan olma eti\u011fi, sorumlulu\u011fu, duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bilinciyle; <b>\u201cGelece\u011fimiz i\u00e7in, benim de yapacak mutlaka bir g\u00f6revim vard\u0131r!\u201d<\/b> diyerek, sorumluluk bilinciyle yeni eylemler bizi bekliyor&#8230; Hemen \u015fimdi&#8230; Temiz bir do\u011fada ya\u015fam\u0131 ya\u015famak i\u00e7in, ya\u015fanas\u0131 yar\u0131nlarda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kana kana i\u00e7mek i\u00e7in, <b>\u201cSUYUN MAV\u0130 G\u00d6Z\u00dc\u201d<\/b>yle bakmak sevgiliye ve mutluluk t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6ylerken, \u00f6zg\u00fcrce soluklan\u0131p \u015f\u0131r\u0131ldayan sevgiyi sebil eylemek i\u00e7in, vars\u0131l g\u00fcnlerde bar\u0131\u015f a\u011fac\u0131n\u0131n bereketli meyvesini payla\u015fmak i\u00e7in&#8230; Sen de do\u011fa sava\u015f\u0131m\u0131na kat\u0131l!.. Yar\u0131n ge\u00e7 olabilir&#8230; Hemen \u015fimdi&#8230;<\/p>\n<p><b>Haydi, t\u00fcm sevdiklerimiz ve ya\u015fanas\u0131 bir \u00e7evre i\u00e7in, yar\u0131nlar i\u00e7in; \u201csuyun mavi g\u00f6z\u00fc\u201dn\u00fc \u00f6pelim! Sevgimizi sebil eyleyelim&#8230;\u00a0 Dostlukla&#8230;<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><i>www.dursunozden.com.tr<\/i><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Isparta S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi, \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, DS\u0130 ile T\u00fcrkiye Tabiat\u0131 Koruma Derne\u011fi\u2019nin 9-10 Haziran 2007\u2019de ortakla\u015fa d\u00fczenledikleri \u201cG\u00d6LLER KONGRES\u0130\u201dinde yapt\u0131\u011f\u0131m sunumdur.\u00a0 DURSUN \u00d6ZDEN Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci, Belgeselci Do\u011fa dostlar\u0131, bu g\u00fcnk\u00fc size sunumum, asl\u0131nda \u00e7ekimine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cSUYUN MAV\u0130 G\u00d6Z\u00dc\u201d adl\u0131 belgesel \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n \u00f6zetinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil&#8230; \u00a0\u201cYa\u011fmurlar bize \u00e7i\u00e7ekleri ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 getirir. Kurakl\u0131k &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2251,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2430"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2889,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430\/revisions\/2889"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2251"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}