﻿{"id":11447,"date":"2022-07-05T23:33:09","date_gmt":"2022-07-05T20:33:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=11447"},"modified":"2022-10-10T00:05:07","modified_gmt":"2022-10-09T21:05:07","slug":"kirgiz-yazar-cengiz-aytmatovun-sirri-biyografi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=11447","title":{"rendered":"K\u0131rg\u0131z Yazar CENG\u0130Z AYTMATOV&#8217;un S\u0131rr\u0131 (Biyografi)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Dursun \u00d6ZDEN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2 \u015eubat 2007\u2019de \u0130stanbul\u2019da toplanan; <strong>\u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Edebiyat G\u00fcnleri\u201d <\/strong>kapsam\u0131nda, <strong>\u0130stanbul Yerebatan Sarn\u0131c\u0131\u2019<\/strong>nda, \u00dcstad Cengiz Aytmatov ile birlikte oldu\u011fumda; bana babas\u0131 <strong>T\u00f6r\u00f6kul Aytmatov <\/strong>ile birlikte 1938\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp, kire\u00e7 kuyular\u0131na at\u0131lan toplam 138 K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00fc ayd\u0131nlar\u0131n h\u00fcz\u00fcnl\u00fc \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131rg\u0131z yazar Cengiz Aytmatov\u2019un annesi ise; Tatar as\u0131ll\u0131 <strong>Nagima Hamzayevna Aytmatova<\/strong>\u2019d\u0131r. Aytmatov\u2019un eserleri d\u00fcnyada 165 \u00fclkede 830 kere bas\u0131larak 67.2 milyon tiraja ula\u015fm\u0131\u015f ender yazarlardand\u0131r. UNESCO\u2019nun son verilerine g\u00f6re, <em>\u201cShakespeare ve Tolstoy\u2019dan sonra, d\u00fcnyada en \u00e7ok okunan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yazard\u0131r.\u201d <\/em>\u0130stiklal Mar\u015f\u0131 \u015fairimiz <strong>Mehmet Akif Ersoy<\/strong> gibi mesle\u011fi veteriner olan yazar <strong>Cengiz Aytmatov<\/strong>, t\u00fcm d\u00fcnyada okunuyor, biliniyor ve an\u0131l\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle Yurtd\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7t\u0131ktan sonra \u00f6lene dek Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ya\u015fayan <strong>Naz\u0131m Hikmet<\/strong>\u2019in; Dil Bayra\u011f\u0131m\u0131z T\u00fcrk\u00e7e ve T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi sayg\u0131n m\u00fccadeleyi ve Sosyalizm inanc\u0131ndan dolay\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de 15 y\u0131l zindanlarda tutsak olan Naz\u0131m Hikmet\u2019in, yurtd\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7t\u0131ktan sonra (1953), \u00f6lene dek (1963) \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hep \u00f6zledi\u011fini de vurgulam\u0131\u015ft\u0131 \u00fcstad Aytmatov\u2026 Benim Asya co\u011frafyas\u0131ndaki <strong>\u015eaman T\u00fcrklerle ve Uygur Kar\u0131zlar<\/strong>\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m hakk\u0131nda bilgi al\u0131p, beni kutlam\u0131\u015ft\u0131, b\u00fcy\u00fck K\u0131rg\u0131z yazar\u0131 Cengiz Aytmatov\u2026 Cemile kitab\u0131n\u0131 imzalarken, foto\u011frafla ta\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z o an\u0131, asla unutam\u0131yorum\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131n pop\u00fcler yazarlar\u0131ndan biri olan&nbsp;Cengiz Aytmatov hakk\u0131nda k\u0131sa bilgi verip, daha sonra mezar\u0131 nerede oldu\u011fu ve buraya nas\u0131l gidilece\u011fi konusunda size bilgi sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr zenginli\u011fini d\u00fcnyaya tan\u0131tan bir yazar; Cengiz Aytmatov<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk ve d\u00fcnya edebiyat\u0131nda \u00f6nemli bir yere sahip, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr zenginli\u011fini d\u00fcnyaya tan\u0131tan, \u00fclkemizde \u00f6zellikle <strong>\u201cSelvi Boylum Al Yazmal\u0131m\u201d <\/strong>filminin de uyarland\u0131\u011f\u0131 <strong>\u201cK\u0131rm\u0131z\u0131 E\u015farp\u201d <\/strong>eseri ile tan\u0131nan, eserlerinde <strong>kurt ve at <\/strong>gibi hayvanlara insani \u00f6zellikler atfeten ve bu alanda ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f d\u00fcnyadaki say\u0131l\u0131 yazarlardan Cengiz Aytmatov\u2019u, \u00f6l\u00fcm y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde O\u2019nu anlatan ve eserlerinden dikkat \u00e7ekici c\u00fcmlelerle an\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>12 Aral\u0131k 1928 tarihinde K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n Talas eyaletinde do\u011fdu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ok gen\u00e7 ya\u015fta bir\u00e7ok i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fan Aytmatov, veterinerlik e\u011fitimi ald\u0131. Bu e\u011fitiminin ard\u0131ndan <strong>Maksim Gorki Edebiyat Enstit\u00fcs\u00fc\u2019<\/strong>ne ge\u00e7ti ve 1956 ile 1958 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Moskova\u2019da okudu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u0131llarda ilk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 yazmaya ba\u015flayan Cengiz Aytmatov, eserleriyle ad\u0131n\u0131 duyurmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyet Yazarlar Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye kabul edilen yazar, 1963\u2019te <strong>Lenin \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc ald\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 yazarlar\u0131ndan Aytmatov\u2019un kendisini kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131 <strong>Cemile <\/strong>oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cCemile, d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel a\u015fk hikayesidir.\u201d<\/em> Louis Aragon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Eserlerinde mitolojiye yer veren yazar, efsanelere ve halk hikayelerine yer verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Romanlar\u0131nda kurt ve at gibi hayvanlara s\u0131kl\u0131kla yer veren, onlara insani \u00f6zellikle atfeten yazar, <strong>\u201cDi\u015fi Kurdun R\u00fcyalar\u0131\u201d ve \u201cElveda G\u00fclsar\u0131\u201d <\/strong>romanlar\u0131nda, hayvanlar\u0131n da psikolojisini ba\u015far\u0131yla anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1966 y\u0131l\u0131ndan sonra eserlerini Rus\u00e7a kaleme alan yazar\u0131n eserleri, 176 dile \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>10 Haziran 2008 y\u0131l\u0131nda aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovyetler Birli\u011fi eski devlet ba\u015fkan\u0131 J. Stalin d\u00f6neminde; askerler, 138 K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00fcn\u00fc, 1938\u2019de kur\u015funa dizilip bir kire\u00e7 oca\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Olaya tan\u0131k olan kire\u00e7 oca\u011f\u0131 bek\u00e7isi olay\u0131 k\u0131z\u0131na, k\u0131z\u0131da \u00f6lmeden \u00f6nce, 1992\u2019de kamuoyuna durumu a\u00e7\u0131klar. Bu tarihe dek, Cengiz Aytmatov\u2019un s\u0131rr\u0131 ve hep arad\u0131\u011f\u0131 izde \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f oldu. \u00d6ld\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda Nobel \u00d6d\u00fcll\u00fc \u00fcnl\u00fc K\u0131rg\u0131z Yazar <strong>Cengiz Aytmatov\u2019un babas\u0131 (T\u00f6r\u00f6kul Aytmatov<\/strong>) da bulunmaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Olaya tan\u0131kl\u0131k eden kire\u00e7 oca\u011f\u0131 bek\u00e7isi, k\u0131z\u0131na \u015fun. Vasiyeti s\u00f6yler: \u201cK\u0131z\u0131m, oray\u0131 bir tek sen biliyorsun. Elbet ileride bir g\u00fcn bu sistem de\u011fi\u015fecektir. \u0130\u015fte o zaman masum olarak \u00f6ld\u00fcr\u00fclen o \u015fehitlerin ailelerine ve topluma bu ger\u00e7ekleri anlat. Bu benim boynumda bir bor\u00e7 olarak kalmas\u0131n\u0131 istemem. Sana vasiyet ediyorum\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fcy\u00fck bir \u00e7aresizli\u011fi anlatan bu c\u00fcmleler, Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n istihbarat birimi olan GPU\u2019de bek\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir babaya, Ab\u0131kan\u2019a ait. 1973 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde yatarken yan\u0131nda bekleyen k\u0131z\u0131 B\u00fcb\u00fcra\u2019ya Stalin bask\u0131s\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlerden bahsediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kimseye s\u00f6ylemeden, yerlerini kimselere g\u00f6steremeden \u00f6l\u00fcp gidece\u011finden korkuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ata-Beyt An\u0131t\u0131 M\u00fczesi <\/strong>duvarlar\u0131nda \u015fu notu okurken, duygulanmamak elde de\u011fil:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201c\u00d6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lanlar\u0131n listesi:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f6r\u00f6kul Aytmatov\u2019un birka\u00e7 sayfal\u0131k ceza raporunun \u00f6zeti oldu\u011fu gibi durur. Belgeler, iki metre toprak alt\u0131nda bulundu\u011fu i\u00e7in iyice y\u0131pranm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu ceza raporunun sa\u011flam kalm\u0131\u015f olmas\u0131, KGB ar\u015fivinden di\u011fer \u015fehitlerin de isimlerinin bulunmas\u0131na kolayl\u0131k sa\u011flar. \u00c7onta\u015f\u2019ta bulunan listede 5- 8 Kas\u0131m 1938 y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lan mahk\u00fbmlar\u0131n ad ve soyadlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. O listede isimleri ge\u00e7enler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Abd\u0131kad\u0131r Abdrahmanov, Cusup Abd\u0131rahmanov, \u0130manal\u0131 Aydarbekov, T\u00f6r\u00f6kul Aytmatov, Osmonkul Aliyev, Abd\u0131ray Abd\u0131rahmanov, Abd\u0131raman Bulatov, Yusup Bulatov, Asanbay Camansariyev, Hasan Ciyenbayev, Omor Cumayev, Dali Zulfibayev, Bayal\u0131 \u0130sakeev, \u0130yosif Kuzmin, Pavel Lvov, Murat Salihov, E\u015fbay Sultanbekov, Kas\u0131m T\u0131n\u0131stanov, S\u0131d\u0131k \u00c7onba\u015fev, Kocokan \u015eorukov, Erkinbek Esenamanov.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Listede ad\u0131 ge\u00e7en isimler, 1938\u2019li y\u0131llardaki K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n ayd\u0131nlar\u0131 ve Sovyetlere de g\u00f6n\u00fclden inanm\u0131\u015f \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminden sonra K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n bir devlet olarak kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in fedak\u00e2rl\u0131k yapan insanlard\u0131r\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cengiz Aytmatov bir an\u0131s\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle payla\u015ft\u0131<\/strong><em>:&nbsp; \u201cAnnem tek kelime konu\u015famadan bana elindeki k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 uzatt\u0131. K\u00e2\u011f\u0131tta babam\u0131n davas\u0131n\u0131n tekrar ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra akland\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yordu. Lanet olas\u0131 bu k\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 21 y\u0131ll\u0131k \u00fcmidimizi bir anda parampar\u00e7a etmi\u015fti. Anamla ikimiz, deli dana gibi el ele tutu\u015farak neye u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir vaziyette zar zor ilerliyorduk. Ya\u015faman\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 kalmam\u0131\u015f, hayata olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z kopmu\u015ftu sanki. Anac\u0131\u011f\u0131ma bak\u0131yorum; g\u00f6zleri fersizdi, y\u00fcz\u00fcnde \u00fcmitsizli\u011fin ifadesi belirmi\u015fti. Hey kudret dedim kendi kendime. 21 sene boyunca her t\u00fcrl\u00fc eziyete, zorlu\u011fa tahamm\u00fcl ederek bizi destekleyen, T\u00f6rekul bug\u00fcn olmazsa yar\u0131n gelir \u00fcmidiydi. Ah anam ah, bu u\u011furda sen neler \u00e7ektin neler?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBir an ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra a\u011flamak geldi i\u00e7imden. Y\u0131llar s\u00fcren, bizim ailemizi k\u0131skac\u0131na alan adaletsizli\u011fi olanca sesimle lanetlemek istedim. Ancak yan\u0131mda sendeleye sendeleye y\u00fcr\u00fcyen, ani haberin \u015fokundan hen\u00fcz ayr\u0131lamayan zavall\u0131 anac\u0131\u011f\u0131m\u0131n yaras\u0131n\u0131 de\u015fmeyeyim d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kendimi zorla susturmu\u015f ve g\u00f6zya\u015flar\u0131na bo\u011fulmu\u015ftum.\u201d <\/em>(Aytmatov-\u015eahanov, 2002:30-31).<\/p>\n\n\n\n<p><em>Aytmatov\u2019un babas\u0131n\u0131n ak\u0131betini \u00f6\u011frenmesi onun ac\u0131lar\u0131n\u0131 dindiremez, zira babas\u0131n\u0131n ziyaret edebilece\u011fi bir mezar\u0131 bile yoktur. Aytmatov, <\/em><strong><em>Toprak Ana<\/em><\/strong><em> adl\u0131 eserini anne ve babas\u0131na arma\u011fan eder ve eserin ilk sayfas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: &#8220;Baba ben sana an\u0131t dikemem. Senin nereye g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011funu bile bilmiyorum. Bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 babam\u0131z T\u00f6rekul Aytmatov sana arma\u011fan ediyorum. Anne sen bizi yeti\u015ftirdin. Senin uzun \u00f6m\u00fcr ya\u015faman\u0131 dileyerek, annem Nagima Aytmatova bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 sana da arma\u011fan ediyorum.&#8221; Bir kelime konu\u015famadan bana elindeki k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 uzatt\u0131. K\u00e2\u011f\u0131tta babam\u0131n davas\u0131n\u0131n tekrar ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra akland\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yordu.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cLanet olas\u0131 bu k\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 21 y\u0131ll\u0131k \u00fcmidimizi bir anda parampar\u00e7a etmi\u015fti. Anamla ikimiz, deli dana gibi el ele tutu\u015farak neye u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir vaziyette zar zor ilerliyorduk. Ya\u015faman\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 kalmam\u0131\u015f, hayata olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z kopmu\u015ftu sanki. Anac\u0131\u011f\u0131ma bak\u0131yorum; g\u00f6zleri fersizdi, y\u00fcz\u00fcnde \u00fcmitsizli\u011fin ifadesi belirmi\u015fti. Hey kudret dedim kendi kendime. 21 sene boyunca her t\u00fcrl\u00fc eziyete, zorlu\u011fa tahamm\u00fcl ederek bizi destekleyen, T\u00f6rekul bug\u00fcn olmazsa yar\u0131n gelir \u00fcmidiydi. Ah anam ah, bu u\u011furda sen neler \u00e7ektin neler?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bir an ba\u011f\u0131ra ba\u011f\u0131ra a\u011flamak geldi i\u00e7imden. Y\u0131llar s\u00fcren, bizim ailemizi k\u0131skac\u0131na alan adaletsizli\u011fi olanca sesimle lanetlemek istedim. Ancak yan\u0131mda sendeleye sendeleye y\u00fcr\u00fcyen, ani haberin \u015fokundan hen\u00fcz ayr\u0131lamayan zavall\u0131 anac\u0131\u011f\u0131m\u0131n yaras\u0131n\u0131 de\u015fmeyeyim d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kendimi zorla susturmu\u015f ve g\u00f6zya\u015flar\u0131na bo\u011fulmu\u015ftum\u2026\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAytmatov\u2019un babas\u0131n\u0131n ak\u0131betini \u00f6\u011frenmesi onun ac\u0131lar\u0131n\u0131 dindiremez, zira babas\u0131n\u0131n ziyaret edebilece\u011fi bir mezar\u0131 bile yoktur. Aytmatov, Toprak Ana adl\u0131 eserini anne ve babas\u0131na arma\u011fan eder ve eserin ilk sayfas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: &#8220;Baba ben sana an\u0131t dikemem. Senin nereye g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011funu bile bilmiyorum. Bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 babam\u0131z T\u00f6rekul Aytmatov sana arma\u011fan ediyorum. Anne sen bizi yeti\u015ftirdin. Senin uzun \u00f6m\u00fcr ya\u015faman\u0131 dileyerek, annem <\/em><strong><em>Nagima Aytmatova <\/em><\/strong><em>bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 sana da arma\u011fan ediyorum\u2026\u201d dedi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>10 Haziran 2008\u2019de Almanya\u2019da \u00f6len Cengiz Aytmatov, vasiyeti \u00fczerine buraya, babas\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6m\u00fcl\u00fcr. \u015eimdi ise, Buras\u0131 bir an\u0131t mezar olarak ziyaret edilmektedir. <strong>Cengiz Aytmatov, \u201cToprak Ana\u201d<\/strong> adl\u0131 eserinde, babas\u0131 ile birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ve uzun y\u0131llar arad\u0131\u011f\u0131 138 K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn akibetini arayan ve onlar\u0131 yutan kire\u00e7 oca\u011f\u0131ndaki atalar\u0131n\u0131n ac\u0131l\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatmaktad\u0131r\u2026 <strong>\u201cCemile\u201d ve \u201cKopar Zincirlerini G\u00fclsar\u0131\u201d<\/strong> romanlar\u0131 da benzeri h\u00fcz\u00fcnl\u00fc insan manzaralar\u0131n\u0131 ve sevda \u00f6yk\u00fclerini anlatmaktad\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Bi\u015fkek\u2019e 30 km kadar uzakl\u0131kta yer alan&nbsp;<strong>Ata-Beyit An\u0131t\u0131, <\/strong>K\u0131rg\u0131zistan tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Bizim i\u00e7in \u00c7anakkale \u015eehitli\u011fi veya An\u0131tlar\u0131 ne ise, K\u0131rg\u0131zlar i\u00e7inde&nbsp;<strong>Ata-Beyit An\u0131t\u0131 <\/strong>odur.&nbsp;&nbsp;K\u0131rg\u0131zistan, Sovyetler Birli\u011fine kat\u0131ld\u0131ktan sonra, Sovyet <a href=\"https:\/\/gezilecekyerler.com\/rusya\/\">Rusya<\/a> taraf\u0131nda K\u0131rg\u0131zistan\u2019da ya\u015fayan Turanc\u0131lar\u0131(Ayd\u0131nlar\u0131) Kire\u00e7 kuyular\u0131na at\u0131p hayatlar\u0131n\u0131 yok etmi\u015ftir. Burada \u00e7ok say\u0131da ayd\u0131n hayat\u0131n\u0131 feci \u015fekilde kaybetmi\u015ftir. Bu ayd\u0131nlar\u0131n i\u00e7inde, Cengiz Aytmatov\u2019un babas\u0131 da yer al\u0131yordu. Bu olay sonras\u0131nda burada bir an\u0131t mezar ve m\u00fcze in\u015fa edildi. O g\u00fcnden sonra, K\u0131rg\u0131z halk\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir yer oldu. K\u0131rg\u0131z \u00fcnl\u00fc yazar&nbsp;Cengiz Aytmatov vasiyeti \u00fczerine, hayat\u0131n\u0131 kaybedince burada defnedilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cengiz Aytmatov Kimdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cengiz Aytmatov, \u00dclkenin kuzeyindeki<a href=\"https:\/\/gezilecekyerler.com\/talas\/\"><strong>Talas<\/strong><\/a><strong> Eyaleti<\/strong>ne ba\u011fl\u0131&nbsp;<strong>\u015eeker K\u00f6y\u00fc<\/strong>\u2019nde; 12 Aral\u0131k 1928 tarihinde d\u00fcnyaya geldi. Yazarl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda&nbsp;\u00fclkesini L\u00fcksemburg, Bel\u00e7ika ve Hollanda\u2019da b\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda&nbsp;Aytmatov, AB, NATO, UNESCO ve Benel\u00fcks \u00fclkelerinin K\u0131rg\u0131z delegeli\u011fini de yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcnl\u00fc yazar Aytmatov, T\u00fcrk ve D\u00fcnya Edebiyat\u0131na \u00e7ok say\u0131da eser kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r;<\/p>\n\n\n\n<ol><li>Da\u011flar Devrildi\u011finde-Ebedi Ni\u015fanl\u0131 (Son roman\u0131 \u2013 2007)<\/li><li>Dara\u011fac\u0131 \u2013 Di\u015fi kurdun R\u00fcyalar\u0131 (1988)<\/li><li>G\u00fcn Olur Asra Bedel&nbsp;(1980)<\/li><li>Fuji-Yama, Fuji Da\u011f\u0131n\u0131n Tepesi 1973)<\/li><li>Beyaz Gemi (1970)<\/li><li><strong>Selvi Boylum Al Yazmal\u0131m <\/strong>, (1970)<\/li><li>Elveda, G\u00fclsar\u0131! (1966)<\/li><li>Da\u011flar ve Steplerden Masallar (1963)<\/li><li>\u0130lk \u00d6\u011fretmenim (1962)<\/li><li><strong>Cemile (<\/strong>1958)<\/li><li>Y\u00fcz y\u00fcze (1957)<\/li><li>Zorlu Ge\u00e7it (1956)<\/li><li><strong>Toprak Ana<\/strong><\/li><li>Cengiz Han\u2019a K\u00fcsen Bulut<\/li><li>\u00c7ocuklu\u011fum<\/li><li>K\u0131z\u0131l Elma (Hikaye)<\/li><li>Hiro\u015fimalar Olmas\u0131n<\/li><li>\u0130lk Turnalar<\/li><li><strong>G\u00fcl Sar\u0131 <\/strong>(ekli)<\/li><li>Deniz K\u0131y\u0131s\u0131nda Ko\u015fan Ala K\u00f6pek<\/li><li>Sultan Murat<\/li><li>Di\u015fi Kurdun R\u00fcyalar\u0131<\/li><li>Kassandra Damgas\u0131 (2013).<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>\u00dcnl\u00fc yazar,&nbsp;b\u00f6brek rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle tedavi i\u00e7in gitti\u011fi Almanya\u2019da hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. (10 Haziran 2008\u2019de 79 ya\u015f\u0131nda) \u00f6ld\u00fc. Vasiyeti \u00fczerinde ise ayd\u0131nlar\u0131n kire\u00e7 kuyular\u0131nda can verdi\u011fi&nbsp;Ata-Beyit Mezarl\u0131\u011f\u0131nda defnedilmi\u015ftir. Buraya yolunuz d\u00fc\u015ferse mutlaka bu mezarl\u0131\u011f\u0131 ve mezarl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda bulunan m\u00fczeyi ziyaret edin.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ata-Beyit Mezarl\u0131\u011f\u0131 Nerede, Nas\u0131l Gidilir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ata-Beyit Mezarl\u0131\u011f\u0131 veya An\u0131tt\u0131,&nbsp;K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Bi\u015fkek\u2019e 30 km kadar uzakl\u0131kta bulunur. Buraya <a href=\"https:\/\/gezilecekyerler.com\/ulas\/\">ula\u015f<\/a>mak i\u00e7in \u00fclkemizden Bi\u015fkek\u2019e ula\u015f\u0131l\u0131r. Buradan kara yolu ile&nbsp;Ata-Beyit Mezarl\u0131\u011f\u0131na ula\u015f\u0131m sa\u011flayabilirsiniz. <strong>Ata-Beyit An\u0131t\u0131\u2019na gitmeden \u00f6nce, An\u0131t Kabir K\u00fct\u00fcphanesi\u2019ne gitmeniz gerekli\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Emperyalist oyunlar\u0131 bozmak elimizde\u2026 Irk\u00e7\u0131 ve fa\u015fizan uygulamalara inat; T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n birli\u011fi ve T\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in; Cengiz Aytmatov\u2019dan ders alman\u0131n tam zaman\u0131, Kam zaman\u0131\u2026 Beyaz ve mavi yakal\u0131 emek\u00e7ilerin birlik ve dayan\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6rev zaman\u0131\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan; Emek D\u00fcnyas\u0131n\u0131n umudu olan Sosyalizm d\u00fc\u015f\u00fcncesinin filizlenmesi ve y\u0131k\u0131lmas\u0131na neden olan Sovyetler Birli\u011fi deneyimini, ya\u015fayarak ve g\u00f6zlemleyerek tan\u0131kl\u0131k eden Cengiz Aytmatov\u2019un eserlerini yeniden okumal\u0131y\u0131z. Ka\u011f\u0131ttan kaplan emperyalizm ve Vah\u015fi Kapitalizmin; ter\u00f6r ve sava\u015f yanl\u0131s\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc, adaletsiz, emek ve bar\u0131\u015f d\u00fc\u015fman\u0131 uygulamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, mazlum emek\u00e7i halklar\u0131n yeni aray\u0131\u015flar\u0131na alternatif olacak toplumsal ve kolektif \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 do\u011fru ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131k-sistematik kal\u0131c\u0131 uygulamalar; tarihi diyalektik sistem aray\u0131\u015flar\u0131; Davran\u0131\u015f Bilimci <strong>Sigmound Freud<\/strong>\u2019un dedi\u011fi gibi; <strong><em>\u201cya\u015fam deneyimlerle doludur. Deneyimler ise, yenilen kaz\u0131klar\u0131n bile\u015fkesidir\u2026\u201d<\/em><\/strong> s\u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fru alg\u0131lamam\u0131z i\u00e7in; Cengiz Aytmatov\u2019u okuyup, derinden alg\u0131lamal\u0131y\u0131z, yeniden\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak: www.dursunozden.com.tr<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"971\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1-kirgizli.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11448\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1-kirgizli.jpg 971w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1-kirgizli-400x300.jpg 400w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1-kirgizli-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 971px) 100vw, 971px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/2-aytmoa-862x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11449\" width=\"863\" height=\"729\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/2-aytmoa-862x728.jpg 862w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/2-aytmoa-355x300.jpg 355w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/2-aytmoa-768x648.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/2-aytmoa.jpg 1516w\" sizes=\"(max-width: 863px) 100vw, 863px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"694\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/6-cengiz-694x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11450\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/6-cengiz-694x728.jpg 694w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/6-cengiz-286x300.jpg 286w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/6-cengiz.jpg 705w\" sizes=\"(max-width: 694px) 100vw, 694px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"521\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/7-chyngyz-aitmatov-2-521x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11451\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/7-chyngyz-aitmatov-2-521x728.jpg 521w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/7-chyngyz-aitmatov-2-215x300.jpg 215w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/7-chyngyz-aitmatov-2.jpg 712w\" sizes=\"(max-width: 521px) 100vw, 521px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"847\" height=\"565\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/8-aytmatov-mezari.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11452\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/8-aytmatov-mezari.jpg 847w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/8-aytmatov-mezari-450x300.jpg 450w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/8-aytmatov-mezari-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 847px) 100vw, 847px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9-cemile-485x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11453\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"470\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10-gulsari-470x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11454\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10-gulsari-470x728.jpg 470w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10-gulsari-194x300.jpg 194w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10-gulsari-768x1191.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10-gulsari.jpg 774w\" sizes=\"(max-width: 470px) 100vw, 470px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dursun \u00d6ZDEN 2 \u015eubat 2007\u2019de \u0130stanbul\u2019da toplanan; \u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Edebiyat G\u00fcnleri\u201d kapsam\u0131nda, \u0130stanbul Yerebatan Sarn\u0131c\u0131\u2019nda, \u00dcstad Cengiz Aytmatov ile birlikte oldu\u011fumda; bana babas\u0131 T\u00f6r\u00f6kul Aytmatov ile birlikte 1938\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp, kire\u00e7 kuyular\u0131na at\u0131lan toplam 138 K\u0131rg\u0131z T\u00fcrk\u00fc ayd\u0131nlar\u0131n h\u00fcz\u00fcnl\u00fc \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131rg\u0131z yazar Cengiz Aytmatov\u2019un annesi ise; Tatar as\u0131ll\u0131 Nagima Hamzayevna Aytmatova\u2019d\u0131r. Aytmatov\u2019un eserleri d\u00fcnyada 165 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11448,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,1,65,68,67],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11447"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11455,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11447\/revisions\/11455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11448"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}