{"id":12758,"date":"2024-01-23T23:14:03","date_gmt":"2024-01-23T20:14:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=12758"},"modified":"2024-01-23T23:14:04","modified_gmt":"2024-01-23T20:14:04","slug":"tarihi-ipek-yolu-ve-sian-antik-kenti-dis-gezi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=12758","title":{"rendered":"Tarihi \u0130pek Yolu ve \u015eian Antik Kenti (D\u0131\u015f gezi)"},"content":{"rendered":"\n

Tarihi \u0130pek Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dursun \u00d6ZDEN (Travel Writer)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti Yazarlar Birli\u011fi, \u00c7in Yuan Eyaleti Kunming \u00dcniversitesi, \u015eian K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u015eangay PEN Yazarlar Merkezi, Pekin K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Sinciang-Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi Ba\u015fkent Urum\u00e7i Sular \u0130daresi, Turfan Kar\u0131z Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Merkezi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn davetlisi olarak; farkl\u0131 zamanlarda 4 kez gitti\u011fim \u00c7in co\u011frafyas\u0131nda ba\u015flayan ve bat\u0131ya do\u011fru devam eden Tarihi \u0130pek Yolu<\/strong> g\u00fczerh\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m yolculuk sonunda; gezi yaz\u0131lar\u0131m ve \u00e7ekti\u011fim belgeseller yan\u0131 s\u0131ra, \u201cKar\u0131z Su Medeniyeti\u201d<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 sunumlar\u0131m (UNESCO-IHP) Su Forumlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc sonras\u0131 K\u0131rg\u0131zistan, Kazakistan, \u0130ran (Yazd-\u015eiraz-\u0130sfahan-Tahran) ve Azerbaycan (Bak\u00fc-Gence-Nah\u00e7\u0131van) sonras\u0131 Anadolu\u2019dan ge\u00e7en \u0130pek Yolu g\u00fczergah\u0131n\u0131; Anadolu \u0130\u00e7 Gezi kapsam\u0131nda ve TRT Belgesel Kanal i\u00e7in \u00e7ekti\u011fim, 13 b\u00f6l\u00fcml\u00fck \u201cAnadolu Su Medeniyeti\u201d <\/strong>belgesellerim ve \u201cAnadolu\u2019nun 99 Hali\u201d<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 gezi yaz\u0131lar\u0131m i\u00e7inde, \u0130pek Yolu \u00fczerindeki Kervansaraylar ayr\u0131ca i\u015flenmi\u015ftir\u2026 \u00d6te yandan, Moskova\u2019dan ba\u015flayan ve do\u011fuda, Japon Denizine dek uzanan 10 bin km. uzunlu\u011fundaki Trans-Sibir Demiryolu g\u00fczergah\u0131ndaki yolculu\u011fum ise, bol foto\u011frafl\u0131 ve kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ba\u015fka gezi yaz\u0131s\u0131 konusu olarak, siz de\u011ferli okurlar\u0131mla payla\u015faca\u011f\u0131m. Anadolu\u2019dan ge\u00e7en \u0130pek-Baharat Yolu ve Kral Yolu \u00fczerindeki tarihi kal\u0131nt\u0131 Hanlar ve Kervansaraylar ise, ayr\u0131ca gezi yaz\u0131s\u0131 olarak tan\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131lacakt\u0131r\u2026 Modern Seyyah-Yoleri Gezgin Dervi\u015f<\/strong> rehberli\u011finde; Tarihi \u0130pek Yolu hakk\u0131nda bilgi ve belgelerle gezmeye ba\u015flayal\u0131m\u2026 D\u00fcnyam\u0131zdaki Tarihi Ticaret Yollar\u0131 hangileridir?<\/p>\n\n\n\n

Tarihi Ticaret Yollar\u0131: <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kral Yolu ya da \u0130pek-Baharat Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00dclkeler aras\u0131nda veya \u00fclke i\u00e7inde kar amac\u0131yla yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015fe ticaret denir.<\/p>\n\n\n\n

Ticarette ham madde kaynaklar\u0131na yak\u0131n olmak \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00fcr\u00fcn \u00e7ok el de\u011fi\u015ftirdi\u011finde bedeli artar. \u0130lk\u00e7a\u011f’dan itibaren devletler ticaret yollar\u0131n\u0131 kontrol etmek istemi\u015flerdir. Bunun i\u00e7in devletler birbirleriyle sava\u015fm\u0131\u015flar, aralar\u0131nda anla\u015fmalar yapm\u0131\u015flard\u0131r. \u00dclkemiz tarih boyunca \u00f6nemli ticaret yollar\u0131n\u0131n bulu\u015fma noktas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yollar; Kral Yolu, \u0130pek Yolu, Baharat Yolu.<\/p>\n\n\n\n

Kral Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lidyal\u0131lar\u0131n ba\u015fkenti Sardes’ten ba\u015flayarak do\u011fuya do\u011fru \u00fclkemizin orta kuzey k\u0131sm\u0131ndan Irak’\u0131n Musul \u015fehrine varmakta, Ba\u011fdat \u015fehrinden ge\u00e7erek Mezopotamya’daki Ninova \u015fehrine, oradan da \u0130ran\u2019\u0131n Sus \u015fehrine ula\u015fmaktad\u0131r. Asya k\u0131tas\u0131ndan getirilen ticaret mallar\u0131 Ege \u00fczerinden gemilerle Avrupa’n\u0131n \u00f6nemli limanlar\u0131na ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Lidyal\u0131lar Kral Yolu sayesinde ekonomik alan\u0131nda \u00f6nemli kazan\u00e7lar elde etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Lidyal\u0131lar ticaret sayesinde kom\u015fu devletlere g\u00f6re bilimde, sanatta ve teknolojide \u00fcst\u00fcn bir konuma gelmi\u015flerdir. Lidyal\u0131lar t\u00fcccar bir toplumdu. Sosyal tabakalar i\u00e7erisinde t\u00fcccarlar, asiller ve b\u00fcy\u00fck zenginler \u00fcst s\u0131ralarda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da toplumun ekonomik olarak geli\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa, do\u011funun kaliteli ipek ve baharat\u0131 ile tan\u0131\u015f\u0131nca, bu \u00fcr\u00fcnlere b\u00fcy\u00fck bir talep do\u011fmu\u015f ve “\u0130pek Yolu” olarak adland\u0131r\u0131lan tarihi ticaret yollar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in’in en u\u00e7 noktas\u0131ndan ba\u015flay\u0131p Anadolu’nun \u00e7e\u015fitli yerlerinden ge\u00e7erek \u0130stanbul’da birle\u015fen ve oradan da Avrupa’n\u0131n i\u00e7lerine giden bu yol boyunca, y\u00fckleri ta\u015f\u0131yan kervanlar sadece ticaretin geli\u015fmesini de\u011fil, Asya ile Avrupa aras\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de izleri g\u00f6r\u00fclen k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015fveri\u015fini de sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek Yolu iki kola ayr\u0131l\u0131r: I.Kol: G\u00fcneyde \u0130ran topraklar\u0131ndan ge\u00e7erek, Suriye ve Anadolu k\u0131y\u0131lar\u0131na ula\u015f\u0131r. II Kol: Kuzey’de Hazar Denizi’nin kuzeyinden, Karadeniz’in kuzey b\u00f6lgelerine ula\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Baharat Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Baharat Avrupa\u2019da zenginli\u011fin bir g\u00f6stergesiydi. Sadece soylular kullan\u0131rd\u0131 gram Zencefil\u2019in de\u011feri bir koyuna e\u015fitti. Londra Liman\u0131ndaki g\u00f6revliler, baharat \u00e7almad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in ceplerini bo\u015faltmak zorundayd\u0131. \u00c7in ve Hindistan\u2019dan \u00e7\u0131kan kervan ve gemiler. \u0130ran Irak Basra K\u00f6rfezi ve K\u0131z\u0131ldeniz\u2019de Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndan ge\u00e7erdi.<\/p>\n\n\n\n

Akdeniz\u2019den \u0130talya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Avrupa\u2019ya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayanlarda Venedikli t\u00fcccarlard\u0131r. Zencefil, tar\u00e7\u0131n, nane, kekik, defne, karanfil, karabiber, sumak gibi maddelere Baharat denilmektedir. Tarihte, Orta Asya\u2019da \u00c7in ve Hindistan\u2019daki bu baharatlar\u0131n Avrupa\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fczergaha da Baharat Yolu denmi\u015ftir. Avrupa\u2019da taze et \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve etin saklanmas\u0131 i\u00e7in baharata ihtiya\u00e7 duyulmaktayd\u0131. Avrupa\u2019da yeti\u015fmeyen baharatlar d\u0131\u015ftan getirilirdi. Sadece yiyeceklerde de\u011fil ayn\u0131 zamanda dinsel ayinlerde, b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fckte ve sa\u011fl\u0131k i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

D\u00dcNYA T\u0130CARET\u0130 \u0130\u00c7\u0130N EN \u00d6NEML\u0130 GE\u00c7\u0130\u015e NOKTALARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cebelitar\u0131k Bo\u011faz\u0131, S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131, Bering Bo\u011faz\u0131, \u0130stanbul ve \u00c7anakkale Bo\u011fazlar\u0131, Panama Kanal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Akdeniz\u2019den K\u0131z\u0131ldeniz\u2019e ge\u00e7i\u015f i\u00e7in yap\u0131lan yapay ge\u00e7i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Osmanl\u0131 devleti taraf\u0131ndan yap\u0131lma fikri at\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131m\u0131na ba\u015flanarak, 1869\u2019da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve Akdeniz ticaretini tekrar canland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. 163 kilometrelik k\u0131sm\u0131 kanal ge\u00e7i\u015fidir. Kanal dar oldu\u011fu i\u00e7in tek \u015feritlidir. Gemiler konvoy halinde ge\u00e7i\u015f yapar. Bir geminin kanal\u0131 ge\u00e7i\u015fi saat aras\u0131 s\u00fcrer. Kanaldan g\u00fcnde ortalama 74 gemi ge\u00e7er. M\u0131s\u0131r ekonomisinde 3. b\u00fcy\u00fck d\u00f6viz girdisi kanaldan gelir. S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131 uluslararas\u0131 anla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde, sava\u015fta veya bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, ticaret ve sava\u015f gemileri taraf\u0131ndan bayrak s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n

Panama Kanal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Orta Amerika’n\u0131n en g\u00fcney \u00fclkesi Panama topraklar\u0131nda yer al\u0131r ve Atlas Okyanusu ile B\u00fcy\u00fck Okyanus’unu birbirine ba\u011flayan suyoludur. \u0130n\u015faat ABD taraf\u0131ndan tamamlanm\u0131\u015f ve kanal 1914’te hizmete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 77 kilometre uzunlu\u011fundaki kanal\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda, s\u0131tma ve sar\u0131humma gibi hastal\u0131klardan b\u00fcy\u00fck toprak kaymalar\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve yakla\u015f\u0131k kanal \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te can vermi\u015ftir. Bu kanal G\u00fcney Amerika ve Kuzey Amerika’y\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131r. Kanal boyunca yolculuk yakla\u015f\u0131k 9 saat s\u00fcrmektedir. Ayr\u0131ca kanalda bulunan indirge\u00e7li kald\u0131rga\u00e7 sayesinde a\u015f\u0131lmas\u0131 zor olan noktalarda gemiler ilerleyebilmekte ve ivmasyon kazanabilmektedir. \u0130\u00e7i su ile doldurulan \u00fc\u00e7 havuzda (lok\u2019da) a\u015famal\u0131 olarak deniz seviyesinden otuz metre y\u00fckseltilerek da\u011flar\u0131n aras\u0131ndaki bir g\u00f6le \u00e7\u0131kart\u0131lmaktad\u0131r. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6lde bir m\u00fcddet kendi Makina g\u00fc\u00e7leriyle ilerleyen gemiler, \u00e7\u0131k\u0131\u015fta yap\u0131lan i\u015flemin tersi uygulanarak, su seviyesi kademeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen \u00fc\u00e7 ayr\u0131 \u2018lok\u2019tan daha ge\u00e7erek di\u011fer okyanusa varabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Cebelitar\u0131k Bo\u011faz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Akdeniz ile Atlas Okyanusu’nu birle\u015ftiren, Avrupa ile Afrika k\u0131talar\u0131n\u0131 ay\u0131ran bo\u011fazd\u0131r. Ad\u0131n\u0131 Tar\u0131k bin Ziyad’dan alan bo\u011faz, 60 km uzunlu\u011fundad\u0131r. Bo\u011faz\u0131n siyasal egemenlik bak\u0131m\u0131ndan \u0130ngiltere, \u0130spanya ve Fas\u2019\u0131n kontrol\u00fcndedir. Bo\u011fazda, y\u00fczeyde do\u011fudan bat\u0131ya giden kuvvetli bir ak\u0131nt\u0131 vard\u0131r. Derinlerde ise daha zay\u0131f bir ak\u0131nt\u0131 Akdeniz\u2019den Atlas (Atlantik) Okyanusuna akar. Bo\u011faz\u2019dan y\u0131lda gemi ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n

Bering Bo\u011faz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asya’n\u0131n en do\u011fu noktas\u0131 ile Amerika’n\u0131n en bat\u0131 noktas\u0131 aras\u0131nda bir bo\u011fazd\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Rusya ile ABD (Alaska) aras\u0131nda co\u011frafi bir s\u0131n\u0131r konumunda olmas\u0131 ile birlikte Amerika ve Asya k\u0131talar\u0131n\u0131n birbirine en yak\u0131n oldu\u011fu yerdir. \u0130ki yaka aras\u0131nda bir g\u00fcnl\u00fck tarih fark\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Umman K\u00f6rfezi ile Basra K\u00f6rfezi’nin aras\u0131ndad\u0131r. Bo\u011faz\u0131n kuzey k\u0131y\u0131s\u0131nda \u0130ran, g\u00fcney k\u0131y\u0131s\u0131nda ise Umman topraklar\u0131 bulunur. Ortado\u011fu petrollerinin %40’\u0131n\u0131 (ABD, Bat\u0131 Avrupa ve \u00c7in’e g\u00f6nderilen petrol\u00fcn yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131) bu bo\u011fazdan transit ge\u00e7en gemiler ta\u015f\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fi sebebiyle son y\u0131llarda ABD ve \u0130ngiltere\u2019nin kendilerine kar\u015f\u0131 k\u00fcresel bir tehdit olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00c7in’e kar\u015f\u0131 enerji kart\u0131n\u0131 oynamak istemeleri sebebiyle, \u0130ran ile ili\u015fkiler gergindir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul ve \u00c7anakkale Bo\u011fazlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul Bo\u011faz\u0131, Karadeniz ile Marmara Denizi’ni, \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131, Marmara Denizi ile Ege Denizi\u2019ni birbirine ba\u011flar. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131, Marmara Denizi ve \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131 ile birlikte T\u00fcrk Bo\u011fazlar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve Avrupa ile Asya k\u0131talar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131ran do\u011fal s\u0131n\u0131rlardan biri olarak kabul edilir.<\/p>\n\n\n\n

Uluslararas\u0131 deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131labildi\u011fi en dar ge\u00e7it olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yan \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 \u00fczerinde Bo\u011fazi\u00e7i ve Fatih Sultan Mehmet asma k\u00f6pr\u00fcleri bulunur. Bu k\u00f6pr\u00fcler \u0130stanbul’un iki yakas\u0131n\u0131 ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi, Avrupa k\u0131tas\u0131 ile Asya k\u0131tas\u0131 aras\u0131nda birer ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 yarat\u0131r. H\u00e2len yap\u0131m\u0131 s\u00fcrmekte olan deniz alt\u0131 rayl\u0131 sistem t\u00fcp ge\u00e7idi Marmaray projesiyle iki k\u0131ta aras\u0131nda kesintisiz bir demir yolu hatt\u0131 olu\u015facak ve Londra’dan Pekin’e yaln\u0131zca demir yolunu kullanarak gitmek m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131, Karadeniz’e k\u0131y\u0131da\u015f olan Bulgaristan, G\u00fcrcistan, Romanya, Rusya ve Ukrayna i\u00e7in Akdeniz’e ula\u015fman\u0131n tek yoludur. \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131 ve Marmara Denizi’yle birlikte \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131’n\u0131n egemenlik haklar\u0131, 20 Temmuz 1936’da imzalanan Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi ile belirli kurallar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’ye verilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tarihi \u0130pek Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu,<\/strong> \u00c7in<\/a>‘den ba\u015flayarak Anadolu<\/a> ve Akdeniz<\/a> arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Avrupa<\/a>‘ya kadar uzanan ve d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc ticaret yoludur. UNESCO<\/a>, Haziran 2014’te \u0130pek Yolu’nun \u015eian-Turfan-\u00c7angan-Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131 Koridoru G\u00fczerg\u00e2h A\u011f\u0131<\/a>‘n\u0131, Eyl\u00fcl 2023’te Zaraf\u015fan-Karakum Koridoru<\/a>‘nu D\u00fcnya Miras\u0131<\/a> olarak belirledi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu sadece t\u00fcccarlar\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda do\u011fudan bat\u0131ya ve bat\u0131dan do\u011fuya bilgelerin, ordular\u0131n, fikirlerin, dinlerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin de yolu olmu\u015ftur. Milattan y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce M\u0131s\u0131rl\u0131lar<\/a>, daha sonra da Romal\u0131lar<\/a>, \u00c7inlilerden<\/a> ipek<\/a> sat\u0131n al\u0131rlard\u0131. Ula\u015f\u0131m ise, daha sonra \u0130pek Yolu ad\u0131 verilen g\u00fczerg\u00e2h\u0131 izleyen kervanlarla sa\u011flan\u0131rd\u0131. \u0130pek<\/a> end\u00fcstrisi, eski \u00e7a\u011flardan beri bir\u00e7ok milletin hayat\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n

Uzak Do\u011fu<\/a>‘dan gelen ipek<\/a> ve baharat<\/a>, Bat\u0131<\/a> d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek, ayr\u0131ca Do\u011fu<\/a> k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn Bat\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131n\u0131 da sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu’nun ipe\u011fi ile baharat\u0131n\u0131n kervanlarla<\/a> bat\u0131ya ta\u015f\u0131nmas\u0131, \u00c7in<\/a>‘den Avrupa<\/a>‘ya ula\u015fan ticaret<\/a> yollar\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Orta \u00c7a\u011f<\/a>‘da, ticaret kervanlar\u0131, \u015fimdiki \u00c7in<\/a>‘in \u015eian kentinden hareket ederek \u00d6zbekistan<\/a>‘\u0131n Ka\u015fgar<\/a> kentine gelirler, burada ikiye ayr\u0131lan yollardan ilkini izleyerek Afganistan<\/a> ovalar\u0131ndan Hazar Denizi<\/a>‘ne, di\u011feri ile de Karakurum<\/a> Da\u011flar\u0131’n\u0131 a\u015farak \u0130ran<\/a> \u00fczerinden Anadolu<\/a>‘ya ula\u015f\u0131rlard\u0131. Anadolu’dan deniz yolu ile Akdeniz<\/a> ve Karadeniz<\/a> (Tirebolu) limanlar\u0131ndan veya Trakya<\/a> \u00fczerinden kara yolu ile Avrupa<\/a>‘ya giderlerdi.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fudan bat\u0131ya do\u011fru geli\u015fen bu ticari harekette daha \u00f6nceki \u00e7a\u011flardan beri kullan\u0131lmakta olan bir yol \u015febekesinden yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yo\u011fun bir \u015fekilde ipek<\/a>, porselen<\/a>, ka\u011f\u0131t, baharat<\/a> ve de\u011ferli ta\u015flar\u0131n<\/a> ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda k\u0131talar<\/a> aras\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcr<\/a> al\u0131\u015fveri\u015fine de imkan sa\u011flayan bu binlerce kilometre uzunlu\u011fundaki kervan<\/a> yollar\u0131 zaman i\u00e7inde \u0130pek Yolu olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek Yolu Asya<\/a>‘y\u0131 Avrupa<\/a>‘ya ba\u011flayan bir ticaret yolu olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, 2000 y\u0131ldan beri b\u00f6lgede ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcrlerin<\/a>, dinlerin<\/a>, \u0131rklar\u0131n<\/a> da izlerini ta\u015f\u0131makta ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir tarihsel<\/a> ve k\u00fclt\u00fcrel<\/a> zenginlik sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Orta Asya<\/a> T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin<\/a> ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131ndan sonra, \u0130pek Yolu’nun hem bir ticaret<\/a> yolu, hem de tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fer olarak yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015f, bu yol boyunca in\u015fa edilmi\u015f ve art\u0131k kullan\u0131lmayan yap\u0131lar\u0131n, yeni i\u015flevler kazand\u0131r\u0131larak korunmalar\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek Yolu \u00e7e\u015fitli T\u00fcrk uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n ekonomik kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve tarihi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Orta Asya b\u00f6lgeleri ile her zaman ba\u011flant\u0131lar var olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin; \u00c7in ile Avrupa aras\u0131nda en eski zamanlardan beri, en az Tun\u00e7 Devri<\/a>‘nden beri ba\u011flant\u0131lar vard\u0131. \u0130lk zamanlarda maden elde etme ve i\u015fleme konusunda bilgi al\u0131\u015fveri\u015fine ve ticari mallar\u0131n de\u011fi\u015fimine dayanm\u0131\u015f olan bu ba\u011flant\u0131lar, diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131n\u0131 ve iki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn birbirini tan\u0131mas\u0131n\u0131 da sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, arabulucular yolu ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan bu ba\u011flant\u0131lar bir s\u00fcreklilik g\u00f6stermemi\u015f, uzun s\u00fcreli kopukluklar ya\u015fanm\u0131\u015f, ticaret ve bilgi al\u0131\u015fveri\u015finin uzun bir s\u00fcre ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi d\u00f6nemler de olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in bat\u0131ya do\u011fru geni\u015flemesi, \u0130pek Yolu\u2019nun do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n tamamen a\u00e7\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir etken olmu\u015ftur. \u0130mparator Vudi<\/a> (M.\u00d6: 142\u201387) d\u00f6neminde Han \u0130mparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 neredeyse iki kat\u0131 kadar geni\u015fletmi\u015ftir. S\u0131n\u0131r tehditlerine kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fman b\u00f6lgelerini istila ederek kar\u015f\u0131l\u0131k veren \u0130mparator Vudi, ordular\u0131n\u0131 kuzeye, g\u00fcneye ve bat\u0131ya g\u00f6ndererek bir\u00e7ok devleti boyunduruk alt\u0131na alm\u0131\u015f, Hiung-nu<\/a> zaferi ile de Orta Asya<\/a>\u2019n\u0131n t\u00fcm kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015ftir. Vudi\u2019nin birlikleri, Pamir da\u011flar\u0131n\u0131 ve Fergana \u015fehrini de i\u015fgal ederek, \u00c7in<\/a> ile Bat\u0131 aras\u0131ndaki ticaret yollar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek Yolu \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen ticaret<\/a> sayesinde Hun \u0130mparatorlu\u011funun ba\u015fkenti Bat\u0131l\u0131 seyyahlar<\/a> ve Bat\u0131\u2019dan gelen l\u00fcks mallarla dolup ta\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bar\u0131\u015f\u0131n Sigortas\u0131 \u0130pek Yolu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fuda bar\u0131\u015f\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zamanlar, Bat\u0131 bir sava\u015f alan\u0131 idi. Romal\u0131lar<\/a> ile Partlar aras\u0131nda uzun zamandan beri ya\u015fanan sorunlar, birinci Roma \u0130mparatoru Augustus\u2019un diplomatik ba\u015far\u0131s\u0131 ile son bulmu\u015f, iki taraf aras\u0131nda bir bar\u0131\u015f s\u00fcreci ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu bar\u0131\u015f s\u00fcreci, \u0130pek Yolu\u2019nun bat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn daha g\u00fcvenli olmas\u0131n\u0131 ve Uzak Do\u011fu<\/a> ile yap\u0131lan ticaretin canlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7 Antik \u00c7a\u011f d\u00f6neminde Do\u011fu Roma<\/a>, yani Bizans<\/a> ile Sassani<\/a> \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131ndaki ticaret Roma-Pers<\/a> Sava\u015flar\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde engellenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu, bir di\u011fer y\u00fckselme d\u00f6nemini, Perslerin<\/a> \u0130pek Yolu \u00fczerindeki hakimiyetine son veren Tang Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci Tang \u0130mparatoru Taizong, Orta Asya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ve Tar\u0131m Vadisini kontrol\u00fc alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Bizans \u0130mparatorlu\u011fu, 7. yy.da Asya\u2019daki baz\u0131 topraklar\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlar<\/a> taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesiyle \u0130pek Yolu ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 ara s\u0131ra koruyabilmi\u015f ve uzun s\u00fcre Do\u011fu\u2019dan gelen mallar\u0131n ana aktarma yeri olarak i\u015flev g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tang d\u00f6neminden sonra \u0130pek Yolu \u00fczerindeki ticaret trafi\u011fi azalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedeni, Be\u015f Hanedanl\u0131k d\u00f6neminde Tang Hanedanl\u0131\u011f\u0131<\/a>\u2019nda i\u00e7 istikrar\u0131n korunamamas\u0131 ve ticaret yollar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011finin azalmas\u0131d\u0131r. Avrupa ile Asya aras\u0131ndaki ticaret veba salg\u0131nlar\u0131 nedeniyle de uzun s\u00fcre ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015f ve ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Asya ile Avrupa aras\u0131nda do\u011frudan ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131nda, 13. yy.da Mo\u011follar<\/a>\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Mo\u011fol istilalar\u0131 s\u0131k ve geni\u015f ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131nda etkili olmu\u015ftur. Bu durum, Mo\u011follar\u0131n ele ge\u00e7irdikleri yerlerde sistemlerini kurduktan sonra, yabanc\u0131larla ileti\u015fim kurarak y\u00f6netime devam etmeleri ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde Mo\u011follar\u0131n yabanc\u0131lara olan misafirperverlikleri sayesinde ticaret yeniden artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, Mo\u011fol \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00f6mr\u00fc k\u0131sa s\u00fcrm\u00fc\u015f ve 1262 y\u0131l\u0131nda koca imparatorlu\u011fun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen \u0130pek Yolu\u2019nun do\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn g\u00fcvenli\u011fi Kubilay Han d\u00f6neminde uzun s\u00fcre sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in milliyet\u00e7ili\u011fi canlanmaya ba\u015flam\u0131\u015f; 1368 y\u0131l\u0131nda, yabanc\u0131 egemenli\u011fi Mo\u011fol k\u00f6kenlilere kar\u015f\u0131 sald\u0131rgan bir d\u0131\u015f politika tutumu izleyen Ming Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemini sona erdirmi\u015ftir. Mo\u011follar d\u00f6nemindeki rahatl\u0131\u011fa ra\u011fmen, \u0130pek Yolu \u00fczerinde yap\u0131lan ticaret hi\u00e7bir zaman Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemindeki seviyesine ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Song Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde \u0130pek Yolu \u00f6nemini yitirmeye devam etmi\u015ftir. \u00c7in deniz ticareti sayesinde G\u00fcneydo\u011fu Asya<\/a>\u2019da yeni pazarlar\u0131n ke\u015ffedilmesi ve Araplar\u0131n koydu\u011fu y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck vergileri nedeniyle \u0130pek Yolu daha az tercih edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Erken Yeni \u00c7a\u011f d\u00f6neminde Avrupal\u0131<\/a> denizcilerin d\u00fcnya geneline a\u00e7\u0131lmalar\u0131 ile \u0130pek Yolu tamamen \u00f6nemini yitirmi\u015ftir. B\u00f6ylece uzun s\u00fcren yolculuklar\u0131n ve mal\u0131n arac\u0131lara teslim edilmesinin yerine daha k\u0131sa s\u00fcren ve do\u011frudan ger\u00e7ekle\u015ftirilen deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek Yolu\u2019nun yerini gemiler alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7inli t\u00fcccarlar jonk ad\u0131n\u0131 verdikleri gemileri ile Hindistan\u2019a, hatta Arap<\/a> \u00fclkelerine kadar gidebilmekteydi. Avrupal\u0131 t\u00fcccarlar\u0131n<\/a> \u00c7in ile yapt\u0131klar\u0131 ticaret Song Hanedan\u0131 d\u00f6neminden beri k\u0131s\u0131tlanmaktayd\u0131. Bu nedenle, Avrupal\u0131lar\u0131n deniz seferleri ile ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedikleri as\u0131l ama\u00e7lar\u0131ndan biri de Hitay\u2019a ula\u015fmakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak, 1514 y\u0131l\u0131nda Portekizliler<\/a> \u00c7in\u2019e ula\u015fm\u0131\u015f ve orada \u00e7ok canl\u0131 bir ticaret ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r; ancak bu pazar daha sonra \u0130spanyollar<\/a> taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmi\u015ftir. \u0130mparatorluk, 16. yy.dan itibaren, yenid\u00fcnyada Avrupa kolonilerinden temel fayda sa\u011flayanlar\u0131n aras\u0131nda yer almaktayd\u0131. Kolonilerde \u00e7\u0131kar\u0131lan madenin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Avrupal\u0131lara sat\u0131lmak amac\u0131yla \u00c7in\u2019e g\u00f6nderilmekteydi. Ticaret \u015firketlerinin<\/a> gemileri Avrupal\u0131 soylulara<\/a> l\u00fcks e\u015fya ve sanat eserleri tedarik etmek amac\u0131yla, Do\u011fu Asya\u2019ya ula\u015f\u0131mda \u0130pek Yolu g\u00f6revini g\u00f6rmekteydi.<\/p>\n\n\n\n

Petrol yataklar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ile \u0130pek Yolu yeniden \u00f6nem kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yeni yollar in\u015fa edilmi\u015f ve \u0131ss\u0131z b\u00f6lgelere ula\u015f\u0131m kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6lgeler sanayile\u015ftirilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra eski ticaret yollar\u0131 onar\u0131lm\u0131\u015f ve turistik ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 32 Asya \u00fclkesinin kat\u0131l\u0131m\u0131 ve Birle\u015fmi\u015f Milletler<\/a> deste\u011fi ile Asya uzak ticaret yollar\u0131 a\u011f\u0131 in\u015fas\u0131 projesi y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. 2005 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla yol a\u011f\u0131n\u0131n yenilenmesine 25 milyar dolar para harcanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fczerg\u00e2hlar ve do\u011fa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu\u2019nun g\u00fczerg\u00e2h\u0131 ile ilgili ilk belgeler Antik Yunan<\/a> ve Romal\u0131lara dayanmaktad\u0131r. Tar\u0131m Havzas\u0131<\/a>\u2019n\u0131n kuzeyinden ge\u00e7en kuzey rotas\u0131n\u0131 \u00fcnl\u00fc tarih\u00e7i Heredot M.\u00d6. 450 y\u0131l\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tarif etmi\u015f, g\u00fczerg\u00e2h merkezlerine de oradaki yerli halklar\u0131n isimlerini vermi\u015ftir. Heredot\u2019un tarifine g\u00f6re kuzey rotas\u0131 Don Nehri a\u011fz\u0131ndan ba\u015flayarak ilk olarak kuzeye ve hemen sonra Partlar\u0131n b\u00f6lgesine do\u011fru do\u011fuya ilerlemekte, oradan da \u00c7in\u2019in bat\u0131s\u0131nda bulunan Kansu \u015fehrinde son bulan Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n kuzeyindeki kervan yolu \u00fczerinden ge\u00e7mektedir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcney rotas\u0131na ili\u015fkin buna benzer bir tarif bulunmamaktad\u0131r. Ancak g\u00fcney rotas\u0131 yeniden kurguland\u0131\u011f\u0131nda, rota Mezopotamya\u2019dan ba\u015flamaktad\u0131r; fakat bu veri kesin de\u011fildir. \u0130pek Yolu Anadolu<\/a>\u2019da Antakya\u2019da ba\u015flay\u0131p, Gaziantep’ten ge\u00e7erek \u0130ran ve Afganistan<\/a>‘\u0131n kuzeyinde Pamir Ovas\u0131’na kadar uzanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca G\u00fcneydo\u011fu B\u00f6lgesi’nde bulunan Gaziantep ve Malatya’y\u0131 ge\u00e7ip, Trakya \u00fczerinden ve Ege k\u0131y\u0131lar\u0131nda \u0130zmir, Karadeniz’de Trabzon ve Sinop, Akdeniz’de ise Alanya ve Antalya gibi \u00f6nemli limanlar \u00fczerinden Avrupa<\/a>‘ya ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yol da M\u0131s\u0131r<\/a> ve Mezopotamya<\/a> rotalar\u0131n\u0131n birle\u015fmesi ile meydana gelen Narmada Nehrinin Hint Okyanusu\u2019na d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Hindistan\u2019\u0131n liman kenti Bargyzaga \u015fehrine ula\u015fan deniz ve kara yollar\u0131n\u0131n birle\u015fimi ile olu\u015fmaktad\u0131r. Her \u00fc\u00e7 rota da \u0130pek Yolu\u2019nun y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren geli\u015fmesi sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n haricinde \u0130pek Yolu bir do\u011fa yolu olarak var olmu\u015ftur. Akdeniz\u2019den \u00c7in\u2019e kadar \u00e7\u00f6l \u00fczerinden uzanan, yery\u00fcz\u00fcnde en \u0131ss\u0131z yollardan ge\u00e7ip, en susuz ve ac\u0131mas\u0131z arazilerden ilerleyen, bir vahay\u0131 bir di\u011ferine ba\u011flayan yollardan biridir. G\u00fcneyden gelinip de Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc<\/a>\u2019ne ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en y\u00fcksek s\u0131rada\u011flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131r. Bu da\u011flar sadece, derin u\u00e7urumlar\u0131 ve 5000 m. y\u00fckseklikleri ile d\u00fcnyan\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 en zor birka\u00e7 buzlu ge\u00e7it \u00fczerinden a\u015f\u0131labilmektedir. Ayn\u0131 zamanda bu b\u00f6lgenin iklimi de \u00e7ok serttir. S\u0131k s\u0131k kum f\u0131rt\u0131nalar\u0131 meydana gelmekte, s\u0131cakl\u0131k yaz\u0131n 40 \u00b0C \u00fczerine \u00e7\u0131kmakta, k\u0131\u015f\u0131n ise -20 \u00b0C alt\u0131na inmektedir. Bu olumsuzluklara ra\u011fmen yol, do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131ndaki milletleraras\u0131 ileti\u015fim konusundaki \u00f6nemini y\u00fczy\u0131llar boyunca muhafaza etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yollar, vahalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yollardaki ge\u00e7i\u015f trafi\u011finin kontrol\u00fcn\u00fc sa\u011flayan asker\u00ee merkezler taraf\u0131ndan da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgenin co\u011frafi \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 \u00e7ok az sabit ula\u015f\u0131m ve ticaret yolu olu\u015fmu\u015ftur. \u00c7ok hassas olan bu yollarda \u00e7\u0131kan en k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma bile do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131nda t\u00fcm trafi\u011fin durmas\u0131na sebep olabilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tarih boyunca \u00e7ok az insan \u0130pek Yolunun tam uzunlu\u011fu olan yakla\u015f\u0131k 6000 km<\/em>.\u2019yi dola\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ticaret<\/a> s\u00fcrekli birden \u00e7ok ara duraklar \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve yolun te\u011fet ge\u00e7ti\u011fi b\u00fct\u00fcn uluslar, toptanc\u0131 olarak kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 en y\u00fcksek d\u00fczeyde tutmak istemi\u015flerdir. B\u00f6ylece, rekabet nedeniyle s\u00fcrekli silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara d\u00f6nen kavgalar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Sadece, 13. ve 14. yy.larda Mo\u011fol iktidar\u0131 d\u00f6neminde b\u00fct\u00fcn Asya tek bir y\u00f6netim alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f ve g\u00fcvenli bir ticaret ortam\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

K\u00fclt\u00fcr ve teknik aktar\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Teknik alandaki geli\u015fmelerin, k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerinin veya ideolojilerin aktar\u0131m\u0131, ticari mallara g\u00f6re daha do\u011fal ve kal\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. Ticari, politik, diplomatik veya misyonerlik nedenler ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f uzak ticaretin b\u00fct\u00fcn t\u00fcrleri farkl\u0131 toplumlar aras\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimi meydana getirmi\u015ftir. \u015eark\u0131lar, hikayeler, dini d\u00fc\u015f\u00fcnceler, felsefi g\u00f6r\u00fc\u015fler ve bilimsel bilgiler seyahat edenler yoluyla ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve g\u00fcncel kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u0131da maddelerinin giri\u015fi ile tar\u0131msal de\u011fi\u015fim de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. K\u00e2\u011f\u0131t<\/a> \u00fcretimi ve matbaa<\/a>, dam\u0131tma gibi kimyasal s\u00fcre\u00e7ler, etkili at ko\u015fumu ile \u00fczengi gibi \u00f6nemli bulu\u015flar d\u00fcnyaya Asya \u00fczerinden yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu \u00fczerinde dinlerin yay\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu \u00fczerinde ta\u015f\u0131nan kal\u0131c\u0131 \u015feylerden biri de dinler olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin 4. ve 5. y\u00fczy\u0131llarda Kuzey Vey Hanedanl\u0131\u011f\u0131<\/a> d\u00f6neminde Budizm<\/a>, kuzey g\u00fczerg\u00e2h\u0131 yoluyla Hindistan\u2019dan \u00c7in ve Japonya\u2019ya gelmi\u015ftir. Baz\u0131 istisnalar haricinde, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n Anadolu\u2019da yay\u0131lmas\u0131n\u0131n 3. yy. da Sasani \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminin ba\u015flamas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kabul edilmektedir. Hristiyanl\u0131k, Orta ve Do\u011fu Asya\u2019da hi\u00e7bir zaman hakim din olmamas\u0131na ra\u011fmen, \u0130pek Yolu\u2019nu kullanarak \u00c7in s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar dayanm\u0131\u015ft\u0131r. Mo\u011follar<\/a> d\u00f6neminde Yunan teolog<\/a> Nestorius\u2019a dayanan Diofizit hesaba kat\u0131lmas\u0131 gereken k\u00fclt\u00fcrel bir silah olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131 di\u011fer dinlerden bask\u0131n olan \u0130slam\u2019\u0131n yay\u0131lmas\u0131na g\u00f6re daha k\u0131s\u0131tl\u0131 olmu\u015ftur. M.S. 632 y\u0131l\u0131nda Muhammed\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130slamiyet, Arap yar\u0131madas\u0131 \u00fczerinde h\u0131zla yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve sonraki y\u00fczy\u0131lda da eski Roma \u015fehirleri olan Suriye<\/a>, M\u0131s\u0131r ve b\u00fct\u00fcn Kuzey Afrika<\/a>\u2019da yerle\u015fme s\u00fcrecine girmi\u015ftir. K\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde \u0130pek Yolu\u2019nun bat\u0131 k\u0131sm\u0131 ve b\u00f6ylelikle Asya \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen ticaret M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. Pers \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun fethi ile geni\u015fleme do\u011fuya do\u011fru ger\u00e7ekle\u015fmeye devam etmi\u015ftir. \u0130slamiyet, ilk olarak \u0130pek Yolu \u00fczerinde yer alan \u015fehir merkezleri boyunca etkili olmu\u015f ve daha sonra k\u0131rsal kesimlere kaym\u0131\u015ft\u0131r. Orta Asya<\/a>, \u00c7in, Bengal ve daha sonra Endonezya<\/a>\u2019da da asker\u00ee veya politik bir giri\u015fim olmadan M\u00fcsl\u00fcman yerle\u015fim yerleri olu\u015fmu\u015ftur. Pers k\u00f6kenli olan Zerd\u00fc\u015ftl\u00fck<\/a> ve Mani Dini de \u0130pek Yolu \u00fczerinden yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dinler ve di\u011fer k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011feler gibi hastal\u0131klar ve enfeksiyonlar da \u0130pek Yolu \u00fczerinde yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun seyahat edenler, vir\u00fcslerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerden \u00e7\u0131kmas\u0131na ve bu vir\u00fcsler yoluyla ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131klar\u0131n, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmayan toplumlarda yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r. Bu durum da felaketle sonu\u00e7lanan salg\u0131nlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. \u0130pek Yolu \u00fczerinde hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na verilebilecek en iyi \u00f6rnek 14. yy.da g\u00f6r\u00fclen veba salg\u0131n\u0131d\u0131r. 1330\u2019lu y\u0131llarda \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131kan, kemirgenlerden pireler yoluyla insanlara bula\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 bula\u015f\u0131c\u0131 olan bir veba ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu salg\u0131n, uzun bir s\u00fcre sadece \u00c7in\u2019in g\u00fcney \u015fehri olan Yunnan\u2019da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr; fakat 14. yy.\u0131n ba\u015f\u0131nda Mo\u011fol ordular\u0131 yoluyla vebal\u0131 pireler Yunnan\u2019dan \u00c7in\u2019in di\u011fer b\u00f6lgelerine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece veba, \u0130pek Yolu boyunca \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Veba<\/a>, Kafa (g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Feodosya) \u015fehrinden gelen ticaret gemileri ile K\u0131r\u0131m Yar\u0131madas\u0131 \u00fczerinden ge\u00e7erek 1348 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019ya da ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Asya\u2019dan Avrupa\u2019ya kadar etkili olan ve Avrupa n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birinin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi b\u00fcy\u00fck veba salg\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu salg\u0131n, Ortado\u011fu, Hindistan<\/a> ve \u00c7in\u2019de yakla\u015f\u0131k 75 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle k\u00fcrk<\/a> ihracat\u0131 salg\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Ticaret<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130pek, Bat\u0131 i\u00e7in \u0130pek Yolu \u00fczerinde ta\u015f\u0131nan en s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k maddedir ve bu madde yola da ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Ancak, yol \u00fczerinde ba\u015fka mallar da ta\u015f\u0131n\u0131p takas edildi\u011finden, bu kavram ticaret ger\u00e7ekli\u011finden uzakt\u0131r. \u00c7in\u2019e do\u011fru yol alan kervanlar alt\u0131n, de\u011ferli ta\u015f ve cam da ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. Ters istikamette de \u00f6zellikle k\u00fcrk, seramik<\/a>, ye\u015fim ta\u015f\u0131, tun\u00e7, vernik ve demir ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yol \u00fczerinde mallar\u0131n \u00e7o\u011fu de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve as\u0131l var\u0131\u015f noktas\u0131na yeti\u015fmeden birden \u00e7ok el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. \u0130pekin yan\u0131 s\u0131ra baharat da Yeni \u00c7a\u011fa kadar G\u00fcneydo\u011fu Asya’dan ta\u015f\u0131nan \u00f6nemli mallar aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Baharat sadece baharat ve tatland\u0131r\u0131c\u0131 olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ila\u00e7, anestezi, afrodizyak<\/a>, parf\u00fcm olarak ve t\u0131ls\u0131ml\u0131 i\u00e7ecekler i\u00e7in de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Buna ra\u011fmen ipek en de\u011ferli \u00c7in \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130pek dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fimi, \u00c7in’de M.\u00d6. de 2. yy.a uzanmaktad\u0131r. \u0130pek \u00fcreticilerinin e\u011fitimi ile g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flayan ihracat i\u00e7in fazla miktarda \u00fcretim yap\u0131lmas\u0131 ilk olarak M.\u00d6. 3 yy.de \u201ckavgal\u0131 imparatorluklar d\u00f6neminde\u201d ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Avrupa’da en eski \u00c7in ipe\u011fi M.\u00d6. 6 yy.ye dayanan Kelt Prensli\u011fi kaz\u0131lar\u0131nda bulunmu\u015ftur. O zamanlar ipek Bat\u0131’da olduk\u00e7a nadir bulunan bir madde olup, Roma \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde k\u00fcrk ve cam gibi l\u00fcks e\u015fyalar aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ticaretin organizasyonu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ticaret yollar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi b\u00fcy\u00fck tehdit te\u015fkil etmekteydi. Korsanlar, \u00c7in\u2019den M\u0131s\u0131r\u2019a kadar kervanlar\u0131 rahatl\u0131kla ya\u011fmalayabilecekleri dar ge\u00e7itlerde kervanlara sald\u0131rmaktayd\u0131lar. Bu y\u00fczden, Han \u0130mparatorlu\u011fu kervanlar\u0131n\u0131 \u00f6zel savunma birlikleri ile donatm\u0131\u015f, g\u00fczerg\u00e2h b\u00f6l\u00fcmleri boyunca da \u00c7in Seddi’ni in\u015fa etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

K\u0131talararas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bu ticaretin organizasyonu olduk\u00e7a kar\u0131\u015f\u0131k ve zor olmu\u015ftur. Y\u00fcz binlerce hayvan, \u00e7ok say\u0131da \u00e7oban ve tonlarca ticaret mal\u0131n\u0131n bir araya getirilmesi ve hareket ettirilmesi, insanlar\u0131n ve hayvanlar\u0131n bu uzun yolculuklarda, zorlu co\u011frafi ve iklim ko\u015fullar\u0131nda hayatta kalmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekmekteydi. Ancak bilindi\u011fi gibi t\u00fcccarlar mallar\u0131n\u0131 satmak i\u00e7in t\u00fcm yolu gitmiyorlard\u0131 ve ticaret birden \u00e7ok ara t\u00fcccar (komisyoncu) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmekteydi. \u0130pek Yolu\u2019nun sonunu uzun bir zaman Partlar, daha sonra Sasaniler<\/a> kontrol etmi\u015ftir; bu d\u00f6nemlerde, Orta Asya\u2019da mal de\u011fi\u015fimine hakim olanlar, g\u00f6\u00e7ebe k\u00f6kenliler idi. \u00d6nemli bir ta\u015f\u0131ma arac\u0131 olarak da Orta Asya\u2019da ya\u015fayan \u00e7ift h\u00f6rg\u00fc\u00e7l\u00fc develer kullan\u0131lmaktayd\u0131. Bu develer tek h\u00f6rg\u00fc\u00e7l\u00fc develere g\u00f6re s\u0131ca\u011fa daha dayan\u0131kl\u0131yd\u0131lar ve k\u0131\u015f derileri vard\u0131. B\u00f6ylece, y\u00fckseklikleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar olan bozk\u0131r ve da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerde s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fclen k\u0131ta iklimsel b\u00fcy\u00fck s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fimlerine daha uygundular. Asl\u0131nda, develer ticari ili\u015fkilerin ba\u015flamas\u0131ndan bu yana kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu \u00fczerinde k\u0131talararas\u0131 takas<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu \u00fczerinde sadece baharat, ipek, cam ve porselen gibi mallar ta\u015f\u0131nmam\u0131\u015f, bu yol \u00fczerinde yap\u0131lan ticaret yoluyla din ve k\u00fclt\u00fcr de k\u0131talararas\u0131 yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, Hindistan\u2019da do\u011fan Budizm \u0130pek Yolu \u00fczerinden Uzak Do\u011fu\u2019ya, \u00c7in\u2019e ve Japonya\u2019ya kadar yay\u0131lm\u0131\u015f ve orada hakim din olmu\u015ftur. Bug\u00fcnk\u00fc Xi’an (\u015eian)<\/strong> \u015fehrinde bulunan bir tablete g\u00f6re, Hristiyanl\u0131k \u0130pek Yolu \u00fczerinden zaman\u0131n \u00c7in\u2019in ba\u015fkentine kadar yeti\u015fmi\u015ftir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu yol T\u00fcrklerin dininin, \u015eamanl\u0131\u011f\u0131n<\/a>, Mani Dini<\/a>‘nin, Mazdehizm’in ve daha sonra \u0130slamiyet’in yay\u0131lma ortam\u0131 buldu\u011fu bir yol, bir b\u00f6lge olmu\u015ftur. K\u00e2\u011f\u0131t ve barut bilgisi yine \u0130pek Yolu ile Arap \u00fclkeleri \u00fczerinden Avrupa\u2019ya gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu’nun g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00f6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130pek Yolu daha \u00e7ok turistik bir \u00f6neme sahiptir. Bat\u0131, \u0130pek Yolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131 \u00fczerindeki Do\u011fu Mistisizmini kitaplar yoluyla tan\u0131maya ba\u015flad\u0131ktan sonra Bat\u0131\u2019n\u0131n Do\u011fu\u2019ya olan ilgisi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak turistik faaliyetler artm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle, \u201c<\/strong>Marco Polo<\/strong><\/a>\u2019nun izlerinin pe\u015finden\u201d ad\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenen gezilerle b\u00f6lgeye s\u00fcrekli daha fazla turist gelmektedir. \u00c7in, yabanc\u0131 turistlere kap\u0131lar\u0131n\u0131 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru a\u00e7mas\u0131 ile b\u00fcy\u00fck turizm potansiyelinin hemen fark\u0131na var\u0131lm\u0131\u015f, \u0130pek Yolu \u00fczerinde bulunan g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer bir\u00e7ok yer ve k\u00fclt\u00fcr an\u0131t\u0131 restore edilmi\u015f ve resm\u00ee makamlarca koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye’de de K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan Anadolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131 \u00fczerinde bulunan 11 kervansaray restore edilmi\u015f, turizm ama\u00e7l\u0131 hizmetler sunabilecek hale getirilmi\u015ftir. Bu hanlar; Sultan Han\u0131 (Aksaray), Sar\u0131 Han (Nev\u015fehir), \u015earapsa Han (Antalya), Ak Han (Denizli), A\u011fz\u0131kara Han (Aksaray), Alara Han (Antalya), Silahtar Mustafa Pa\u015fa Kervansaray\u0131 (Malatya), \u00c7ardak Han (Denizli), Susuz Han (Burdur), \u0130ncir Han (Burdur), Alay Han (Aksaray)\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131lar ile \u0130pek Yolu \u00fczerinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan hayat ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc<\/a> \u00fczerinde yap\u0131lan seyahatlerde s\u00fcrekli \u015fehir harabeleri ve ma\u011fara kal\u0131nt\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. G\u00fczerg\u00e2h \u00fczerinde ya\u015fayan halklar ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar korunmu\u015f olan ya\u015fam tarz\u0131 en ilgi \u00e7ekici olan noktalard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok turist Budizm\u2019in Japonya\u2019ya varana dek ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu \u00fclkeleri g\u00f6rmek amac\u0131yla Japonya\u2019dan gelmektedir. Taklamakan b\u00f6lgesinde seyahat yapmak iklim ve co\u011frafi \u00f6zelliklerin sundu\u011fu baz\u0131 kolayl\u0131klara ra\u011fmen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala neredeyse eskisi kadar zahmetlidir. \u0130pek Yolu \u00fczerindeki son demir yolu par\u00e7as\u0131 1992 y\u0131l\u0131nda, Almata-Turfan- Urum\u00e7i aras\u0131nda uluslararas\u0131 hatt\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; fakat buna ra\u011fmen Pekin \u2013 Tahran veya Pekin \u2013 Moskova aras\u0131nda d\u00fczenli tren seferleri ya da sabit aktarma ba\u011flant\u0131lar\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Asya ile Avrupa\u2019y\u0131, daha somut bir ifadeyle 28 \u00fclkeyi birbirine ba\u011flayan 114 bin kilometrelik Trans-Asya Demir Yolu A\u011f\u0131 ile 141 bin kilometreyi bulan Asya H\u0131zl\u0131 Demir Yolu a\u011f\u0131 projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu projeler b\u00f6lgenin ekonomik ve ticari geli\u015fmeleri ile stratejik b\u00fct\u00fcnle\u015fmesini a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Bu projelerin T\u00fcrkiye i\u00e7in de \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr: T\u00fcrkiye’nin ‘do\u011fu bat\u0131 aras\u0131ndaki tarihi k\u00f6pr\u00fcl\u00fck’ misyonu i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz eden Bak\u00fc-Tiflis-Kars demiryolu projesi tamamland\u0131\u011f\u0131nda da Londra’dan kalkan bir tren \u00c7in<\/a>‘e kadar gidebilecektir. <\/p>\n\n\n\n

Tarihi \u0130pek Yolu ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015fehri olan, \u00c7in\u2019in en eski ba\u015fkenti \u015e\u0130AN (Xi\u2019an<\/strong>) hakk\u0131nda bilgilenmenin tam zaman\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u0130pek Yolu Ba\u015flang\u0131c\u0131, \u00c7in\u2019in Gizemli \u015eehri \u015e\u0130AN (Xi\u2019an)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eian (Xian) \u015fehri,<\/strong> \u00c7in’in Shaanxi eyaletinde yer alan tarihi bir \u015fehirdir. \u015eehir, binlerce y\u0131ll\u0131k tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 ile \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. Xian, \u00c7in’in eski ba\u015fkentlerinden biridir ve \u00c7in’in tarihi boyunca \u00f6nemli bir merkez olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin gizemli hikayeleri, tarihi boyunca ya\u015fanan olaylar ve efsanelerle doludur. \u015eehir, \u00c7in’in ilk imparatoru Qin Shi Huang’\u0131n mezar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerdir. Mezar, binlerce askerin ve sava\u015f arabas\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 devasa bir komplekstir. Mezar\u0131n i\u00e7inde, terrakotta askerler olarak bilinen binlerce asker heykeli bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin bir di\u011fer gizemli hikayesi, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fanan bir olayd\u0131r. \u0130mparatorun g\u00fczel bir k\u0131z\u0131 vard\u0131 ve bir g\u00fcn saraydan ka\u00e7arak bir ke\u015fi\u015fle evlendi. Ancak, ke\u015fi\u015fin asl\u0131nda bir ejderha oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve k\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ejderha, k\u0131z\u0131 kurtarmak i\u00e7in bir grup sava\u015f\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehri ayr\u0131ca, \u0130pek Yolu’nun \u00f6nemli bir dura\u011f\u0131d\u0131r. \u0130pek Yolu, \u00c7in’den Orta Asya’ya kadar uzanan bir ticaret yolu idi. Xian, \u0130pek Yolu’nun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r ve ticaretin merkezi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin gizemli hikayeleri, \u015fehrin tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu hikayeler, ziyaret\u00e7ilerin \u015fehri ke\u015ffetmesine ve tarihi hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015eehrinin Tarihi Efsaneleri ve HUA M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eian\u2019da bulunan 8 bin Seramik askerler Ordusunun yap\u0131l\u0131\u015f nedeni olarak \u015fu efsane anlat\u0131lmaktad\u0131r: \u00d6b\u00fcr d\u00fcnyada bir sava\u015f olursa, bu ordunun kendisini koruyaca\u011f\u0131na inan\u0131lmaktad\u0131r. Tarih\u00e7i Si Magian\u2019\u0131n elde etti\u011fi bilgilere g\u00f6re, BEYAZ P\u0130RAM\u0130T<\/strong> olarak bilinen  Kral mezar\u0131 ve Seramik askerler ordusunun yap\u0131m\u0131 M\u00d6: 246 y\u0131l\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f ve 30 y\u0131l boyunca s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130n\u015faat\u0131nda 700 bin ki\u015fi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Lishan b\u00f6lgesinde bulunan mezar\u0131n uzunlu\u011fu g\u00fcneyden kuzeye 350 metre, geni\u015fli\u011fi ise do\u011fudan bat\u0131ya 345 metredir. Mezar 76 metre y\u00fcksekli\u011fe sahiptir. Toprak doldudan bir piramit \u015feklindedir. Beyaz Piramit \u015feklindeki kral mezar\u0131na 1, 5 km uzunlu\u011funda bulunan Seramik-toprak askerler Ordusundaki askerlerin boyu; 183-195 cm. Kral Qin Shihuang Merzar\u0131 ve Terra Cotta Ordusu A\u00e7\u0131k Hava M\u00fczesi, 1987 y\u0131l\u0131nda UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 Listesi<\/strong>\u2019ne eklenmi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n

Antik \u015eian \u015eehri Duvarlar\u0131 ise, \u00c7in\u2019de ayakta kalan birka\u00e7  eski ve g\u00f6rkemli kent surlar\u0131ndan biridir. 12 metre y\u00fcksekli\u011fe sahip bu sur, 1370 y\u0131l\u0131nda Ming Hanedan\u0131 d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Duvarlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek 4 saat ve bisikletle 2 saatte jak etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Kent Duvarlar\u0131 i\u00e7inde bulunan Hua M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n <\/strong>ibadet ve k\u00fclt\u00fcr merkezi olan B\u00dcY\u00dcK CAM\u0130<\/strong> ve K\u00fclliyesi, \u00fclkedeki pek \u00e7ok tarihi yap\u0131lardan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. B\u00fcy\u00fck Caminin bah\u00e7esindeki beyaz ve pembe manolyalar\u0131n g\u00f6rseline b\u00fcy\u00fclenmemek elde de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n

Xian, \u00c7in’in Shaanxi eyaletinde bulunan bir \u015fehirdir. Tarihi boyunca bir\u00e7ok \u00f6nemli olaya tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f ve \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcne \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. \u015eehrin tarihi, M\u00d6 11. y\u00fczy\u0131la kadar uzanmaktad\u0131r ve \u00c7in’in ilk imparatoru Qin Shi Huang taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Xian, \u00c7in’in en eski ba\u015fkentlerinden biridir ve Tang Hanedan\u0131 d\u00f6neminde (M.S. 618-907) \u00fclkenin siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel merkezi haline gelmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde, \u015fehirde bir\u00e7ok \u00f6nemli yap\u0131 in\u015fa edilmi\u015ftir. Bunlar aras\u0131nda, Tang Hanedan\u0131’n\u0131n en \u00fcnl\u00fc imparatoru olan Taizong’un mezar\u0131, B\u00fcy\u00fck Vadi Pagodas\u0131 ve Shaanxi Tarih M\u00fczesi yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian, ayn\u0131 zamanda \u00c7in’in en \u00fcnl\u00fc turistik yerlerinden biridir. \u015eehirde bulunan Terrakotta Ordusu, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck arkeolojik ke\u015fiflerinden biridir. Bu askerler, M\u00d6 210 y\u0131l\u0131nda Qin Shi Huang taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve imparatorun mezar\u0131n\u0131n koruyucular\u0131 olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian’\u0131n tarihi ve efsaneleri aras\u0131nda, Hua Shan Da\u011f\u0131’ndaki efsanevi Taoist tap\u0131na\u011f\u0131 da yer almaktad\u0131r. Bu tap\u0131nak, Taoist inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe ula\u015fabilece\u011fi bir yerdir. Ayr\u0131ca, Xian’da bulunan ve \u00c7in’in en eski \u0130slami camisi olan Hua Jue Si Cami<\/strong>i de tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Xian \u015fehri, \u00c7in tarihinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve zengin k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 ile d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tan\u0131nmaktad\u0131r. \u015eehirdeki tarihi yap\u0131lar ve efsaneler, ziyaret\u00e7ilerin ilgisini \u00e7ekmektedir ve \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fc hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek isteyenler i\u00e7in ideal bir yerdir.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015eehrindeki Gizemli Yerler Ve Olaylar<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in Shaanxi eyaletinde yer alan Xian \u015fehri, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel zenginlikleriyle \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. \u015eehirdeki bir\u00e7ok yer, gizemli olaylar ve efsanelerle \u00e7evrilidir. Bu makalede, Xian \u015fehrindeki gizemli yerler ve olaylar hakk\u0131nda bilgi verilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci olarak, Xian \u015fehrindeki Terracotta Ordusu,<\/strong> d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck arkeolojik ke\u015fiflerinden biridir. M\u00d6 210 y\u0131l\u0131nda Qin Shi Huangdi taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan <\/strong>bu ordunun, 8.000 asker, at ve sava\u015f arabas\u0131 heykeli bulunmaktad\u0131r. Heykellerin her biri, ger\u00e7ek bir askerin y\u00fcz\u00fcn\u00fc ve v\u00fccut \u00f6l\u00e7\u00fclerini yans\u0131tmaktad\u0131r. Terracotta Ordusu’nun yap\u0131m\u0131 ve neden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hala bir gizemdir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130kinci olarak, Xian \u015fehrindeki Hua Shan Da\u011f\u0131, \u00c7in’in be\u015f kutsal da\u011f\u0131ndan biridir. Da\u011f\u0131n zirvesine \u00e7\u0131kmak i\u00e7in bir\u00e7ok yol vard\u0131r, ancak en \u00fcnl\u00fcs\u00fc “\u00d6l\u00fcm Yolu” olarak bilinen yoludur. Bu yol, dar ve kayal\u0131k bir yoldur ve y\u00fckseklik korkusu olanlar i\u00e7in uygun de\u011fildir. Ayr\u0131ca, da\u011f\u0131n zirvesindeki Taoist tap\u0131naklar\u0131 ve manast\u0131rlar\u0131 da ziyaret edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, Xian \u015fehrindeki Hanyangling M\u00fczesi, Han Hanedan\u0131’n\u0131n mezar\u0131d\u0131r. Mezar\u0131n i\u00e7inde, Han Hanedan\u0131’n\u0131n imparatorlar\u0131 ve imparatori\u00e7eleri i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok heykel ve sanat eseri bulunmaktad\u0131r. Mezar\u0131n i\u00e7indeki havan\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in, ziyaret\u00e7ilerin \u00f6zel k\u0131yafetler giymesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak, Xian \u015fehrindeki Tang Hanedan\u0131 Tarihi M\u00fczesi, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir\u00e7ok sanat eseri ve tarihi eserleri sergilemektedir. M\u00fczede, Tang Hanedan\u0131’n\u0131n saray hayat\u0131, sanat\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc hakk\u0131nda bilgi edinilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrindeki gizemli yerler ve olaylar, \u00c7in’in tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fini yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu yerleri ziyaret ederek, \u00c7in’in tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015eehrinin Mitolojik Hikayeleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehri, \u00c7in’in Shaanxi eyaletinde yer alan tarihi bir \u015fehirdir. \u015eehir, \u00c7in’in en eski ve en \u00f6nemli \u015fehirlerinden biridir ve binlerce y\u0131ll\u0131k tarihi boyunca bir\u00e7ok mitolojik hikaye ve efsane ile doludur.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin en \u00fcnl\u00fc mitolojik hikayelerinden biri, 8 bin Seramik Askerler Ordusu<\/strong> olarak bilinen Terracotta Ordusu<\/strong>‘dur. Bu hikaye, M\u00d6 210 y\u0131l\u0131nda Qin Shi Huangdi’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra in\u015fa edilen ve binlerce askerin heykelinin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir askeri m\u00fcze olan Terracotta Ordusu’na dayanmaktad\u0131r. Efsaneye g\u00f6re, Qin Shi Huangdi, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc bulmak i\u00e7in bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Sonunda, bir b\u00fcy\u00fcc\u00fc ona \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck iksiri verdi, ancak iksirin i\u00e7indeki zehir nedeniyle Qin Shi Huangdi \u00f6ld\u00fc. Terracotta Ordusu, Qin Shi Huangdi’nin \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir sonucu olarak in\u015fa edildi.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin bir di\u011fer \u00fcnl\u00fc mitolojik hikayesi, Hua Shan Da\u011f\u0131’na dayanmaktad\u0131r. Hua Shan Da\u011f\u0131, \u00c7in’in be\u015f kutsal da\u011f\u0131ndan biridir ve tarihi boyunca bir\u00e7ok ke\u015fi\u015f ve rahip taraf\u0131ndan ziyaret edilmi\u015ftir. Efsaneye g\u00f6re, Hua Shan Da\u011f\u0131’nda ya\u015fayan bir ejderha, insanlar\u0131 rahats\u0131z etmeye ba\u015flad\u0131. Bir g\u00fcn, bir ke\u015fi\u015f ejderhay\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Hua Shan Da\u011f\u0131’na t\u0131rmand\u0131 ve ejderhay\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Ejderha, ke\u015fi\u015fin yard\u0131m\u0131yla insanlara zarar vermekten vazge\u00e7ti ve Hua Shan Da\u011f\u0131’nda bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famaya devam etti.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehri, \u00c7in’in zengin mitolojik miras\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve binlerce y\u0131ll\u0131k tarihi boyunca bir\u00e7ok ilgin\u00e7 hikaye ve efsane ile doludur. Bu hikayeler, \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve Xian \u015fehrinin ziyaret\u00e7ileri i\u00e7in ilgin\u00e7 bir ke\u015fif f\u0131rsat\u0131 sunar.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015eehrinin Gizemli Ge\u00e7mi\u015fi Ve K\u00fclt\u00fcrel Miras\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in’in Shaanxi eyaletinde yer alan Xian \u015fehri, \u00fclkenin en eski ve en \u00f6nemli \u015fehirlerinden biridir. \u015eehrin tarihi, M\u00d6 11. y\u00fczy\u0131la kadar uzanmaktad\u0131r ve \u00c7in’in ilk imparatoru Qin Shi Huang taraf\u0131ndan ba\u015fkent olarak se\u00e7ilmi\u015ftir. Xian, ayn\u0131 zamanda \u0130pek Yolu’nun en \u00f6nemli duraklar\u0131ndan biri olmu\u015ftur ve bu nedenle de farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin etkisi alt\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin en \u00f6nemli turistik yerlerinden biri, Terrakotta Ordusu’dur. Bu askerler, Qin Shi Huang’\u0131n mezar\u0131 i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve yakla\u015f\u0131k 8.000 asker, at ve sava\u015f arabas\u0131 heykeli i\u00e7ermektedir. Bu heykeller, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck arkeolojik ke\u015fiflerinden biridir ve UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 Listesi’nde yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrinin di\u011fer \u00f6nemli turistik yerleri aras\u0131nda, Ming Hanedan\u0131 d\u00f6neminden kalma \u015eehir Duvar\u0131, B\u00fcy\u00fck Vah\u015fi Kaz Park\u0131 ve Tang Hanedan\u0131 d\u00f6neminden kalma B\u00fcy\u00fck Vah\u015fi Kaz Pagodas\u0131 yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, Xian \u015fehri, \u00c7in’in en b\u00fcy\u00fck \u0130slam toplulu\u011funa ev sahipli\u011fi yapmaktad\u0131r ve bu nedenle de B\u00fcy\u00fck Cami ve M\u00fcsl\u00fcman Mahallesi turistlerin ilgisini \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehri, ayn\u0131 zamanda \u00c7in’in k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u015eehirdeki tarihi yap\u0131lar, mimari ve sanat eserleri, \u00c7in’in zengin k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fini yans\u0131tmaktad\u0131r. Xian, ayn\u0131 zamanda \u00c7in’in geleneksel m\u00fczi\u011fi ve dans\u0131 olan Tang Hanedan\u0131 m\u00fczi\u011finin do\u011fdu\u011fu yerdir.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Xian \u015fehri, \u00c7in’in tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Terrakotta Ordusu, \u015eehir Duvar\u0131, B\u00fcy\u00fck Vah\u015fi Kaz Park\u0131 ve Pagodas\u0131, B\u00fcy\u00fck Cami ve M\u00fcsl\u00fcman Mahallesi gibi turistik yerleri ile ziyaret\u00e7ilerin ilgisini \u00e7ekmektedir. Ayr\u0131ca, \u015fehirdeki tarihi yap\u0131lar, mimari ve sanat eserleri, \u00c7in’in zengin k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fini yans\u0131tmaktad\u0131r. Xian \u015fehri, \u00c7in’in k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve gelecek nesillere aktar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015eehrindeki Gizemli Ke\u015fifler Ve Arkeolojik Buluntular<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehri, \u00c7in’in Shaanxi eyaletinde yer alan tarihi bir \u015fehirdir. Bu \u015fehir, \u00c7in’in en \u00f6nemli arkeolojik ke\u015fiflerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerden biridir. Xian \u015fehrindeki gizemli ke\u015fifler ve arkeolojik buluntular, d\u00fcnya tarihine \u0131\u015f\u0131k tutan \u00f6nemli bilgiler sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrindeki en \u00f6nemli arkeolojik ke\u015fiflerden biri, 1974 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Terrakotta Ordusu ke\u015ffidir. Bu ke\u015fif, \u00c7in’in en \u00f6nemli arkeolojik ke\u015fiflerinden biri olarak kabul edilmektedir. Terrakotta Ordusu, M\u00d6 210 y\u0131l\u0131nda Qin Shi Huangdi taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ordunun amac\u0131, Huangdi’nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra onu korumak ve onunla birlikte \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada sava\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Terrakotta Ordusu, yakla\u015f\u0131k 8.000 asker, 130 at ve 520 at arabas\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrindeki di\u011fer \u00f6nemli arkeolojik ke\u015fiflerden biri, Han Yangling Mezar\u0131’d\u0131r. Bu mezar, Han Hanedan\u0131 d\u00f6nemine aittir ve M\u00d6 153 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mezar\u0131n i\u00e7inde, Han Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir\u00e7ok de\u011ferli e\u015fya ve kal\u0131nt\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu e\u015fyalar aras\u0131nda, bronz e\u015fyalar, seramikler, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fyalar yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Xian \u015fehrindeki di\u011fer arkeolojik ke\u015fifler aras\u0131nda, Banpo K\u00f6y\u00fc, Huaqing Saray\u0131 ve Famen Tap\u0131na\u011f\u0131 <\/strong>yer almaktad\u0131r. Banpo K\u00f6y\u00fc, Neolitik d\u00f6neme ait bir k\u00f6yd\u00fcr ve burada yap\u0131lan kaz\u0131larda, Neolitik d\u00f6neme ait bir\u00e7ok kal\u0131nt\u0131 bulunmu\u015ftur. Huaqing Saray\u0131, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir sarayd\u0131r ve burada yap\u0131lan kaz\u0131larda, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir\u00e7ok kal\u0131nt\u0131 bulunmu\u015ftur. Famen Tap\u0131na\u011f\u0131 ise, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir tap\u0131nakt\u0131r ve burada yap\u0131lan kaz\u0131larda, Tang Hanedan\u0131 d\u00f6nemine ait bir\u00e7ok de\u011ferli e\u015fya ve kal\u0131nt\u0131 bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in en eski kentlerinden biri olarak bilinen, 11 hanedanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fkenti olmu\u015f \u015eian \u015fehri, sadece dev yer alt\u0131 ordusu (terra kotta) ya da farkl\u0131 etnik unsurlar\u0131yla de\u011fil, tarihte oynad\u0131\u011f\u0131 kilit rol ve stratejik y\u00f6n\u00fcyle de ad\u0131ndan hala s\u00f6z ettiren \u00c7in \u015fehirlerinin ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00c7in\u2019in 1000 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre ba\u015fkentlik yapan bu antik \u015fehri, dokusundaki bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fiyle ger\u00e7ek bir k\u00fclt\u00fcr ve tarih \u015fehri. \u015eian; \u0130stanbul, Kahire ve Ba\u011fdat gibi d\u00fcnyada bilinen en eski \u015fehirler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u015eehir, tarihi \u0130pek Yolu\u2019nun kara hatt\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer olarak, Asya ve d\u00fcnya tarihinde medeniyetlerin ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131ndan biri olarak da g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. \u015eehrin ge\u00e7mi\u015fini ve gelece\u011fini etkileyen tarihi \u0130pek Yolu\u2019nun ayn\u0131 zamanda eski ad\u0131 \u00c7ang An olan kente \u015eian ad\u0131n\u0131 da verdi\u011fi san\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Zira bu kentten ba\u015flayan \u0130pek Yolu \u0130stanbul\u2019a ve Avrupa\u2019ya do\u011fru devam ediyordu. \u00c7incede \u201c\u015ei\u201d Bat\u0131, \u201cAn\u201d ise huzur anlam\u0131na geliyordu. \u015eehrin ad\u0131n\u0131n o d\u00f6nemde \u201cBat\u0131ya a\u00e7\u0131lan huzur\u201d \u015feklinde bir anlam ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

DO\u011eUNUN LALE DEVR\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kent bir\u00e7ok hanedanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fkenti oldu\u011fu i\u00e7in her hanedanl\u0131\u011f\u0131n kendine has mimari \u00fcslup ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de sahip. \u015eehir ve civar\u0131nda ayn\u0131 anda Asya tarihinin en \u00f6nemli medeniyetlerinin k\u00fclt\u00fcr ve mimari eserleri de g\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunlardan en \u00f6nemlilerinden biri, Tang Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde yapt\u0131r\u0131lan \u0130mparatorlar\u0131n Hamam\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Kentin en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelliklerinden olan \u0130mparator \u00c7in \u015e\u0131 Huang\u2019\u0131n dev yer alt\u0131 ordusuna yak\u0131n bir mesafede bulunan \u0130mparator Hamam\u0131, edebiyat, sanat, mimari ve esteti\u011fin doru\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tang Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde imparatorlar i\u00e7in hamam ve sayfiye yeri olarak in\u015fa edilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Hamam, Osmanl\u0131 Devletindeki Lale Devrini an\u0131msatan Tang Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, hem Tang, hem de \u00c7in hanedanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mimari yap\u0131lar\u0131n\u0131n bir arada g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi bir yer olarak dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u015eEH\u0130R SURLARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015eehir merkezi ise modern yap\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Ming Hanedanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde yap\u0131lm\u0131\u015f dev surlarla \u00e7evrili.<\/p>\n\n\n\n

Tarih boyunca \u00e7ok az tahribata u\u011frad\u0131\u011f\u0131 belirtilen dev surlar hala modern \u015eian\u2019\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u015fehir merkezini \u00e7epe\u00e7evre sar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u015eehir surlar\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu 13,8 kilometre iken, duvarlar 12 metre y\u00fcksekli\u011finde ve 12-14 metre geni\u015fli\u011finde yap\u0131lm\u0131\u015f. Surlar\u0131n etraf\u0131nda da o d\u00f6nem yap\u0131lan yapay bir nehir dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Surlar\u0131n her noktas\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilen \u015fehir merkezindeki tarihi davul ve saat kuleleri de mimariye farkl\u0131 bir estetik kat\u0131yor. Tarihi saat kulesinin hemen \u00e7apraz\u0131nda duran dev davul kulesi ise ilgin\u00e7 bir \u00f6zelli\u011fe sahip. Kule kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde mevsim ve hava de\u011fi\u015fimlerini bildiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde her mevsim ve hava de\u011fi\u015fimi, halka, farkl\u0131 tonlarda davul \u00e7al\u0131nmak suretiyle duyuruluyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7in tarihini ve geleneksel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc neredeyse t\u00fcm \u00f6zellikleriyle yans\u0131tan kent her y\u0131l yerli ve yabanc\u0131 milyonlarca turisti a\u011f\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Xian (\u015eian) Gezi Notlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Eski ba\u015fkent Xian (\u015eian)<\/strong>, \u0130pek Yolu<\/strong>\u2019nun \u00c7in<\/strong> taraf\u0131ndaki ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. Kalabal\u0131k bir \u015fehir olup n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 3 milyon civar\u0131ym\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n

Pekin<\/strong><\/a>\u2019den 19:30\u2019da kalkan trenimiz sabah saat 8:00 civar\u0131nda Xi\u2019an<\/strong> \u015fehrine geldi. Yolculu\u011fumuz ile ilgili detaylar\u0131 ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131kta yazd\u0131k. Tren yolculu\u011funda edindi\u011fimiz tecr\u00fcbeleri \u201c\u00c7in\u2019de Tren Yolculu\u011fu<\/strong><\/a>\u201d adl\u0131 yaz\u0131m\u0131zda okuyabilirsiniz. Geldi\u011fimiz g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 yine tren ile \u015eangay<\/strong><\/a>\u2019a ge\u00e7ece\u011fiz. Xi\u2019an \u015fehrinde sadece g\u00fcn\u00fcbirlik bulunuyoruz ve hedefimiz \u201cTerracotta Askerleri<\/strong>\u2019ni\u201d ziyaret etmek. Tren istasyonundan \u00e7\u0131k\u0131nca bavulumuzu ve s\u0131rt \u00e7antam\u0131z\u0131 tren istasyonunun emanetine b\u0131rakt\u0131k. Tek par\u00e7a bavul g\u00fcnl\u00fck 5 Yuan.<\/p>\n\n\n\n

Tren istasyonunu arkan\u0131za ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman sola do\u011fru ilerlerseniz Terracotta Askerleri<\/strong>\u2019nin oldu\u011fu b\u00f6lgeye giden minib\u00fcs ve otob\u00fcsleri (306 numaral\u0131 otob\u00fcs) bulabilirsiniz. Otob\u00fcs\u00fcn ve minib\u00fcslerin \u00fczerinde \u201cTerracotta<\/strong>\u201d tabelas\u0131n\u0131 g\u00f6receksiniz. Minib\u00fcs, otob\u00fcs fiyat\u0131 da tek y\u00f6n ki\u015fi ba\u015f\u0131 7 Yuan. Yol yakla\u015f\u0131k 1 saat kadar s\u00fcr\u00fcyor. k caddede 10 dakika kadar y\u00fcr\u00fcrseniz sa\u011fda ve solda iki b\u00fcy\u00fck al\u0131\u015fveri\u015f merkezi g\u00f6receksiniz. Pekin<\/strong> veya \u015eangay<\/strong>\u2019daki gibi ultra olmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtelim. Ayr\u0131ca sol tarafta bir tane Starbucks var. \u0130stasyon civar\u0131nda ve bu cadde \u00fczerinde Mc Donalds, KFC ve lokal restoranlar bulabilirsiniz. Starbucks\u2019da kahve 20 Yuan, tunal\u0131 b\u00f6rek 16 Yuan, karidesli sandvi\u00e7 24 Yuan. \u0130\u00e7ecek harici yiyecek y\u00f6n\u00fcnden de \u00e7e\u015fitleri fena de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n

Terracotta Askerleri <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Giri\u015f 110 Yuan, e\u011fer elektronik rehberlik hizmeti al\u0131rsan\u0131z bedeli 40 Yuan ve 200 Yuan depozit al\u0131yorlar. 3 saatlik bir zaman gezmek icin yeterli olacakt\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 2200 y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olan mezar (Terracotta Askerleri) inan\u0131lmaz etkileyici. Yap\u0131m\u0131 38 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f, 3 tane galeri a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve turistler bu galerileri dola\u015fabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

En etkileyici galeri ise yakla\u015f\u0131k 6000 askeri bar\u0131ndaran bir numaral\u0131 en b\u00fcy\u00fck galeri. Bu galeride yakla\u015f\u0131k 6000 kilden yap\u0131lm\u0131\u015f (pi\u015fmi\u015f toprak) sava\u015fc\u0131 var. Haf\u0131zalar\u0131m\u0131zdaki me\u015fhur foto\u011fraflar\u0131n oldu\u011fu galeri bu b\u00fcy\u00fck galeri. Buradaki askerlerin her birinin y\u00fcz\u00fc birbirinden farkl\u0131.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn galerilerde halen \u00e7al\u0131\u015fmalar devam ediyor. Bu arada mezarlar\u0131 yapt\u0131ran kral\u0131n \u201cQin Shi Huang<\/strong>\u201d kendi mezar\u0131 da \u00e7ok yak\u0131nda ve hen\u00fcz a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f. \u0130nternetten daha detayl\u0131 bilgilere rahat\u00e7a ula\u015fabilirsiniz. Bize g\u00f6re kesinlikle seyahat plan\u0131n\u0131z\u0131 buraya gelmek \u00fczere yap\u0131n. M\u00fczenin al\u0131\u015fveri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde 1974 y\u0131l\u0131nda buray\u0131 bulan \u00e7ift\u00e7iyi de g\u00f6rd\u00fck. Kendisi para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraf \u00e7ektiriyor ve imzalad\u0131\u011f\u0131 bir de kitab\u0131 var. Ana kap\u0131dan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra al\u0131\u015fveri\u015f ma\u011fazalar\u0131, hediyelik e\u015fya satanlar, kafe ve restoranlar var.<\/p>\n\n\n\n

Terarcotta Askerleri<\/strong> ve Kral Qin Shi Huang<\/strong>\u2019\u0131n mezar\u0131 1987 y\u0131l\u0131nda UNESCO<\/strong> D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Miras listesine al\u0131nm\u0131\u015f. Xian<\/strong>\u2019da kalmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in maalesef \u015fehrin di\u011fer turistik b\u00f6lgelerini g\u00f6rme imkan\u0131m\u0131z olmad\u0131. En az\u0131ndan bir gece kal\u0131n\u0131p etrafta ba\u015fka turistik aktivitelere de kat\u0131lanabilir. \u015eehir surlar\u0131<\/em>, Shanxi Tarih m\u00fczesi<\/em> ve ilgisini \u00e7ekenler i\u00e7in B\u00fcy\u00fck Cami<\/em> ziyaret edilecek yerler aras\u0131ndad\u0131r. Terracotta Askerleri\u2019ne yak\u0131n bir b\u00f6lgede ayr\u0131ca kapl\u0131calar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak, Xian \u015fehrindeki gizemli ke\u015fifler ve arkeolojik buluntular, d\u00fcnya tarihine \u0131\u015f\u0131k tutan \u00f6nemli bilgiler sunmaktad\u0131r. Bu ke\u015fifler, \u00c7in’in tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 korumak ve d\u00fcnya tarihine katk\u0131da bulunmak i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n

,Bu gezi yaz\u0131m\u0131n ard\u0131ndan, \u00c7in Seddi ve Kar\u0131z Cenneti TURFAN \u015fehrini gezmek gerekli\u2026<\/p>\n\n\n\n

Konfi\u00e7yus\u2019tan Mevlana\u2019ya ve Bilge Kaan\u2019dan Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut\u2019a selam olsun\u2026 1949 y\u0131l\u0131ndan bu g\u00fcne dek, \u00c7in Halk Cumhuriyeti Liselerinde okutulan Yak\u0131n\u00e7a\u011f Tarihi Ders Kitaplar\u0131n\u0131n kapa\u011f\u0131nda ve i\u00e7inde Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet Sevrimleri okutulmaktad\u0131r\u2026 \u201cBen \u00c7in\u2019in Atat\u00fcrk\u2019\u00fcy\u00fcm\u201d<\/em> diyen Mao Ze Tung\u2019u anlamak gerek, yeniden\u2026<\/p>\n\n\n\n

Kaynak:<\/em><\/strong> Suyla Gelen Medeniyet-Turfan Kar\u0131z Cenneti, Dursun \u00d6zden, Kateg\u00f6ri Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.  www.dursunozden.com.tr<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarihi \u0130pek Yolu Dursun \u00d6ZDEN (Travel Writer) \u00c7in Halk Cumhuriyeti Yazarlar Birli\u011fi, \u00c7in Yuan Eyaleti Kunming \u00dcniversitesi, \u015eian K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u015eangay PEN Yazarlar Merkezi, Pekin K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Sinciang-Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi Ba\u015fkent Urum\u00e7i Sular \u0130daresi, Turfan Kar\u0131z Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc Merkezi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn davetlisi olarak; farkl\u0131 zamanlarda 4 kez gitti\u011fim \u00c7in co\u011frafyas\u0131nda ba\u015flayan ve bat\u0131ya do\u011fru devam eden …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12764,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,65,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12758"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12758"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12774,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12758\/revisions\/12774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12764"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}