{"id":12732,"date":"2023-11-22T16:59:36","date_gmt":"2023-11-22T13:59:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=12732"},"modified":"2024-06-02T14:50:59","modified_gmt":"2024-06-02T11:50:59","slug":"dunyayi-sarsan-gocler-ve-mubadele-acisi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=12732","title":{"rendered":"D\u00fcnyay\u0131 Sarsan G\u00f6\u00e7ler ve M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Tarihi Etkileyen G\u00f6\u00e7ler, T\u00fcrklerin G\u00f6\u00e7 Yolu ve M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131 (1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dursun \u00d6ZDEN (Belgeselci, Ara<\/em><\/strong>\u015f<\/em><\/strong>t\u0131rmac\u0131 Yazar)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tarihteki B\u00fcy\u00fck G\u00f6\u00e7ler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kimi g\u00fcnlemler vard\u0131r, belleklerden silinmez. Kimi ki\u015fi, olay ve zamanlar vard\u0131r; tarihin her d\u00f6neminde belle\u011fimize ve oniks mermer s\u00fctunlara kaz\u0131n\u0131r ve hep an\u0131msan\u0131r ve ya\u015farlar. Pek \u00e7ok g\u00f6\u00e7lerde ve bu g\u00f6\u00e7lerin sebep oldu\u011fu olaylar da bunlardan biridir…
13 milyar y\u0131l \u00f6nce G\u00fcne<\/strong>\u015f<\/strong>, 4.5 milyar y\u0131l \u00f6nce D\u00fcnya, 3 milyar y\u0131l \u00f6nce su yoktu…
3 milyon y\u0131ldan bu yana, insan denen canl\u0131 vard\u0131…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nsano\u011flu; \u0130lkel Kom\u00fcnal, K\u00f6leci, Feodal (Derebey), Kapitalist ve Sosyalist Toplum Tarz\u0131 ve de \u00dcretim \u0130li\u015fkisi Sistemi ile bu g\u00fcne gelmi\u015ftir. Bu sosyal ya\u015fam ili\u015fkileri, hep sava\u015f ve g\u00f6\u00e7lere neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Oysa bu g\u00fcn; 8,5 milyar insan\u0131n ya<\/strong>\u015f<\/strong>ad\u0131<\/strong>\u011f<\/strong>\u0131 d\u00fcnyam\u0131z ve onun nimetleri herkese yeter… <\/strong>Toplumsal ve y\u0131\u011f\u0131nsal zorunlu g\u00f6\u00e7lere neden olan t\u00fcm kirliliklere dur demenin zaman\u0131 ge\u00e7iyor… G\u00f6\u00e7 eden ve farkl\u0131 co\u011frafyalara zorunlu olarak savrulan mazlum uluslar\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 yank\u0131lan\u0131yor. M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131n\u0131 ya<\/strong>\u015f<\/strong>ayan Ege Denizi\u2019nin iki yakas\u0131ndan, Balkanlardan, Suriye\u2019den, Irak\u2019tan, Afganistan\u2019dan, Afrika \u00fclkelerinden ve Filistin\u2019den zorunlu g\u00f6\u00e7 eden <\/strong>mazlum halklar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmezlikten gelen, uzaktan palavra atarak yak\u0131nanlar ve \u201ciyi geceler\u201d <\/em>uykusuna dalan vah\u015fi insano\u011flu, bu kan ve g\u00f6z ya\u015f\u0131 dolu yeni g\u00f6\u00e7lere ne kadar daha seyirci olacakt\u0131r? Bilinmez…<\/p>\n\n\n\n

Tarihte yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkileyen g\u00f6\u00e7 hareketleri ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu g\u00f6\u00e7 hareketlerinin ba\u015fl\u0131calar\u0131 T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7\u00fc, Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc ve Yeni D\u00fcnya\u2019ya g\u00f6\u00e7lerdir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan G\u00f6\u00e7\u00fc ve Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerde kurakl\u0131k hakimdi. Hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan T\u00fcrkler ise g\u00f6\u00e7ebe ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu ko\u015fullarda hayvanlar\u0131na otlaklar bulmak, bu topluluklar\u0131n ba\u015fl\u0131ca sorunuydu. Di\u011fer bir yandan n\u00fcfusun artmas\u0131 da ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirmekteydi. Bu nedenlerden dolay\u0131 T\u00fcrk topluluklar\u0131 bat\u0131ya, do\u011fuya, kuzeye ve g\u00fcneye do\u011fru g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. T\u00fcrklerin bu g\u00f6\u00e7 hareketi milattan \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015f, milattan sonra da devam etmi\u015ftir. MS IV. y\u00fczy\u0131lda bat\u0131ya do\u011fru ger\u00e7ekle\u015fen T\u00fcrk kavimlerinin g\u00f6\u00e7\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7lerinden biri olan Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc\u2019n\u00fc ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc olarak bilinen g\u00f6\u00e7ler, yo\u011fun olarak Asya ile Avrupa k\u0131talar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, Avrupa\u2019dan da Afrika\u2019ya s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6\u00e7ler, IV. y\u00fczy\u0131l ile VI. y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda meydana gelmi\u015ftir. Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015flamas\u0131n\u0131n nedeni, Orta Asya\u2019da ya\u015fayan ve T\u00fcrk kavimlerinden olan Bat\u0131 Hunlar\u0131 olarak kabul edilmektedir. Bat\u0131 Hunlar\u0131 da T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlardan dolay\u0131 Hazar G\u00f6l\u00fc\u2019ne do\u011fru g\u00f6\u00e7 etmi\u015f, bir s\u00fcre Hazar G\u00f6l\u00fc ile Aral G\u00f6l\u00fc aras\u0131ndaki b\u00f6lgeye yerle\u015fmi\u015flerdir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu yerlerde de benzer sorunlar ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Hazar G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn kuzeyinden bat\u0131ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Avrupa\u2019ya do\u011fru ilerleyen bu topluluklar, burada Alanlar, Ostrogotlar ve Vizigotlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kavimlerin, Hunlar\u0131n bask\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 bat\u0131ya g\u00f6\u00e7 etmeleri, Avrupa\u2019da Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc\u2019n\u00fc ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostrogotlar ve Vizigotlar, bat\u0131ya do\u011fru ilerleyip Roma topraklar\u0131na girdiler. Roma\u2019n\u0131n ikiye ayr\u0131lmas\u0131na neden olan bu hareket, Avrupa\u2019daki di\u011fer kavimleri de etkiledi. Her biri, di\u011ferinin bask\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 farkl\u0131 y\u00f6nlere g\u00f6\u00e7 eden Vikingler, Germenler, Ang\u0131llar, Saksonlar ve Frenkler gibi kavimler bug\u00fcnk\u00fc Avrupa\u2019n\u0131n temellerini atm\u0131\u015f oldular.<\/p>\n\n\n\n

Yeni D\u00fcnya\u2019ya G\u00f6\u00e7ler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen Amerika ve Avustralya\u2019ya \u201cYeni D\u00fcnya\u2019\u2019 karalar\u0131 denir. Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n 1492 y\u0131l\u0131nda ke<\/strong>\u015f<\/strong>fedilmesinden sonra <\/strong>Avrupa\u2019dan buraya yo\u011fun bir \u015fekilde g\u00f6\u00e7ler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Amerika k\u0131tas\u0131na ilk g\u00f6\u00e7ler Avrupa\u2019dan ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. K\u0131tan\u0131n ke\u015ffedildi\u011fi d\u00f6nemde g\u00f6\u00e7ler daha az iken sonralar\u0131 g\u00f6\u00e7 yo\u011funlu\u011fu artm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa\u2019n\u0131n hemen her \u00fclkesinden insanlar bu k\u0131taya g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7lerin 2\/3\u2019\u00fcnden fazlas\u0131 Kuzey Amerika\u2019ya ger\u00e7ekle<\/strong>\u015f<\/strong>mi<\/strong>\u015f<\/strong>tir. \u201cGazap \u00dcz\u00fcmleri\u201d <\/strong>ve \u201cDemir \u00d6k\u00e7e\u201d <\/strong>kitab\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi; Yerli K\u0131z\u0131lderili halk\u0131 yok eden ve g\u00fcneyden kuzeye do\u011fru yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ler, hala an\u0131msanmaktad\u0131r. Bu k\u0131taya yerle\u015fen ya\u011fmac\u0131 Avrupal\u0131lar, bu k\u0131taya k\u00f6le olarak \u00e7ok say\u0131da Afrikal\u0131 getirmi\u015flerdir. B\u00f6ylece d\u00fcnya tarihinde, k\u0131talar aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7 hareketi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Avustralya ve Yeni Zelanda\u2019<\/strong>n\u0131n Hollanda ve \u0130ngilizler taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmesinden sonra, ba\u015fta \u0130ngilizler olmak \u00fczere baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerinden bu yerlere de g\u00f6\u00e7ler ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin G\u00f6\u00e7 Yollu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkler g\u00f6\u00e7ebe bir toplumdu. Bu y\u00fczden g\u00f6\u00e7 ettikleri yerlerde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler ya\u015fan\u0131rd\u0131. Bizler de sizlere bu i\u00e7erikte T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7lerinin sebeplerini bir araya getirdik. T\u00fcrkler neden g\u00f6\u00e7 ederdi? G\u00f6\u00e7 etmede en b\u00fcy\u00fck neden neydi?<\/p>\n\n\n\n

Tarihte ya\u015fanan \u00f6nemli T\u00fcrk g\u00f6\u00e7lerinin sebepleri, genel olarak daha iyi bir ya\u015fam, kurakl\u0131k, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi gibi nedenler temelinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ana yurdu Orta Asya olan T\u00fcrkler, tarihin ilk d\u00f6nemlerinden bu zamana kadar bir\u00e7ok yere g\u00f6\u00e7 etmi\u015fler veya g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkler, sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ya\u015fayan bir \u0131rkt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fuda Kingan Da\u011flar\u0131\u2019ndan bat\u0131da Hazar Denizi ve \u0130til boylar\u0131na, kuzeyde Sibirya\u2019dan
g\u00fcneyde Hindiku\u015f ve Karanl\u0131k Da\u011flar\u0131na kadar uzanan Orta Asya, T\u00fcrklerin ana yurdudur. Orta Asya, co\u011frafi a\u00e7\u0131dan sert bir yerdir ve bu da T\u00fcrklerin karakter yap\u0131lar\u0131na sirayet eden bir durumdur. \u0130klimsel \u00f6zellikler, b\u00f6lgenin sosyal ya\u015fam\u0131 ve ekonomileri, insanlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imleri \u00fczerinde olumlu etkiler b\u0131rak\u0131r. Her b\u00f6lgenin bu tip \u00f6zellikleri, o b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imini do\u011frudan etkiler. Mesela kurak ve sert iklime sahip olan insanlar\u0131n mizac\u0131 da bu \u015fekildedir veya daha yumu\u015fak bir iklime sahip olan b\u00f6lgelerde ya\u015fayan insanlar\u0131n mizac\u0131 da yine ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgenin iklimine, ekonomik durumuna ve insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerine g\u00f6re \u015fekillenir. T\u00fcrkler de Orta Asya\u2019n\u0131n bu \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 sert ve dayan\u0131kl\u0131 bir yap\u0131ya sahiptirler.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7lerin Nedenleri Nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00d6 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren anayurtlar\u0131 Orta Asya olan T\u00fcrkler, ekonomik, siyasi ve sosyal nedenlerden dolay\u0131 g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015flar. Tabi bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z, sadece \u00f6nemli olarak g\u00f6r\u00fclen nedenlerdir, bunlar haricinde de T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 ederek ba\u015fka yerlere yerle\u015fmelerinin ba\u015fka nedenleri de vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u015eairin dedi\u011fi gibi: \u201cUzak Asya\u2019dan Akdeniz\u2019e bir k\u0131srak ba<\/em>\u015f<\/em>\u0131 gibi uzanan Anadolu\u201d <\/em>co\u011frafyas\u0131na g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrkler, yakla\u015f\u0131k 10 bin y\u0131ld\u0131r, Anadolu topraklar\u0131n\u0131 yurt edinmi\u015flerdir. T\u00fcrkler, tarih boyunca su ba<\/strong>\u015f<\/strong>\u0131n\u0131 yurt edinmi<\/strong>\u015f<\/strong>ler ve suyun olmad\u0131<\/strong>\u011f<\/strong>\u0131 yerlere de; \u00e7ok uzaklardan, yeralt\u0131ndan kar\u0131z kanallar\u0131 ile yer \u00fcst\u00fcnden de kemerler yaparak ya<\/strong>\u015f<\/strong>am alanlar\u0131na su getirmi<\/strong>\u015f<\/strong>lerdir…<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Orta Asya\u2019dan Anadolu topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 edi\u015fin pek \u00e7ok nedenleri vard\u0131r. Bunlar;
1-\u0130klim de\u011fi\u015fikliklerinden dolay\u0131 hayat \u015fartlar\u0131n\u0131n zorla\u015fmas\u0131,
2-N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak tar\u0131m arazilerinin ve otlak alanlar\u0131n azalmas\u0131,
3-Baz\u0131 nedenlerden dolay\u0131 ya\u015fanan hayvan hastal\u0131klar\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ekonomik darl\u0131\u011fa girilmesi,<\/p>\n\n\n\n

4-T\u00fcrk boylar\u0131 aras\u0131nda egemenlik m\u00fccadelesini kaybeden boylar\u0131n zorunlu olacak g\u00f6\u00e7 etmeleri 5-D\u0131\u015f bask\u0131lar\u0131n artmas\u0131 (\u00c7in ve Mo\u011fol sald\u0131r\u0131lar\u0131),
6-Yeni yurt elde etme d\u00fc\u015f\u00fcncesi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkler, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z nedenlerden dolay\u0131 M.\u00d6: 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. G\u00f6\u00e7 etmek, kendi ba\u015f\u0131na zahmetli bir i\u015ftir. \u00d6yle ki g\u00f6\u00e7 tarihinin eski d\u00f6nemlerde olmas\u0131, teknoloji ve imkanlar\u0131n geni\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ya\u015fanmas\u0131, g\u00f6\u00e7\u00fcn daha<\/p>\n\n\n\n

da zor hale gelmesine neden olmu\u015ftur. Ancak T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7 etmesini kolayla\u015ft\u0131ran etkenler devreye girdi\u011finde, bu i\u015f daha kolay bir hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7 etmesini kolayla<\/strong>\u015f<\/strong>t\u0131ran unsurlar nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1-Atlar\u0131 evcille\u015ftirmeleri
2-Tekerle\u011fi kullanmalar\u0131
3-Do\u011fa \u015fartlar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 g\u00f6\u00e7lerde T\u00fcrklerin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin G\u00f6\u00e7 Ettikleri B\u00f6lgeler Nerelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkler, Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 ettiklerinde sadece belli b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 etmemi\u015fler, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerine yerle\u015fmi\u015flerdir. Bu d\u00f6nemde en \u00e7ok g\u00f6\u00e7 edilen yerler \u0130ran, Kafkasya, Anadolu, Suriye, Orta Avrupa ve Sibirya olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7lerin Sonu\u00e7lar\u0131 Nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin anayurtlar\u0131ndan g\u00f6\u00e7 etmeleri, beklentilerini kar\u015f\u0131lama noktas\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6\u00e7lerin sonu\u00e7lar\u0131 ile ilgili \u015funlar s\u0131ralanabilir.
1-T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmeleri, bu b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131nda da T\u00fcrk devletleri kurmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 2-Askeri ve te\u015fkilatlanma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6rnek olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3-Avrupa ve Asya\u2019n\u0131n siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine neden olan T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7leri, ba\u015fka \u0131rklar i\u00e7in de g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.
4-T\u00fcrk boylar\u0131ndan g\u00fc\u00e7s\u00fcz olanlar, g\u00f6\u00e7 ettikleri yerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsemi\u015fler ve milli birliklerini kaybetmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

5-T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7 ettikleri b\u00f6lgelerden etkilenmeleri, T\u00fcrkler aras\u0131nda dini, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, sosyal ve siyasal farkl\u0131klar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131 etkilemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flamalar\u0131, olumlu ve olumsuz y\u00f6nde sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. En b\u00fcy\u00fck olumsuzluk ise, T\u00fcrk boylar\u0131ndan g\u00fc\u00e7s\u00fcz olanlar\u0131n gittikleri b\u00f6lgenin gelenek ve k\u00fclt\u00fcrlerini i\u00e7selle\u015ftirmeleri y\u00fcz\u00fcnden ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n zora girmesine neden olmas\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n\n\n\n

G<\/strong>\u00f6\u00e7lerin T\u00fcrk milletinin etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bozk\u0131r G\u00f6\u00e7ebelik K\u00fclt\u00fcr\u00fc \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi ve sonras\u0131 d\u00f6nemde T\u00fcrk Milletinin siyasi, iktisadi, ictimai, dini, k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131 \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahip olmu\u015ftur. Atl\u0131 bozk\u0131r g\u00f6\u00e7ebe k\u00fclt\u00fcre adapte olan T\u00fcrk Milleti, tarihi s\u00fcre\u00e7te bir\u00e7ok co\u011frafyaya g\u00f6\u00e7ler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. T\u00fcrkler, farkl\u0131 co\u011frafyalara yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6\u00e7ler ile g\u00f6\u00e7 ettikleri co\u011frafyalarda ana de\u011fi\u015fimleri ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri beraberinde getirmi\u015ftir. T\u00fcrklerin d\u00fcnya tarihin seyrini de\u011fi\u015ftiren \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7te b\u00fcy\u00fck etkileri olmu\u015ftur. Bunlar Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc, Sel\u00e7uklular d\u00f6neminde Anadolu\u2019ya yap\u0131lan g\u00f6\u00e7ler ve Yeni K\u0131talar\u0131n ke\u015ffi ve bu k\u0131taya yap\u0131lan g\u00f6\u00e7ler.<\/p>\n\n\n\n

Tarih boyunca \u00e7ok \u00e7e\u015fitli nedenlere ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan g\u00f6\u00e7ler; mekanlar\u0131n, \u015fehirlerin, \u00fclkelerin, co\u011frafyalar\u0131n, k\u0131talar\u0131n siyasal, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, dini yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerde bulunmu\u015ftur. G\u00f6\u00e7ler, \u0130nsanl\u0131k tarihi ile paralellik g\u00f6sterir. \u0130nsano\u011flunun bulundu\u011fu b\u00fct\u00fcn mek\u00e2nlar, y\u00f6reler, co\u011frafyalar ve k\u0131talarda farkl\u0131 etkenler ve nedenlere ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6\u00e7ler meydana gelmi\u015ftir. Tarih kitaplar\u0131 ve kutsal dinlere ait metinler g\u00f6\u00e7 olgusunu \u00e7e\u015fitli nedenler ve fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcrekli i\u015flemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsano\u011flu ilk\u00e7a\u011flarda ilk \u00f6nce g\u00f6\u00e7ebe olarak ya\u015f\u0131yordu. G\u00f6\u00e7ebe bir hayat\u0131 ya\u015fayan insano\u011flunun hayat\u0131nda g\u00f6\u00e7 etmek olgusu hayat\u0131n normal bir evresi olmu\u015ftu. K\u0131sa s\u00fcreli ve s\u00fcrekli g\u00f6\u00e7ler s\u00fcrekli bir \u015fekilde yap\u0131l\u0131yordu. \u0130lk\u00e7a\u011flarda insanlar taraf\u0131ndan farkl\u0131 co\u011frafyalara yap\u0131lan g\u00f6\u00e7lerle farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler, medeniyetler, \u0131rklar ve milletler olu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsano\u011flunun topra\u011f\u0131 i\u015flemeyi ke\u015ff etmesiyle beraber yerle\u015fik hayata ge\u00e7mi\u015ftir. Ancak insano\u011flunun yerle\u015fik hayata ge\u00e7mesi g\u00f6\u00e7 olgusunu insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131ndan \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n tarihsel s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 mek\u00e2nlar, y\u00f6reler, b\u00f6lgeler, co\u011frafyalar ve k\u0131talar aras\u0131ndaki hareketleri ve g\u00f6\u00e7leri farkl\u0131 etkenler ve nedenlerle devam etmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7 olgusu, \u0130nsano\u011flunun daha iyi hayat s\u00fcrd\u00fcrmek d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yak\u0131ndan ilgilidir. \u0130nsanlar; do\u011fal \u015fartlar ve insani \u015fartlara ba\u011fl\u0131 olarak kendi ya\u015fam\u0131n\u0131n ya\u015fanmaz hale gelmesi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerin ve mek\u00e2n\u0131n kendisi, ailesi ve<\/p>\n\n\n\n

nesilleri i\u00e7in tehlikeli ve ya\u015fanmaz hale gelmesi nedenlerine ba\u011fl\u0131 olarak g\u00f6\u00e7 olgusuyla ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerleri terk etme d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7 olgusu \u0130sl\u00e2m \u00f6ncesi ve sonras\u0131ndaki d\u00f6nemlerde T\u00fcrklerin tarihinde de \u00f6nemli bir yer kaplam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkler, tarihin bir\u00e7ok d\u00f6nemlerinde anayurtlar\u0131 olan Orta Asya\u2019dan farkl\u0131 co\u011frafyalara g\u00f6\u00e7 ederek gittikleri co\u011frafyalarda hakim \u0131rk olmu\u015flard\u0131r. G\u00f6\u00e7 edilen co\u011frafyada yeni devletler kurarak medeniyet g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7ebe bir hayat s\u00fcrmesi, hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fmas\u0131 ve atlar\u0131 evcille\u015ftirmeleri g\u00f6\u00e7 olgusunu T\u00fcrklerin hayat\u0131nda kolay ve rahat bir olgu haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

1. G\u00f6\u00e7 Nedir ve G\u00f6\u00e7lerin Nedenleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7; ki\u015filerin yerle\u015fmek amac\u0131yla bir yerden ba\u015fka bir yere gitmeleri hareketinin genel ad\u0131d\u0131r. Bu hareket \u00fclke i\u00e7inde, \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda, y\u00f6reler aras\u0131nda, co\u011frafyalar aras\u0131nda, k\u0131talar aras\u0131nda olabilir. Bireyler, topluluklar, milletler; \u00e7e\u015fitli nedenlerle bulunduklar\u0131 mek\u00e2nlar\u0131, co\u011frafyalar\u0131 ve k\u0131talar\u0131 terk ederek ba\u015fka mek\u00e2nlara, co\u011frafyalara ve k\u0131talara g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir. Birey, toplum ve millet a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6\u00e7; sadece mekansal bir yer de\u011fi\u015ftirme de\u011fildir. \u00c7ok boyutlu bir de\u011fi\u015fimin genel ad\u0131d\u0131r.[5]Canl\u0131 ile do\u011fdu\u011fu ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2n ve yer aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki bulunmaktad\u0131r. Canl\u0131lar i\u00e7erisinde en \u00f6nemli yer edinen \u0130nsan ve onun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sosyal mek\u00e2n ve fiziki \u00e7evrenin \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7 veya g\u00f6\u00e7ler; mekansal de\u011fimin yan\u0131nda birey, toplum ve milletlerin anlam ve de\u011fer d\u00fcnyas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ifade etmektedir. Bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm terk edilen ve yerle\u015filen yeni mek\u00e2nla birlikte yeni mek\u00e2nlardaki insanlar, de\u011ferler, k\u00fclt\u00fcrler ve insan ile ilgili ne varsa etkilenir. Terk edilen ve yerle\u015filen yer ve g\u00f6\u00e7enler ve g\u00f6\u00e7\u00fclen yerdekilerin nitel ve nicel \u00f6zelliklerindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yan\u0131nda g\u00f6\u00e7 nedeni, kapsam\u0131 ve i\u015fleyi\u015f s\u00fcrecindeki farkl\u0131l\u0131klar her g\u00f6\u00e7\u00fc bir di\u011ferinden farkl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131klar her bir g\u00f6\u00e7\u00fcn birey, toplum ve mek\u00e2na y\u00f6nelik etkisinin ve yans\u0131mas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7 ve g\u00f6\u00e7ler siyasi, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, dini alanlarda hem g\u00f6\u00e7 ile gelenler, hem de sakinler i\u00e7in yeni ko\u015fullar ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Toplumsal yap\u0131da b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 de\u011fi\u015fim ve a\u015f\u0131nmaya neden olan g\u00f6\u00e7 hem sorunlar\u0131 hem de f\u0131rsatlar\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. \u00dclkeler; g\u00f6\u00e7lerin f\u0131rsatlar\u0131ndan faydalanmak istiyorsa g\u00f6\u00e7enler ve g\u00f6\u00e7menlere ya\u015fam alanlar\u0131 olu\u015fturup onlar\u0131 kendi millet ve devletlerine adapte etmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7lerin olu\u015fmas\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 nedenler vard\u0131r.Do\u011fal nedenler, siyasi nedenler, askeri nedenler, ekonomik nedenler, dini ve mezhebi nedenler, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel nedenler gibi bir\u00e7ok nedensel fakt\u00f6rler ve etkenler g\u00f6\u00e7lerin olu\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Birey, toplum ve milletler farkl\u0131 nedenlerle tarihsel s\u00fcre\u00e7te bir\u00e7ok g\u00f6\u00e7 hareketini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7 ve g\u00f6\u00e7ler; tarih boyunca mek\u00e2nlar, toplumsal ve siyasal aidiyet ve kimliklerin olu\u015fmas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir etken olmu\u015ftur. \u0130nan\u00e7, vatan, millet, devlet, etnisite, kavim, kabile ve aile gibi sosyal ve siyasal birlikteliklerin veya ayr\u0131\u015fmalar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda g\u00f6\u00e7ler \u00f6nemli roller oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar, toplumlar ve milletler ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerleri, mek\u00e2nlar\u0131 ve co\u011frafyalar\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlerle terk etmi\u015flerdir. Bu nedenler \u00e7ok boyutlu ve kapsaml\u0131 nedenlerdir. Do\u011fal hadiseler g\u00f6\u00e7lerin as\u0131l nedenlerinden biridir. Siyasi nedenler, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel nedenler, ekonomik nedenler, dini ve mezhebi nedenler, askeri nedenler ve di\u011fer ba\u015fka nedenlere ba\u011fl\u0131 olarak \u0130nsano\u011flu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerden ba\u015fka yerlere g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrklerin TarihteEtkide Bulundu<\/strong>\u011f<\/strong>u \u00dc\u00e7 \u00d6nemli G\u00f6\u00e7 Hareketi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tarihte yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkileyen bir\u00e7ok g\u00f6\u00e7 hareketleri ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkileyen g\u00f6\u00e7ler ilk\u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar say\u0131s\u0131z \u00f6rneklerle doludur. Tarihte sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla \u00fc\u00e7 tane \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6\u00e7 hareketi vard\u0131r. Bunlar: Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc, Sel\u00e7uklular d\u00f6neminde Anadolu\u2019ya yap\u0131lanM\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk g\u00f6\u00e7leri ve Avrupal\u0131lar taraf\u0131ndan XV. Y\u00fczy\u0131lda ke\u015ff edilen Yeni K\u0131talara yap\u0131lan g\u00f6\u00e7lerdir. Bu g\u00f6\u00e7ler; sonu\u00e7lar\u0131 itibar\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n siyasi, askeri, ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, dini, yap\u0131s\u0131n\u0131 etkileyen sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

Tarihteki bu \u00fc\u00e7 \u00f6nemli g\u00f6\u00e7 harekeleri ile beraber devirler ve d\u00f6nemler kapanm\u0131\u015f. Yeni devirler ve d\u00f6nemler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131talar\u0131n ve co\u011frafyalar\u0131n siyasi, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, \u0131rki ve dini olarak k\u00f6kten<\/p>\n\n\n\n

de\u011fi\u015fimlerini beraberlerinde getirmi\u015ftir. Bu \u00fc\u00e7 g\u00f6\u00e7\u00fcn olu\u015fmas\u0131nda ve ya\u015fanmas\u0131nda T\u00fcrk milleti as\u0131l nedenleri te\u015fkil etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkler, tarih boyunca ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafya olan Orta Asya\u2019dan bat\u0131ya, kuzeye, do\u011fuya ve g\u00fcneye bir\u00e7ok g\u00f6\u00e7 hareketini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. M.S. IV. As\u0131rda \u00c7in kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilgiler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in\u2019in siyasi ve askeri bask\u0131lar\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131. \u015eiddetli bir kurakl\u0131k vard\u0131. G\u00f6\u00e7ebe ve hayvanc\u0131l\u0131k ile u\u011fra\u015fan T\u00fcrkler, hayvanlar\u0131na otlaklar ve meralar bulmakta zorlan\u0131yorlard\u0131. Di\u011fer taraftan n\u00fcfusun artmas\u0131, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi, T\u00fcrk boylar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar gibi nedenlerle T\u00fcrk topluluklar\u0131 ve boylar\u0131 M.S.IV. As\u0131rda Karadeniz\u2019in kuzeyinden Avrupa\u2019ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 hareketine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

M.S. IV. As\u0131rda Bat\u0131\u2019ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrk kavimleri ve boylar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7lerinden biri olan kavimler g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrk boylar\u0131 Anayurtlar\u0131 olan Orta Asya\u2019dan kuzeye, bat\u0131ya, do\u011fuya ve g\u00fcneye g\u00f6\u00e7ler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Ancak Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn ana merkezini Orta Asya\u2019dan Avrupa k\u0131tas\u0131na do\u011fru ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6\u00e7ler olmu\u015ftur. Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden bu T\u00fcrk boylar\u0131 ve kavimleri ilk \u00f6nce Hazar g\u00f6l\u00fc ve Aral g\u00f6l\u00fc aras\u0131nda yerle\u015fmi\u015ftir. Ancak arkadan gelen di\u011fer T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve bu b\u00f6lgedeki otlak ve meralar\u0131n yeterli olmamas\u0131 gibi nedenlerle bat\u0131ya do\u011fru ilerlemeler devam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bat\u0131ya do\u011fru hareket eden bu T\u00fcrk boylar\u0131 ve topluluklar\u0131 Alanlar, Ostrogotlar, Vizigotlar, gibi Cermen kavimlerle sava\u015farak onlar\u0131 g\u00f6\u00e7e zorlam\u0131\u015ft\u0131r. Cermen kavimleri olan Ostrogotlar ve Vizigotlar di\u011fer Cermen kavimleri olan Gotlar, Vandallar, Gepitler, topraklar\u0131na girerek onlar\u0131 Avrupa i\u00e7lerine do\u011fru g\u00f6\u00e7e zorlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Vizogotlar, Ostrogotlar, Franklar, Gotlar, Vandallar, Gepitler, gibi Cermen Kavimleri Roma \u0130mparatorlu\u011fu topraklar\u0131na girerek Roma topraklar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir galayana ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa neden oldular. Roma \u0130mparatorlu\u011fu, Cermen kavimlerinin bask\u0131lar\u0131 ve sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonunca M.S.395 y\u0131l\u0131nda ikiye ayr\u0131ld\u0131. Bat\u0131 Roma devleti M.S.410 y\u0131l\u0131nda Cermen kavimleri taraf\u0131ndan ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Avrupa\u2019daki Cermen kavimleri taraf\u0131ndan Roma topraklar\u0131 i\u015fgal edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa co\u011frafyas\u0131nda Avrupa Hun devleti Atilla \u00f6nderli\u011finde kuruldu. Atilla; yapt\u0131\u011f\u0131 seferler ile Roma ve Bizans imparatorlu\u011fu i\u00e7in tehlikeli bir h\u00fck\u00fcmdar olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

M.S. IV. As\u0131rda ger\u00e7ekle\u015fen kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc b\u00fct\u00fcn bir Avrupa, Orta Asya ve Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131n\u0131 etkiledi. Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn sonucunda Avrupa\u2019n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc siyasi, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kavimlerin birle\u015fmesiyle yeni milletler ve \u0131rklar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.Roma \u0130mparatorlu\u011fu ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk\u00e7a\u011f sona ermi\u015f ve Orta\u00e7a\u011f ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa co\u011frafyas\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fayan Vikingler, Germenler, Alanlar, Saksonlar, Frenkler gibi milletler yerle\u015ferek bug\u00fcnk\u00fc Avrupa milletlerinin temeli at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla yeni k\u00fclt\u00fcrler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

XI. Y\u00fczy\u0131lda Anadolu\u2019ya G\u00f6\u00e7ler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkler, X. As\u0131rda \u0130sl\u00e2m dinini kabul ettiler. \u0130sl\u00e2m dinini kabul eden T\u00fcrkler, te\u015fkilatl\u0131 yap\u0131lar\u0131yla ve sava\u015f\u00e7\u0131 ruhlar\u0131yla Orta Asya\u2019da ilk M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk devleti olan Karahanl\u0131 devletini kurdular. Oguzlar\u0131n K\u0131n\u0131k boyundan olan Sel\u00e7uklular; 1037 Nesa, 1038 Serah, 1040 y\u0131l\u0131nda ise Dandanakan sava\u015flar\u0131yla Horasan b\u00f6lgesinde Sel\u00e7uklu devletini kurdu.Sel\u00e7uklu devleti kurulduktan sonra bir\u00e7ok T\u00fcrk boyu Sel\u00e7uklu devletinin kuruldu\u011fu co\u011frafya olan Horasan\u2019a g\u00f6\u00e7 ederek Sel\u00e7uk hakimiyetine girdi. Horasan co\u011frafyas\u0131n\u0131n Sel\u00e7uklu hakimiyetindeki T\u00fcrk boylar\u0131na dar gelmesi ve Horasan co\u011frafyas\u0131ndaki meralar\u0131n ve otlaklar\u0131n az olmas\u0131 nedeniyle Tu\u011frul Bey; Horasan co\u011frafyas\u0131ndaki T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 Anadolu co\u011frafyas\u0131na do\u011fru y\u00f6nlendirdi.<\/p>\n\n\n\n

Anadolu, M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk boylar\u0131 i\u00e7in her y\u00f6n\u00fcyle ilgi \u00e7ekici bir co\u011frafyayd\u0131. \u00d6ncelikle burada Ermeni, G\u00fcrc\u00fc, Rum gibi H\u0131ristiyan milletler ya\u015f\u0131yordu. Yeni M\u00fcsl\u00fcman olan ve \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n serdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 eline alan T\u00fcrk milletinin gaza ve cihat politikas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir co\u011frafyayd\u0131. \u0130kincisiAnadolu co\u011frafyas\u0131 siyasi olarak kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k i\u00e7indeydi. Rumlar, Ermeniler ve G\u00fcrc\u00fcler siyasi ve askeri alanlarda birbirleriyle m\u00fccadele ediyorlard\u0131. Anadolu\u2019nun geni\u015f bir co\u011frafya olmas\u0131 ve otlak ile meralar bak\u0131m\u0131nda zengin bir co\u011frafya olmas\u0131, T\u00fcrklerin fetih ruhu, gibi nedenler T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131 Sel\u00e7uklular\u0131n \u00f6nderli\u011findeXI. Y\u00fczy\u0131lda Anadolu co\u011frafyas\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Sel\u00e7uklu Kuvvetleri ve T\u00fcrk boylar\u0131 Anadolu co\u011frafyas\u0131nda Ermeniler ve G\u00fcrc\u00fcleri yenerek Kafkaslara yerle\u015fti. Ermeniler ve G\u00fcrc\u00fcler; Sel\u00e7uklu T\u00fcrkmen boylar\u0131n\u0131 durduramay\u0131nca Bizans devletinden yard\u0131m istedi. Bizans \u0130mparatorlu\u011fu, Rum, G\u00fcrc\u00fc ve Ermeni kuvvetlerinden olu\u015fan bir orduyu Sel\u00e7uklu T\u00fcrklerinin Anadolu\u2019ya do\u011fru ilerleyi\u015fini durdurmak i\u00e7in g\u00f6nderdi ise de; 1048 Y\u0131l\u0131nda Hasan Kale Sava\u015f\u0131nda Sel\u00e7uklu kuvvetleri bu orduyu bozguna u\u011fratarak Anadolu\u2019ya olan ak\u0131nlar\u0131na h\u0131z verdi. Nitekim Tu\u011frul Bey d\u00f6neminde Sel\u00e7uklu devletinin fetih politikas\u0131 bat\u0131 y\u00f6nl\u00fc bir politikayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca Sultan Alparslan d\u00f6neminde bir\u00e7ok T\u00fcrk boyu Anadolu\u2019ya gelerek Anadolu\u2019da fetih hareketlerine h\u0131z vermi\u015fti. Elaz\u0131\u011f, Malatya, Kayseri, Konya, Tokat, Ankara gibi Bizans\u2019s\u0131n Anadolu\u2019daki merkezi \u015fehirlerine T\u00fcrkler ak\u0131nlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerdi. Bizans \u0130mparatoru Romen Diyojen, Sel\u00e7uklu T\u00fcrklerinin Anadolu\u2019daki ilerleyi\u015fini durdurmak ve T\u00fcrkleri Anadolu\u2019dan atmak i\u00e7in Rum, Ermeni, G\u00fcrc\u00fc, Pe\u00e7enek, Frank, Norman, Slav, Abaza, Uz gibi \u0131rklardan olu\u015fan 60.000 ki\u015filik bir ordu ile Sel\u00e7uklular\u0131n \u00fczerine geldi. Sultan Alparslan ise 40.000 Ki\u015filik T\u00fcrkmen boylar\u0131ndan olu\u015fan bir s\u00fcvari ordusuyla 1071 Y\u0131l\u0131nda Malazgirt ovas\u0131nda Bizans Ordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir zafer kazand\u0131. Malazgirt zaferiyle Anadolu kap\u0131lar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman Sel\u00e7uklu T\u00fcrklerine a\u00e7\u0131ld\u0131. Bizans devleti; Sel\u00e7uklu Devleti ve T\u00fcrk boylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda savunma durumuna ge\u00e7ti. Sel\u00e7uklu hakimiyetindeki T\u00fcrk boylar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede Anadolu co\u011frafyas\u0131n\u0131 ba\u015ftan ba\u015fa feth etti. Anadolu co\u011frafyas\u0131 M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk boylar\u0131 i\u00e7in yurt oldu.<\/p>\n\n\n\n

1085 y\u0131l\u0131nda S\u00fcleyman \u015eah \u00f6nderli\u011finde Anadolu Sel\u00e7uklu devleti \u0130znik\u2019te kuruldu. Ancak daha sonra Ha\u00e7l\u0131 seferleriyle Anadolu Sel\u00e7uklu devletinin merkezi Konya \u015fehrine ta\u015f\u0131nacakt\u0131r. Anadolu co\u011frafyas\u0131nda Sel\u00e7uklu devleti kurularak Anadolu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir merkezi T\u00fcrk devletinin kurulmas\u0131 Anadolu\u2019nun h\u0131zla T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.c. Osmanl\u0131 Fetihleri ve Avrupal\u0131lar\u0131n YeniD\u00fcnya G\u00f6\u00e7\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1243 Y\u0131l\u0131nda Anadolu Sel\u00e7uklu devleti K\u00f6seda\u011f sava\u015f\u0131nda Mo\u011follara yenildi. K\u00f6seda\u011f sava\u015f\u0131n\u0131n yenilgisiyle Anadolu\u2019da T\u00fcrk siyasi birli\u011fi bozuldu. \u0130kinci Beylikler d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Karamano\u011fullar\u0131, Germiyano\u011fullar\u0131, Karesio\u011fullar\u0131, Saruhano\u011fullar\u0131, Candaro\u011fullar\u0131 gibi T\u00fcrk Beylikler Anadolu\u2019da hakimiyet m\u00fccadelesine girdiler. Osmanl\u0131 Beyli\u011fi bu d\u00f6nemde S\u00f6\u011f\u00fct ve Domani\u00e7 taraflar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir u\u00e7 beyli\u011fiydi. Osmanl\u0131 Devleti; Osman Bey ve Orhan Bey d\u00f6nemlerinde Bizans odakl\u0131 fetihlere ba\u015flayarak k\u0131sa s\u00fcrede Osmanl\u0131 devletini kurdu. I. Murad d\u00f6neminde ise Osmanl\u0131 devleti Rumeli ve Balkanlarda geni\u015f fetih hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Yap\u0131lan fetihlerle Osmanl\u0131 devleti Rumeli ve Balkanlarda kal\u0131c\u0131 bir devlet haline geldi. Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezid d\u00f6neminde 1402 Ankara sava\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 devleti Timur\u2019a yenilerek Fetret devrine girdi. Ancak \u00c7elebi Mehmet d\u00f6neminde Osmanl\u0131 Fetret d\u00f6nemine son vererek Anadolu ve Balkanlarda devletin birli\u011fini tekrar sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

II. Murad ve Fatih d\u00f6nemlerinde Osmanl\u0131 devleti Bat\u0131 ve Do\u011fudaki fetih hareketlerine tekrar a\u011f\u0131rl\u0131k verdi. II. Murad d\u00f6neminde Varna ve II. Kosova sava\u015flar\u0131nda Avrupal\u0131 g\u00fc\u00e7ler yenilerek Osmanl\u0131 devletinin Avrupal\u0131 devletlerden daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Osmanl\u0131 devletinin Bat\u0131da \u00fcst\u00fcn siyasi g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131. Fatih Sultan Mehmet; do\u011fu ve bat\u0131daki sorunlar\u0131 hal ettikten sonra b\u00fct\u00fcn dikkati ile Bizans devleti ile u\u011fra\u015ft\u0131. Bizans Devleti, 1452 y\u0131l\u0131nda ku\u015fat\u0131ld\u0131. Uzun bir ku\u015fatma ve y\u0131pranma sava\u015f\u0131ndan sonra \u0130<\/strong>stanbul <\/strong>(Konstantinapolis), feth edildi (1453). Fetih \u00f6ncesi, kentte bulunan k\u0131ymetli sanat eserleri ve devlet belgeleri, Yunanistan\u2019a ba\u011fl\u0131 \u00f6zerk Ortadoks Ruhani Yar\u0131mada olan Ayan-Oros<\/strong>\u2019ta buluan Lavra Manast\u0131r\u0131\u2019na ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul\u2019un feth edilmesi d\u00fcnyadaki g\u00fc\u00e7 dengesini de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. Orta\u00e7a\u011f\u0131n kapanmas\u0131na Yeni\u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flamas\u0131na neden oldu. Avrupa\u2019da T\u00fcrk ve Osmanl\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131tland\u0131. Osmanl\u0131 fetihlerinin Balkanlarda ve Avrupa\u2019da h\u0131zlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Fatih Sultan Mehmet d\u00f6neminde ise Akkoyunlu devleti ile 1473 Otluk Beylik sava\u015f\u0131 yap\u0131larak Osmanl\u0131 devletinin do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131 g\u00fcvenceye al\u0131nd\u0131. 1461 y\u0131l\u0131nda Trabzon Rum \u0130mparatorlu\u011fu ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Karaman o\u011fullar\u0131na son verildi. Fatih ile beraber Osmanl\u0131 devletinin Do\u011fu ve Bat\u0131da en g\u00fc\u00e7l\u00fc devlet oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Fatih\u2019ten sonra Yavuz Sultan Selim d\u00f6neminde 1514 \u00c7ald\u0131ran Sava\u015f\u0131 ve sonras\u0131nda Osmanl\u0131 devleti Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgelerini ile Irak B\u00f6lgesini feth etti. 1516 Mercidab\u0131k ve 1517 Ridaniye sava\u015flar\u0131yla Suriye, L\u00fcbnan, Filistin, Sudan gibi Arap co\u011frafyas\u0131n\u0131 feth edildi. \u0130pek ve Baharat yolunun bat\u0131daki g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131 Osmanl\u0131 devletinin eline ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n

Kanuni Sultan S\u00fcleyman d\u00f6neminde Avrupa\u2019da 1521 Belgrad\u2019\u0131n fethi, 1526 Moha\u00e7 zaferi, 1529 Viyana ku\u015fatmas\u0131 Avrupal\u0131 devletleri korkutmu\u015ftu. 1538 y\u0131l\u0131nda Akdeniz\u2019de Preveze deniz zaferiyle Akdeniz bir T\u00fcrk g\u00f6l\u00fc haline geldi.Osmanl\u0131 devletinin Bat\u0131daki fetihleri, Akdeniz\u2019in bir T\u00fcrk g\u00f6l\u00fc olmas\u0131 ve \u0130pek ve Baharat yollar\u0131n\u0131n bat\u0131 g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 devleti eline ge\u00e7mesiyle Avrupa devletlerini yeni ticaret yolar\u0131n\u0131 aramaya sevk etti.<\/p>\n\n\n\n

Avrupal\u0131 devletler \u0130stanbul\u2019un fethi ve sonras\u0131ndaki tarihlerde yeni aray\u0131\u015flara girdiler. Bu aray\u0131\u015flar sonucunda Avrupal\u0131lar; Amerika ve Avusturalya k\u0131talar\u0131n\u0131 ke\u015ff ettiler. 1492 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019dan Amerika k\u0131tas\u0131na yo\u011fun bir g\u00f6\u00e7 olmu\u015ftur. Portekiz, \u0130spanyol, \u0130ngiliz, \u0130talya, Fransa, Hollanda gibi Avrupa \u00fclkelerinden Amerika k\u0131tas\u0131na yo\u011fun bir g\u00f6\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fti. Amerika k\u0131tas\u0131na yerle\u015fen Avrupal\u0131lar, Amerika k\u0131tas\u0131ndaki yerli halk\u0131 katl ederek ortadan kald\u0131rd\u0131. Bu g\u00f6\u00e7ler sonucunda Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n Hristiyanla\u015fmas\u0131na ve Avrupa \u0131rklar\u0131n\u0131n merkezi haline gelmesini sa\u011flad\u0131lar. Amerika k\u0131tas\u0131 Avrupa\u2019dan gelen g\u00f6\u00e7lerle siyasi, dini, k\u00fclt\u00fcrel ve \u0131rki olarak de\u011fi\u015fim ya\u015fad\u0131 ve Avrupal\u0131 \u0131rklar\u0131n hakim oldu\u011fu k\u0131ta haline geldi.<\/p>\n\n\n\n

Avustralya ve Yeni Zellanda k\u0131talar\u0131n\u0131nda Hollanda ve \u0130ngilizler taraf\u0131ndan ke\u015ffi ve buraya Avrupal\u0131 Irklar\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc oldu. Yo\u011fun g\u00f6\u00e7 sonucu Avustralya ve Yeni Zellanda k\u0131talar\u0131nda yeni Avrupal\u0131 \u0131rklar hakim \u0131rk ve millet haline geldi. B\u00f6ylelikle Hristiyan d\u00fcnyas\u0131 yeni k\u0131talar\u0131n ke\u015ffi ve buralara g\u00f6\u00e7lerle geni\u015f bir co\u011frafyay\u0131 hakimiyetlerine alman\u0131n yan\u0131nda Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n iki b\u00fcy\u00fck k\u0131tada yay\u0131lmas\u0131n\u0131 neden olmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7a<\/strong>\u011f<\/strong>\u0131m\u0131zda g\u00f6\u00e7 olaylar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

B\u00fcy\u00fck co\u011frafi ke\u015fiflerin (1499) ard\u0131ndan ba\u015flayan ya\u011fmac\u0131 ve ele ge\u00e7irmeci s\u00f6m\u00fcrgen g\u00f6\u00e7ler, d\u00fcnyada yeni ya\u015famlanlar\u0131 ve toplumsam \u00fcretim ili\u015fkileri ve tarzlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci ve <\/strong>\u0130<\/strong>kinci Payla<\/strong>\u015f<\/strong>\u0131m sava<\/strong>\u015f<\/strong>lar\u0131 (1918 & 1945) ard\u0131ndan, <\/strong>de\u011fi\u015fen d\u00fcnya haritas\u0131 sonucu; Feodal ve vah\u015fi kapitalist \u00fcretim ili\u015fkisinin dayatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131lar, mazlum uluslar\u0131 vatan\u0131ndan ba\u015fka yerlere savrulmalar\u0131na neden oldu…<\/p>\n\n\n\n

Zaman\u0131m\u0131zda ise; D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 \u00e7o\u011frafyas\u0131nda s\u00fcren sava\u015flar, ter\u00f6r, ekolojik denge bozuklu\u011fu, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7evre felaketleri; deprem, sel bask\u0131n\u0131, yang\u0131n, tusunami, hortum, heyelan, obruk, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, bask\u0131 ve farkl\u0131 co\u011frafya ve k\u00fclt\u00fcrleri ke\u015ffetme meras\u0131, daha iyi ko\u015fullarda ya\u015fama iste\u011fi gib tercihleri yan\u0131 s\u0131ra; do\u011fa afetleri nedeniyle, insanlar kendi yurtlar\u0131ndan ba<\/strong>\u015f<\/strong>ka ya<\/strong>\u015f<\/strong>am alanlar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmek zorunda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Birinci Payla<\/strong>\u015f<\/strong>\u0131m Sava<\/strong>\u015f<\/strong>\u0131 (1914-1918) <\/strong>sonras\u0131 i\u015fgal edilen Andolu topraklar\u0131; Gazi Mustafa Kemal Atat\u00fcrk \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, emperyalist \u00fclkelere kar\u015f\u0131 verilen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131, zaferle ta\u00e7land\u0131r\u0131ld\u0131. 100. Y\u0131l\u0131n\u0131 kutlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti <\/strong>kuruldu, \u0130<\/strong>zmir\u2019de T\u00fcrkiye <\/strong>\u0130<\/strong>ktisat Kongresi <\/strong>topland\u0131 ve Cumhuriyet Devrimleri ba\u015flat\u0131ld\u0131. 1923\u2019de Lozan Anla<\/strong>\u015f<\/strong>mas\u0131 <\/strong>imzaland\u0131 ve sonras\u0131nda; T\u00fcrkiye-Yunanistan aras\u0131nda yap\u0131lan M\u00fcbadele (N\u00fcfus De<\/strong>\u011f<\/strong>i<\/strong>\u015f<\/strong>ikli<\/strong>\u011f<\/strong>i) <\/strong>gibi zorunlu g\u00f6\u00e7ler ve savrulmalarda, bu g\u00f6\u00e7 olay\u0131n\u0131n ya da halklar\u0131n kendi istek ve arzular\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda karar verilen iskan ve yerle\u015ftirme politikalar\u0131, tarihin bir toplumsal yaras\u0131 olarak; T\u00fcrklerin ve D\u00fcnyan\u0131n g\u00f6\u00e7 tarihindeki farkl\u0131 uygulamas\u0131 olarak kaynaklara ve belleklerimize kaz\u0131nmaktad\u0131r… T\u0131pk\u0131, \u201cM\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131\u201d<\/strong>n\u0131 ya\u015fayan ve Ege Denizi\u2019nin iki yakas\u0131na savrulan halklar\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 gibi…<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f6\u00e7 olgusu insano\u011flunun tarihi ser\u00fcveni kadar eskidir. \u0130nsano\u011flunun d\u00fcnya \u00fczerine ayak basmas\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 kendisi i\u00e7in ya\u015fam merkezi k\u0131lma d\u00fc\u015f\u00fcncesi g\u00f6\u00e7 olgusunu insan hayat\u0131nda zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyay\u0131 tan\u0131maya ba\u015flayan insano\u011flu \u00e7o\u011falarak d\u00fcnya \u00fczerinde farkl\u0131 co\u011frafyalar, b\u00f6lgeler ve iklimleri tan\u0131yarak yerle\u015fmi\u015ftir. Farkl\u0131 co\u011frafyalar ve b\u00f6lgelere yerle\u015fen insano\u011flu de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrleri, medeniyetleri, dilleri ve milletleri olu\u015fturdu. Bu s\u00fcre\u00e7 Orta\u00e7a\u011f d\u00f6neminde de devam ederek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devaml\u0131l\u0131k arz etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya tarihinde T\u00fcrklerin g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131 ve g\u00f6\u00e7leriyle tarihi olaylar\u0131n ve d\u00f6nemlerin seyri de\u011fi\u015fmi\u015ftir. \u0130lk\u00e7a\u011f, Orta\u00e7a\u011f, Yeni\u00e7a\u011f ve Yak\u0131n\u00e7a\u011f as\u0131rlar\u0131nda T\u00fcrkler Orta Asya, Orta Do\u011fu, Avrupa, Uzakdo\u011fu co\u011frafyalar\u0131na say\u0131s\u0131z g\u00f6\u00e7ler yapm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk Milletinin d\u00fcnyan\u0131n tarihi yap\u0131s\u0131n\u0131 ve dokusunu de\u011fi\u015ftiren \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7te muazzam bir etkisi olmu\u015ftur. Bu g\u00f6\u00e7ler; Kavimler G\u00f6\u00e7\u00fc,<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7\u00fc ve Yeni D\u00fcnyaya yap\u0131lan g\u00f6\u00e7lerdir.D\u00fcnya tarihindeki bu \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7 ile k\u0131talar\u0131n ve co\u011frafyalar\u0131n siyasi, askeri, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, dini yap\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015f ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve dini alanlarda yeniden \u015fekillenmesine ba\u015fat fakt\u00f6r olmu\u015ftur. (*)<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131, <\/strong>bu zorunlu g\u00f6\u00e7lerden biri olarak, toplumsal belle\u011fimizde hep kanamaktad\u0131r… M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131 nedir? <\/strong>(Devam\u0131 bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde)…<\/em><\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

(*)\u00a0Yusuf Ad\u0131g\u00fczel, G\u00f6\u00e7 Sosyolojisi, Nobel Yay\u0131nlar\u0131, Ankara-2015,s.8-11.
(*) Adem Kara, Osmanl\u0131 G\u00f6\u00e7leri ve Neticeleri, IQ K\u00fclt\u00fcr Sanat Yay.\u00a0\u0130stanbul-2007, s.90-99.
(*) www.dursunozden.com.tr Milliyet Gazetesi, \u201cD\u00fcnyan\u0131n 99 Hali ve M\u00fcbadele Ac\u0131s\u0131\u201d 1-2 Temmuz 2000, Ya\u015fam eki.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n