﻿{"id":11372,"date":"2022-06-11T22:43:48","date_gmt":"2022-06-11T19:43:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=11372"},"modified":"2022-07-10T00:19:43","modified_gmt":"2022-07-09T21:19:43","slug":"dogu-anadolu-medeniyeti-besigi-van-ic-gezi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/?p=11372","title":{"rendered":"Do\u011fu Anadolu Medeniyeti Be\u015fi\u011fi: VAN (\u0130\u00e7 gezi)"},"content":{"rendered":"\n<p>Urartulara ba\u015fkentlik yapm\u0131\u015f, Do\u011fu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck illerinden biri olan Van\u2019da gezilecek yerler listesinde nereler var? Gelin birlikte bakal\u0131m. \u00d6ncelikle Van, tahmin etti\u011finizden \u00e7ok daha d\u00fczg\u00fcn, d\u00fczenli, geli\u015fmi\u015f ve g\u00fcvenli turistik bir \u015fehirdir. B\u00fcy\u00fck\u015fehir stat\u00fcs\u00fcnde olan Van, \u0130\u00e7 ve G\u00fcney Do\u011fu Anadolu\u2019daki pek \u00e7ok ilimizden \u00e7ok daha g\u00fczellikleri bulunmaktad\u0131r. Samiramis Su Yolu, Urartu Medeniyeti izleri ve Urartu Kehrizleri ba\u015fta olmak \u00fczere, Anadolu Medeniyetlerinin pek \u00e7ok izi; Van ve \u00e7evresinde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>TRT Belgesel Kanal ad\u0131na \u00e7ekti\u011fimiz <strong>\u201cAnadolu Su Medeniyeti\u201d<\/strong> belgeseli kapsam\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n Van ve \u00e7evresindeki \u00e7ekimleri yakla\u015f\u0131k bir hafta s\u00fcrd\u00fc. Bu ba\u011flamda Van\u2019n\u0131n tarihi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, do\u011fal zenginlikleri ve t\u00fcm turistlik yanlar\u0131n\u0131 g\u00f6rme ve tan\u0131tma f\u0131rsat\u0131 da buldum\u2026 <strong>Demir, Kara ve Havayolu ile Van\u2019a ula\u015fmak olduk\u00e7a kolad\u0131r. Konaklama ve Yeme i\u00e7me a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u0131k\u0131nt\u0131 yoktur. \u0130sterseniz \u00f6ncelikle, Van\u2019da gezilip g\u00f6r\u00fclecek yerlere bir g\u00f6z atal\u0131m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van G\u00f6l\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van deyince akla Van G\u00f6l\u00fc geliyor demi\u015ftim ya ba\u015fta. Vanl\u0131lar ona deniz diyor, \u00f6yle b\u00fcy\u00fck \u00f6yle ihti\u015faml\u0131 olunca\u2026 U\u00e7ak ile Van\u2019a gelirken pilotumuz Van G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde nereler oldu\u011fu anlat\u0131rken b\u00fcy\u00fcs\u00fcne kap\u0131l\u0131verdim Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn\u2026 Acaba Van G\u00f6l\u00fc Canavar\u0131 var m\u0131yd\u0131 ger\u00e7ekten? D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck sodal\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin ise en b\u00fcy\u00fck g\u00f6l\u00fc, &nbsp;\u00e7evresini sarm\u0131\u015f da\u011flar\u0131n karl\u0131 zirvelerinin aras\u0131nda p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ld\u0131 Van G\u00f6l\u00fc\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van G\u00f6l\u00fc<\/strong>\u2019n\u00fcn bir yan\u0131nda <strong>S\u00fcphan<\/strong>, bir yan\u0131nda <strong>Artos Da\u011f\u0131<\/strong> g\u00f6l\u00fcn bek\u00e7ileri gibi ba\u015f\u0131nda bekliyorlar. Tatvan\u2019da bulunan ada i\u00e7inde yer alan <strong>Ahdamar Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131 <\/strong>da ziyaret etmeden Van gezisini tamamlamay\u0131n\u0131z\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6l\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131na y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f alanlar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, &nbsp;kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131ya Tatvan\u2019a giden arabal\u0131 vapurlar da buradaki iskeleden kalk\u0131yor. Ak\u015fam y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapmak i\u00e7in keyifli bir nokta Van G\u00f6l\u00fc k\u0131y\u0131s\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van Kalesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van merkezden minib\u00fcslerle ula\u015fabilecek mesafede (yakla\u015f\u0131k 5 km) Van Kalesi mutlaka g\u00f6r\u00fclmesi gerekenler listesinde ba\u015fka bir \u00f6nemli madde. Merdivenlerle t\u0131rmanabilece\u011finiz tepenin \u00fcst\u00fcne in\u015fa edilmi\u015f kale Urartular\u2019a ba\u015fkentlik yapm\u0131\u015f. \u0130nce uzun bir krater tepesinin \u00fczerine kurulu kaleden g\u00fcn bat\u0131m\u0131n\u0131 izlemek paha bi\u00e7ilmez. Ayr\u0131ca t\u00fcm Van ayaklar\u0131n\u0131z\u0131n alt\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>Kalenin giri\u015fine eski Van evi \u00f6rne\u011fi yapm\u0131\u015flar birka\u00e7 tane, hediyelik e\u015fya alabilece\u011finiz d\u00fckkanlar da var.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van Kedi Evi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van kedilerinin soyu t\u00fckenmekte oldu\u011fundan koruma alt\u0131ndalar. Bu nedenle de sadece Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l \u00dcniversitesindeki Kedi Evi\u2019nde ger\u00e7ek Van kedisi g\u00f6rebilirsiniz. Ancak ne yaz\u0131k ki hafta sonlar\u0131 kapal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019a kadar gidip Van kedisi g\u00f6rmeden d\u00f6nmek \u00e7ok k\u00f6t\u00fc olurdu. Tam \u00fcmitsizce kedi evi kapal\u0131ym\u0131\u015f diye Twitter\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131m mesaja bir cevap geldi. Urartu Hal\u0131\u2019n\u0131n bah\u00e7esinde kedi evi var, oraya gidin diye. Bu f\u0131rsat\u0131 ka\u00e7\u0131ramazd\u0131m, ko\u015fa ko\u015fa Urartu Hal\u0131\u2019ya gittik. Bir k\u00fcmeste ka\u00e7ak olarak beslenen kedileri g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131n\u0131 da yakalam\u0131\u015f olduk b\u00f6ylece.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van M\u00fczesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van M\u00fczesi de ziyaret edilecek yerler aras\u0131nda. Urartulardan kalma pek \u00e7ok de\u011ferli par\u00e7a burada sergileniyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fczeden a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru \u015fehir merkezi ve Van \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131na do\u011fru Van merkezdeki geziye devam edilebilir. Restaurantlar, kahvalt\u0131 salonlar\u0131, oteller bu b\u00f6lgede.<\/p>\n\n\n\n<p>Cumhuriyet Caddesi \u015fehrin en merkezi caddesi, sabah ak\u015fam kalabal\u0131k ve hareketli. Cadde \u00fczerinde arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z her\u015feyi bulman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Akdamar Adas\u0131 ve Akdamar Kilisesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0131n\u0131 Ah Tamara Efsanesi\u2019nden alan Akdamar adas\u0131 Geva\u015f il\u00e7esine 10 km. mesafede. \u0130l\u00e7eden minib\u00fcslerle ya da taksiyle iskeleye gelip, iskeleden de adaya teknelerle ge\u00e7ebilirsiniz. Van iskeleden yaz aylar\u0131nda direkt Akdamar Adas\u0131\u2019na feribot kalk\u0131yor ama k\u0131\u015f aylar\u0131nda Geva\u015f\u2019daki motor iskelesine gelmeniz gerekiyor. Motorlar 10 ki\u015fiye ula\u015f\u0131nca kalk\u0131yor. K\u0131\u015f aylar\u0131nda gelen say\u0131s\u0131 az oldu\u011fu i\u00e7in en yo\u011fun saatler olan 12:00-14:00 aras\u0131 motor iskelesinde olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n aksi halde 10 ki\u015finin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok uzun s\u00fcre beklemeniz gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131\u015f d\u00f6neminde 10 ki\u015fiyi tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bizden motor i\u00e7in ki\u015fi ba\u015f\u0131 20 TL ald\u0131lar. Kalabal\u0131k olunca daha ucuz olur mu bilmiyorum. Bu \u00fccret gidi\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in ge\u00e7erli, adaya var\u0131nca motor kaptan\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f saatini size haber veriyor. \u00d6yle g\u00fczel ki manzara. Van G\u00f6l\u00fcn\u00fc \u00e7evreleyen karl\u0131 zirveleri seyrederek adaya do\u011fru g\u00f6l\u00fcn \u00fcst\u00fcnde sakin sakin ilerliyoruz. G\u00f6l de \u00f6yle sakin, \u00f6yle durgun ki\u2026 Adadaki kilise 2010 y\u0131l\u0131nda ibadete a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra epey turist \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015f, fena olmayan restorasyonu beni mutlu etti. Umar\u0131m daha \u00e7ok ziyaret\u00e7isi olur. \u00c7ay bah\u00e7esinde oturup kahvemizi yudumlarken yine zirvelere dal\u0131p gidiyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019a gelmi\u015fken mutlaka g\u00f6r\u00fclmesi gereken Akdamar Adas\u0131 hakk\u0131nda t\u00fcm detaylar i\u00e7in; <a href=\"https:\/\/cokokuyancokgezen.com\/akdamar-adasi-ve-akdamar-kilisesi\/\">Akdamar Adas\u0131 ve Akdamar Kilisesi<\/a> yazma beklerim. Akdamar Adas\u0131\u2019na giri\u015f \u00fccreti 15 TL. E\u011fer M\u00fcze Kart\u0131n\u0131z varsa \u00fccretsiz olarak girebiliyorsunuz. Adada k\u00fc\u00e7\u00fck bir hediyelik e\u015fya d\u00fckkan\u0131 var, ayn\u0131 zamanda b\u00fcfe gibi hizmet veriyor. \u00c7ay kahve, me\u015frubat isterseniz alabilirsiniz. Aday\u0131 bu kadar \u00f6zel yapan yer Akdamar Kilisesi. Bir Ermeni Kilisesi olan Akdamar\u2019da her y\u0131l Eyl\u00fcl ay\u0131nda Kutsal Ha\u00e7 Yortusu Ayin\u2019i d\u00fczenleniyor, ancak zaman zaman g\u00fcvenlik gerek\u00e7esi ile ayin iptal oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Muradiye \u015eelalesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019a 90 km mesafede Muradiye \u015eelalesi de g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer yerlerden. Ula\u015f\u0131m biraz sorunlu, Van merkezden minib\u00fcsler kalk\u0131yor ama yola \u00e7\u0131karken d\u00f6n\u00fc\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 muhakkak sorun. Karlar aras\u0131ndan akan \u015felale baharda \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda eminim daha da g\u00fczel olur. Muradiye \u015eelalesi \u00f6n\u00fcnde kurulu olan asma k\u00f6pr\u00fc \u00fczerinde yaylanarak y\u00fcr\u00fcyen gelin ile damad\u0131n heyecan\u0131n\u0131 bizde test ettik sonra\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ho\u015fap Kalesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019a yakla\u015f\u0131k 60 km uzakl\u0131kta olan Ho\u015fap Kalesi\u2019nin ge\u00e7mi\u015fi Urartulara dayan\u0131yor. Van-Hakkari yolu \u00fczerindeki kale, b\u00f6lgedeki uyu\u015fturucu trafi\u011finin akt\u0131\u011f\u0131 yer olarak biliniyor. G\u00fcvenlik konusunda endi\u015fe duydu\u011fumuz i\u00e7in biz Ho\u015fap Kalesi\u2019ne gitmedik. Gidip deneyimleyenler varsa, deneyimlerini yorum olarak eklerlerse \u00e7ok sevinirim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van\u2019\u0131n G\u00fczel \u0130nsanlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Oradaki do\u011fal ve tarihi g\u00fczelliklerin yan\u0131s\u0131ra, insanlar\u0131n\u0131n da g\u00fczelliklerine \u015fahit oldum.<\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019a gitti\u011fimde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve beni deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren en \u00f6nemli konu, oradaki insanlar\u0131 uzaktaki s\u0131r\u00e7a k\u00f6\u015fklerimizden nas\u0131l da yanl\u0131\u015f tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131. Misafirperver, cana yak\u0131n, yard\u0131mseverler\u2026 \u00d6zellikle DS\u0130 B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yetkililer ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n candan deste\u011fini ve konuksever Van halklar\u0131n\u0131n g\u00fclen y\u00fcz\u00fc, Do\u011fu\u2019nun incisi Van\u2019a yeniden gelmemiz i\u00e7in yeterli sebeptir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van Kap\u0131k\u00f6y S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fu ile Bat\u0131\u2019y\u0131 birle\u015ftiren <strong>Tarihi \u0130pek Yolu<\/strong> \u00fczerinde bulunan ve <strong>Van <\/strong>ile \u0130ran\u2019\u0131n <strong>Hoy<\/strong> \u015fehrini birbirine ba\u011flayan, Van\u2019a 100 km uzakl\u0131ktaki, <strong>Kap\u0131k\u00f6y S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131 <\/strong>70.000 m\u00b2 alan \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Yolculara ve TIR\u2019lara daha h\u0131zl\u0131 ve verimli hizmet edecek bir mimari anlay\u0131\u015fla 2019 y\u0131l\u0131 itibariyle faaliyete ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130klimlendirme \u00f6zelli\u011fine sahip yaya yolu, yolcular\u0131n g\u00fcvenle al\u0131\u015fveri\u015f yapabilecekleri g\u00fcmr\u00fcks\u00fcz sat\u0131\u015f ma\u011fazas\u0131 (duty-free) ve yeme-i\u00e7me alanlar\u0131 GT\u0130 kalitesi ile hizmet vermektedir. Yenilenen s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 artan yolcu memnuniyeti ve kolayla\u015fan ticaret imkanlar\u0131 ile iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret hacminin artmas\u0131na da olanak tan\u0131maktad\u0131r. Van geziniz kapsam\u0131nda, Kap\u0131k\u00f6y S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131n\u0131 da gezmenizi ve al\u0131\u015f veri\u015f yapman\u0131z\u0131 \u00f6neririm.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bah\u00e7esaray \u0130l\u00e7esi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u011fu Anadolu\u2019n\u0131n \u015firin ve do\u011fa g\u00fczelli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan gezginlerin en \u00e7ok tercih etti\u011fi Van\u2019a ba\u011fl\u0131: <strong>Van Merkez<\/strong>, <strong>Erci\u015f, \u00c7ald\u0131ran, Muradiye, \u00d6zalp, Saray, Ba\u015fkale, G\u00fcrp\u0131nar, \u0130pekyolu, Tu\u015fpa, Edremit, Geva\u015f, \u00c7atak, Bah\u00e7esaray<\/strong> il\u00e7eleri i\u00e7inde; benim gezip g\u00f6rme olanak\u0131 buldu\u011fum Bah\u00e7esaray\u2019\u0131n k\u0131\u015f\u0131n ge\u00e7it vermeyen da\u011f yollar\u0131, M\u00fck\u00fcs \u00c7ay\u0131 kayna\u011f\u0131, kasaban\u0131n yerle\u015fimi, uzun k\u0131\u015f aylar\u0131nda k\u00f6yl\u00fclerin satran\u00e7 oyunu merak\u0131, h\u0131r\u00e7\u0131n do\u011fas\u0131, her mevsim farkl\u0131 turizm potansiyeli ve konuksever halk\u0131n candanl\u0131\u011f\u0131, farkl\u0131 inan\u00e7, dil ve k\u00fclt\u00fcrden halklar\u0131n birlikte ya\u015fama ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fc, ceviz ve \u00e7i\u00e7ek bal\u0131 \u00fcretimi ile dikkat \u00e7ekmesi, buraya olan gezimin farkl\u0131 cazibesi olmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u00d6teki il\u00e7e ve k\u00f6yleri de merak etmektedim\u2026 Olanak bulursam, Yoleri gezgin modern seyyah olarak; Medeniyetler be\u015fi\u011fi Anadolu\u2019nun ve \u00f6zellikle Van\u2019\u0131n t\u00fcm il\u00e7elerini gezmek, g\u00f6rmek, foto\u011fraflamak ve yazmak isterim elbette\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bah\u00e7esaray halk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ge\u00e7im kaynaklar\u0131 <strong>ceviz ve bal \u00fcretimidir.<\/strong> B\u00f6lgede tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kta yap\u0131lmaktad\u0131r. <strong>M\u00fck\u00fcs bal\u0131 <\/strong>me\u015fhurdur. Ceviz a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc satarak \u00f6nemli miktarda gelir elde eder. <strong>Ceviz kerestesi<\/strong>nden yap\u0131lma mobilya ve a\u011fa\u00e7 oymac\u0131l\u0131k il\u00e7ede geli\u015fme yolundad\u0131r. 2012 y\u0131l\u0131nda M\u00fck\u00fcs \u0131rma\u011f\u0131 \u00fczerinde kurulan su fabrikas\u0131 ile t\u00fcm il genelinde haz\u0131r su sat\u0131\u015f\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bah\u00e7esaray \u0130l\u00e7esi ortas\u0131nda \u00e7a\u011flayarak akan ve bir ma\u011fara i\u00e7inde \u00e7\u0131kan kayna\u011f\u0131, kutsal olarak efsanele\u015fen <strong>M\u00fck\u00fcs Irma\u011f\u0131\u2019<\/strong>nda bol miktarda alabal\u0131k vard\u0131r. Ayr\u0131ca rafting sporlar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok uygundur. K\u0131\u015f sporlar\u0131 i\u00e7in de elveri\u015fli do\u011fa \u015fartlar\u0131na sahip olan <strong>Bah\u00e7esaray&#8217;da Karabet Ge\u00e7idi<\/strong> yaylas\u0131nda kayak da yap\u0131labilmektedir. Ayr\u0131ca her y\u0131l yap\u0131lan <strong>Feqiy\u00ea Teyran K\u00fclt\u00fcr ve Sanat Festivali<\/strong> ile bir\u00e7ok misafir a\u011f\u0131rlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van Kehrizleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kehriz ya da Kar\u0131z ne demektir?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan o\u011flu binlerce y\u0131ld\u0131r, su ba\u015f\u0131n\u0131 yurt tutmu\u015f. Suyun olmad\u0131\u011f\u0131 yerlere de yeralt\u0131ndan ve yer \u00fcst\u00fcnden, \u00e7ok uzaklardan bir m\u00fchendislik harikas\u0131 olan su sistemleriyle, ya\u015fam alanlar\u0131na su getirmi\u015ftir. Yer \u00fcst\u00fc su medeniyeti sistemine su memerleri, ark ve bent denmi\u015ftir. Yeralt\u0131 su getirme sistemine de Kar\u0131z (kar izi, yeralt\u0131 su yolu, ganat, uyun, t\u00fcnel, galeri, hattarat anlam\u0131nda) denmektedir. Kehriz ya da keriz ise, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z hibe, ba\u011f\u0131\u015f ve bedelsiz su ve sebil \u00e7e\u015fme anlam\u0131ndad\u0131r. Argoda kullan\u0131lan (Keriz) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131da budur. Van ve \u00e7evresinde var olan kehrizlerin ve Samiramis su yolunun yap\u0131m\u0131 ise, Urartu Krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerinden beri kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kehrizler tarihte ilk kez, Orta Asya\u2019da \u201cKares\u201d ad\u0131yla yer alt\u0131nda tesis edilmi\u015ftir. Orta \u00c7a\u011f da \u00c7in\u2019de ba\u015flayarak Anadolu\u2019ya kadar uzanan tarihi \u0130pek Yolu boyunca kervanlar\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, belli aral\u0131klarla \u00e7ok say\u0131da kehrizlerin in\u015fa edildi\u011fi bilinmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Orta Asya\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde kehrizler kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihi \u0130pek Yolu\u2019nun kav\u015fa\u011f\u0131nda bulunan ve Orta Asya su gelene\u011fi esintisine uygun yap\u0131da olan kehrizler Van ilinde in\u015fa edilmi\u015ftir. Van\u2019\u0131n do\u011fusunda bulunan Erek Da\u011f\u0131 ete\u011fi ile Van G\u00f6l\u00fc k\u0131y\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki yakla\u015f\u0131k 50.00 m.lik topo\u011frafik kot fark\u0131 Van\u2019da kehriz yap\u0131lar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kehrizler \u00fclkemizde yaln\u0131zca Van G\u00f6l\u00fc Havzas\u0131(Van-Ahlat-\u00d6zalp-Saray) ve \u015eanl\u0131urfa \u0130li\u2019nde g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015eanl\u0131urfa\u2019da bulunan Eski Kehriz ve Yeni Kehriz \u2019den; Eski Kehriz\u2019in debisi az oldu\u011fundan, \u015fehir merkezine ula\u015fmadan t\u00fckenir. Yeni Kehriz ise \u015fehrin kuzeybat\u0131s\u0131nda bulunan Ak\u00e7a K\u00f6y\u00fc tepesinin eteklerinden ortaya \u00e7\u0131k\u0131p, \u015fehir merkezindeki Su Meydan\u0131\u2019na kadar ula\u015ft\u0131ktan sonra \u00fc\u00e7 kola ayr\u0131larak, \u00e7ok say\u0131daki \u00e7e\u015fmenin su ihtiyac\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00f6l ve \u00e7ok s\u0131cak iklim \u015fartlar\u0131nda, su kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla yap\u0131lan kehrizlerin, Van\u2019da \u00e7ok say\u0131da bulunmas\u0131 ilgin\u00e7tir. Kehrizlerin tamam\u0131 toprak alt\u0131nda in\u015fa olmalar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde mevcut olmamas\u0131ndan dolay\u0131 plan topolojisini belirlememize yard\u0131mc\u0131 olmamaktad\u0131r. Van \u015eehir merkezinde say\u0131lar\u0131 36 ile 48 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen kehrizlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00fczergahlar\u0131 taraf\u0131m\u0131zca tespit edilenlerin say\u0131s\u0131 22 adettir. \u015eehir d\u0131\u015f\u0131ndaki Saray il\u00e7esinde yar\u0131 akar durumda olan bir kehriz, \u00d6zalp il\u00e7esinin merkezinde ve A\u015fa\u011f\u0131 D\u00f6nerdere ile Yukar\u0131 D\u00f6nerdere k\u00f6ylerindeki kehrizler ile Van \u015fehir merkezinin Ta\u015fkonak (Kasrik) K\u00f6y\u00fc\u2019ndeki kehrizlere ait kal\u0131nt\u0131lara rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kehrizlerin Van da ilk kez hangi d\u00f6nemde in\u015fa edildi\u011fi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, Urartu d\u00f6neminde in\u015fa edildi\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015fler vard\u0131r. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Van\u2019\u0131n her t\u00fcrl\u00fc su ihtiyac\u0131n\u0131n kehrizlerden kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Kehriz tesisleri \u00f6zel kanallar yard\u0131m\u0131yla yer alt\u0131 s\u0131zma sular\u0131 g\u00fczergahlar boyunca toplayarak, Van\u2019\u0131n de\u011fi\u015fik mahallerine ula\u015f\u0131r. Kehriz kanal uzunluklar\u0131, 5 ile 15 km, kanal derinlikleri 6 ile 20 m, debileri ise 15 ile 140 lt\/sn aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kehrizler 1970\u2019li y\u0131llara kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerde i\u00e7me suyu olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f ve kanallar yard\u0131m\u0131yla bah\u00e7e ve tarla sulama ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ender su yap\u0131lar\u0131n\u0131n se\u00e7ti\u011fi sokaklarda psikolojik olarak ses ve ferahl\u0131k etkisi; sosyolojik olarak ayak \u00fcst\u00fc sohbet ve dayan\u0131\u015fma etkisi; \u015fehircilik olarak g\u00fczellik ve temizlik etkisini yans\u0131t\u0131r. Yak\u0131n zamana kadar i\u015fler durumda olan kehrizler bir \u00e7ok cadde (Eski \u0130skele Caddesi) ve soka\u011f\u0131 s\u00f6\u011f\u00fct ve kavak a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile birlikte donatarak, \u015fehri s\u00fcslemekteydi.<\/p>\n\n\n\n<p>1980 y\u0131l\u0131na kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Van \u015eehri i\u00e7inde bulunan Zeki Ad\u0131g\u00fczel Hamam\u0131 ile Soydan Hamam\u0131\u2019n\u0131n sular\u0131 kehrizlerden temin edilirdi. Son zamanlara kadar kehriz suyunu kullanan kahvehanelerin, di\u011fer kahvehanelere g\u00f6re ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 oldu\u011fu, \u00e7aylar\u0131n\u0131n Van halk\u0131 taraf\u0131ndan tercih edildi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kehrizlerin periyodik ayl\u0131k ve y\u0131ll\u0131k bak\u0131m ve onar\u0131mlar\u0131 Osmanl\u0131 d\u00f6neminde, vak\u0131f ya da kenkan ad\u0131 verilen \u00f6zel g\u00f6revli ekipler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Cumhuriyet d\u00f6neminde ise bu g\u00f6rev 1965 y\u0131l\u0131na karar Van Belediyesi taraf\u0131ndan i\u015fletilmi\u015ftir. Daha sonraki y\u0131llarda ise kehrizlerin bak\u0131m ve onar\u0131m g\u00f6revi D.S.\u0130. XVII. B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ama\u00e7la D.S.\u0130. b\u00fcnyesinde kurulan <strong>\u201ckenkan\u201d <\/strong>ekipleri taraf\u0131ndan ildeki t\u00fcm kehrizlerin periyodik olarak bak\u0131m, temizlik ve onar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ettirilmi\u015ftir. Kenkan ekiplerinin tamam\u0131 1985 y\u0131l\u0131nda emekliye ayr\u0131larak, D.S.\u0130. taraf\u0131ndan yeni kadro tahsis edilmemi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Tepeba\u015f\u0131 Mahallesi\u2019ndeki askeri alan i\u00e7inde kalan Sofu ve Eski Yengi Kehrizleri\u2019ne ait <strong>99 adet kuyu<\/strong> ile birka\u00e7 yar\u0131 akar durumda olan kehrizin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer kehrizler i\u015flemez durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>1960 y\u0131l\u0131na kadar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Van \u015eehri\u2019nin her t\u00fcrl\u00fc su ihtiyac\u0131n\u0131n tamam\u0131, 1980 y\u0131l\u0131na kadar ise Van \u015eehri\u2019nin su ihtiyac\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131na sa\u011flayan kehrizler son 20 y\u0131ll\u0131k yo\u011fun alt yap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n (yol, su, kanalizasyon, PTT gibi&#8230;) yan\u0131 s\u0131ra, yo\u011fun imar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve kentin \u201cKoruma ama\u00e7l\u0131 \u0130mar Plan\u0131n\u0131n\u201d haz\u0131rlanmamas\u0131ndan dolay\u0131 kehriz kanallar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6k\u00fcp i\u015flemez hale gelmesine sebep olmu\u015ftur. Bu olumsuzluktan sivil mimarl\u0131k \u00f6rneklerinden tarihi Van evlerinin tamam\u0131, \u00e7ok say\u0131da d\u00fckkan, pazar yeri, \u00e7ar\u015f\u0131lar, g\u00f6rsel de\u011feri olan cadde ve sokaklardan hi\u00e7bir \u00f6rnek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>VAN\u2019DA <\/strong><strong>G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDE MEVCUT OLAN KERH\u0130ZLER<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. SOFUO\u011eLU KEHR\u0130Z\u0130, 2. YENG\u0130 KEHR\u0130Z\u0130, 3. \u00c7EV\u0130KO\u011eLU KEHR\u0130Z\u0130.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDE MEVCUT OLMAYAN KERH\u0130ZLER<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1. KARAMEHMET KEHR\u0130Z\u0130, 2. \u00c7AVU\u015eBA\u015eI KEHR\u0130Z\u0130, 3. B\u00dcY\u00dcK KEND\u0130RC\u0130 KEHR\u0130Z\u0130, 4.TAZE KEHR\u0130Z\u0130, 5. VAKIF KEHR\u0130Z\u0130, 6. K\u00d6R KEHR\u0130Z, 7. \u00c7ALIK KEHR\u0130Z\u0130, 8. HACIBEK\u0130R KEHR\u0130Z\u0130, 9. EREK KEHR\u0130Z\u0130, 10. \u0130SHAK BEY KEHR\u0130Z\u0130, 11. PEMBEC\u0130 M\u0130RZA KEHR\u0130Z\u0130, 12. HASAN BEY KEHR\u0130Z\u0130, 13. D\u0130LENC\u0130 KEHR\u0130Z\u0130, 14. AVS\u0130KO\u011eLU KEHR\u0130Z\u0130, 15. \u015eENG\u00dcLO\u011eLU KEHR\u0130Z\u0130, 16. ASKER\u0130 MEKTEP KEHR\u0130Z\u0130, 17. HAMURKESEN KEHR\u0130Z\u0130, 18. ERKESEK (HERKEREK) KEHR\u0130Z\u0130, 19. YEN\u0130 KEHR\u0130Z, 20. HAMD\u0130 BEY KEHR\u0130Z\u0130.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>KAYNAKLARDA \u0130SM\u0130 GE\u00c7EN KEHR\u0130ZLER<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en kehrizlerin d\u0131\u015f\u0131nda, kaynaklarda sadece ismi ge\u00e7en kehrizler mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kehrizlerin yeri, su verimlili\u011fi, kanal tipi, kanal uzunlu\u011fu gibi mimari ve teknik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda bilgiler mevcut de\u011fildir. Bunlar: 1-Ab\u0131 Samet Kehrizi, 2-Akk\u00f6pr\u00fc Kehrizi, 3-Galip Pa\u015fa Kehrizi, 4-G\u00fcmr\u00fck\u00e7\u00fc Kehrizi, 5-Hac\u0131 Mustafa Kehrizi, 6-Hac\u0131 Numano\u011flu Kehrizi, 7-Hakkesen Kehrizi, 8-Hav\u015fiko\u011flu Kehrizi, 9-Kara Mehmet Kehrizi, 10-Kemer Kehrizi, 11-K\u00fc\u00e7\u00fck Kehriz, 12-Mercimek Kehrizi, 13-\u015eahbender Kehrizi, 14-Sahak Bey Kehrizi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Cesur Krali\u00e7e Semiramis<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van Su Medeniyeti, Urartu Kehrizleri, Sofu Baba ve su odakl\u0131 birlikte ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fc ortak paydas\u0131nda; \u201cSevgiyi sebil eylemek\u201d ve Van\u2019da hayat\u0131 belgelemek i\u00e7in, birlikte proje \u00fcretmemizin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00fcndemde\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Van Vakf\u0131 y\u00f6neticileri ve g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri yan\u0131 s\u0131ra; cesur ve g\u00fczel krali\u00e7e Semiramis ile yi\u011fit giri\u015fimci bir Van tutkunu olan \u015eule G\u00f6k\u0131rmak, aras\u0131nda i\u00e7sel ve d\u00fc\u015fsel bir ba\u011f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi ye\u015ferdi kafamda\u2026 \u015eamran Kanal\u0131 gibi co\u015fkulu ve Sofi Baba Kehrizi gibi dingin olan \u015eule G\u00f6k\u0131rmak ile konu\u015furken, zamana yolculuk yapt\u0131m\u2026 Yitik zaman \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, sonsuz ve zamans\u0131z evrende; \u015fifac\u0131 kutsal \u015faman anan\u0131n mucize ve harika at\u0131l\u0131mlar\u0131, yolumuzu ayd\u0131nlatt\u0131\u2026 Bir medeniyet harikas\u0131 olan tarihi su kanallar\u0131 ve Van G\u00f6l\u00fc mucizesi ile G\u00f6k\u0131rmak, y\u00fcre\u011fimizde \u00e7a\u011flad\u0131\u2026 Ya\u015fam kayna\u011f\u0131m\u0131z suyun \u00f6nemi ve kullan\u0131m bilincini, yurtsever bir \u00f6rnek anne olarak ondan \u00f6\u011frendik. O bize candan ve dost\u00e7a \u015fu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc an\u0131msatt\u0131: \u201cSu gibi aziz olman\u0131n tam zaman\u0131\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Biz de, tarihin kimi sayfalar\u0131n\u0131 \u00f6zetle aralad\u0131k\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van\u2019da ilk uygarl\u0131k izleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>3 bin 684 metre y\u00fcksekli\u011findeki Kutsal Ba\u015fet Da\u011f\u0131 yamac\u0131ndaki ma\u011fara duvar\u0131ndaki resimler;&nbsp; Van\u2019\u0131n Neolitik \u00c7a\u011fdaki ilk ya\u015fam izlerinin kan\u0131t\u0131d\u0131r.&nbsp; Sonra ma\u011faralar\u0131n bulundu\u011fu kanyona ve ma\u011faraya geldik. K\u0131zlar\u0131n Ma\u011faras\u0131. Ma\u011fara duvarlar\u0131nda 4-5 tanr\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7ok say\u0131da tanr\u0131\u00e7a ve \u00fcreme organlar\u0131 da \u00e7ok abart\u0131lm\u0131\u015f vaziyette resmedilmi\u015f. Do\u011fu\u2019da ilk kez bolluk, bereket ve do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 simgeleyen \u00fcreme organlar\u0131 b\u00f6ylesine abart\u0131lm\u0131\u015f, yani Neolotik \u00c7a\u011fda, ilk \u00fcretime ge\u00e7ildi\u011fi d\u00f6nemi simgeleyen ma\u011fara resimlerine rastl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bereketli co\u011frafyada, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 2 bin 800 y\u0131l \u00f6nce Urartular bir uygarl\u0131k kurmu\u015f. Bu uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu Anadolu\u2019ya getirdi\u011fi en \u00f6nemli yeniliklerin ba\u015f\u0131nda ula\u015f\u0131m a\u011f\u0131 ve su kanallar\u0131 sistemi geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hem Do\u011fu Anadolu\u2019nun hem d\u00fcnyan\u0131n ilk sistemli yollar\u0131d\u0131r bunlar. \u015eimdi o d\u00f6nemde da\u011flar, vadiler, nehirler, yollar kutsal. Da\u011flar\u0131n, vadilerin ve yollar\u0131n tanr\u0131lar\u0131na iyilik olarak kurban kesiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc da\u011f ge\u00e7it vermezse gidemezsin. \u015eimdi makine var delip ge\u00e7iyorsun. O zaman bir \u00e7\u0131\u011f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman, \u2018tanr\u0131lar\u0131n gazab\u0131na u\u011frad\u0131\u2019 diye inan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Semiramis Kaya T\u00fcneli<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Urartular ilk kaya t\u00fcnelini Bitlis\u2019e 10 km kala a\u00e7m\u0131\u015flar. Bu t\u00fcnel, 1961 y\u0131l\u0131na kadar kullan\u0131l\u0131yordu. T\u00fcnelin uzunlu\u011fu 112 metre, y\u00fcksekli\u011fi 6 metre ve geni\u015fli\u011fi ise 4 metre. K\u00fcrt tarihini yazan \u015eerif Han, Evliya \u00c7elebi, Marco Polo, Amasyal\u0131 co\u011frafyac\u0131 Strabon ve d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc Fasl\u0131 co\u011frafyac\u0131-gezgin Ibn-Battuta da Seyahatname\u2019sinde; \u2018T\u00fcnelin bir kad\u0131n taraf\u0131ndan, \u201cKrali\u00e7e Semiramis\u201d taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 yaz\u0131yorlar.&nbsp; Bug\u00fcn ise, o t\u00fcnel art\u0131k yok\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Urartular Ermeni mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Urartular, ne Ermeni ne de K\u00fcrt. \u00c7\u00fcnk\u00fc Urartu dili; Kafkasya\u2019dan gelen Azyanik, yani bu g\u00fcnk\u00fc \u00c7e\u00e7en, Apaz ve \u00c7erkez dilleriyle yak\u0131n bir dildir. Urartuca ne T\u00fcrk\u00e7eye, ne de Ermeniceye benzemiyor. Ermenice, Hindu \u2013 Avrupai bir dildir. Urartuca ise, Ural-Altay kaynakl\u0131 bir dil grubundand\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Urartu dilini okuyan Vanl\u0131 Mehmet Ku\u015fman<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Urartu \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyan ve \u00c7avu\u015ftepe\u2019ye gelen turistlere rehberlik eden Mehmet Ku\u015fman, Van\u2019da \u00c7avu\u015ftepe\u2019de ya\u015f\u0131yor. Ku\u015fman, \u00c7avu\u015ftepe kaz\u0131 alan\u0131 giri\u015findeki k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyesinde, Urartu yaz\u0131lar\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 kolyeleri satarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Urartu Medeniyeti miras\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Urartu Kral\u0131 Menua, M\u00d6: 810 \u2013 780 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp; Yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden &nbsp;2 bin 825 y\u0131l \u00f6nce. Menua gen\u00e7 ya\u015fta tahta \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00f6z\u00fc pek, yarat\u0131c\u0131 bir adam. Yap\u0131c\u0131, ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc. Yollar, barajlar, g\u00f6letler, su kanallar\u0131, g\u00f6rkemli tap\u0131naklar\u0131 ve kaleler yapt\u0131r\u0131yor. Fakat o d\u00f6nemde Asurlar, s\u00fcrekli Urartulara ya\u011fma seferleri yap\u0131yor, kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131 veriyor. Kral Menua son derece kararl\u0131 bir \u015fekilde, Asur\u2019a y\u00fcr\u00fcyor ve onlar\u0131 yeniyor. Urartu tanr\u0131lar\u0131, ba\u015fta G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131 Haldi olmak \u00fczere, elinde m\u0131zra\u011f\u0131 ve yay\u0131 ile \u00e7evresine alevler sa\u00e7\u0131yor, d\u00fc\u015fmana korku veriyor.&nbsp; Arkas\u0131ndan Tei\u015feba var, \u015fim\u015fekler \u00e7ak\u0131yor. \u00d6zellikle g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u015eivini var. Sonra kavga tanr\u0131s\u0131 Utuni ve di\u011fer tanr\u0131lar var. Ba\u015fet, Munzur, S\u00fcphan ve A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n tanr\u0131lar\u0131 pe\u015fi s\u0131ra sava\u015fa giriyorlar, kutsal hayvanlar\u0131yla. Aman Allah\u0131m, Tanri Haldi sol eline alm\u0131\u015f karg\u0131s\u0131n\u0131, Asur kral\u0131n\u0131 yerlerde s\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. B\u00fcy\u00fck bir utkular\u0131 var. Bunu ilk kez kalkan \u00fczerine i\u015fliyorlar. Bu kalkan,Yukar\u0131 Anzaf Kalesi\u2019nde bulundu. 12 tane tanr\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, hepsi pe\u015f pe\u015fe gidiyor. D\u00fcnyada ilk defa b\u00f6yle resimleriyle betimlenen tanr\u0131lar, bu kaz\u0131larda \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Semiramis-Menua A\u015fk\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Asur Krali\u00e7esi Semiramis ile Urartu Kral\u0131 Menua aras\u0131nda bir a\u015fk var m\u0131? Menua b\u00fcy\u00fck bir zafer kazan\u0131nca Urartu halk\u0131, Semiramis ile Menua\u2019n\u0131n&nbsp; durumunu t\u0131pk\u0131, Baltac\u0131 ile Katerina \u00f6yk\u00fcs\u00fc gibi, balland\u0131ra balland\u0131ra anlatmaya ba\u015fl\u0131yor; \u201cKral Menua, Semiramis\u2019le birlikte olmasayd\u0131, Semiramis kurtulabilir miydi?\u201d diyor. Kral Menua, \u201cSemiramis ile aram\u0131zda bir \u015fey olmad\u0131\u201d dese de, dedikodular Urartu Krali\u00e7esi Taririya\u2019ya kadar ula\u015f\u0131yor. Taririya, tam bir Urartu kad\u0131n\u0131. Van\u2019\u0131n kad\u0131nlar\u0131 da \u00f6yledir. Erke\u011fe k\u00f6k s\u00f6kt\u00fcr\u00fcr. Anaerkil bir toplum\u2026 Taririya, \u201cSemiramis\u2019le a\u015fk yapt\u0131n, yuvam\u0131z\u0131 bozdun, bunun hesab\u0131n\u0131 vereceksin!\u201d diyor. Menua da, \u201cTanr\u0131lara and olsun ki, ben seni aldatmad\u0131m, i\u015fte zafer kazand\u0131m, topraklar\u0131m\u0131z\u0131 geri ald\u0131m.\u201d Krali\u00e7e ikna olmuyor. Menua, e\u015fi Krali\u00e7e Taririya\u2019n\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in Kadembast\u0131 denilen yerde Van G\u00f6l\u00fc\u2019ne bakan g\u00fczel bir saray ve \u00c7avu\u015ftepe\u2019nin arkas\u0131ndan ge\u00e7en, 54 km uzunlu\u011funda G\u00fcrp\u0131nar Ovas\u0131\u2019ndan Van\u2019a y\u00fczde 1 ile %10 akar kot e\u011fimli sulama kanallar\u0131 yapt\u0131rt\u0131yor. Bu g\u00fcn bile i\u00e7inden su akmakta olan bu \u015eamran Kanal\u0131, bir uygarl\u0131k ve m\u00fchendislik harikas\u0131 tarihi su yap\u0131s\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck su kanallar\u0131ndan biri olan \u015eamran Su Yollar\u0131 ve Kehriz yeralt\u0131 kanallar\u0131 i\u00e7in Kral Menua, kitabeler diktirmi\u015ftir. \u00c7avu\u015ftepe kaz\u0131 alan\u0131ndaki ta\u015flara ve Van Kalesi duvar\u0131na kaz\u0131nm\u0131\u015f olan Urartuca kitabesinin \u00f6z\u00fc \u015f\u00f6yle: \u201c\u0130\u015fbu\u2019nun o\u011flu Menua. Tanri Haldi\u2019nin g\u00fcc\u00fc sayesinde bu kanal\u0131 a\u00e7t\u0131rd\u0131m. Ad\u0131 Menua Kanal\u0131\u2019d\u0131r. Ama her kim \u00e7\u0131k\u0131p bu kanal\u0131 ben yapt\u0131m diye iddia ederse ya da kanala zarar verirse, soyu sopu kurusun, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yoksun olsun\u2026\u201d Ve i\u015fin ilgin\u00e7, yani halk\u0131n dedi\u011fi \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Manua Kanal\u0131\u2019na, \u015eamran Kanal\u0131 da denilmektedir. Kanal\u0131n ad\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile pek \u00e7ok sevda \u00f6yk\u00fclerine ve destanlara esin kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur; \u201cEdremit Van\u2019a bakar\/ \u0130\u00e7inden \u015eamran akar\u2026\u201d diye t\u00fcrk\u00fclere ge\u00e7mi\u015ftir.&nbsp; \u015eamran; Semiramis\u2019in halk diline ge\u00e7mi\u015f ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir M\u00fchendislik Harikas\u0131 Urartu Kehrizleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde bulunan ve bu g\u00fcne dek izleri g\u00f6r\u00fclen tarihi su yap\u0131lar\u0131, Anadolu Su Medeniyetinin en belirgin zengin tarihi miraslar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. YOLER\u0130 Yap\u0131m-Prod\u00fcksiyon ad\u0131na; ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131, metin yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131m; 13 b\u00f6l\u00fcm olarak \u00e7ekti\u011fimiz bu belgesel, halen UNESCO Su Forumu etkinliklerinde g\u00f6sterilmektedir. Bu ba\u011flamda g\u00f6sterilen; \u00c7in, \u0130ran, Irak, Azerbaycan, Arabistan, Umman, \u00dcrd\u00fcn, Suriye, M\u0131s\u0131r, Cezayir, Macaristan, Finlandiya, Rusya, Peru, \u015eili ve Amerika\u2019da \u00e7ekti\u011fimiz Su temal\u0131 belgesellere; Van Urartu Kehrizleri zenginlik katacakt\u0131r. \u201cVan Su Medeniyeti\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ngilizce versiyonu; Anadolu tarihinin yeniden yaz\u0131lmas\u0131na kaynak te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n zamana kadar, DS\u0130 Van B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan korunmakta ve i\u015fletilmekte olan Urartu Kehrizleri\u2019nin bak\u0131m ve onar\u0131m i\u015fleriyle u\u011fra\u015fan personeline \u201cKenkan\u201d ad\u0131 verilmekteydi. Bu g\u00fcn ise, Van merkez ba\u015fta olmak \u00fczere, kentsel yanl\u0131\u015f planlamalar, bilin\u00e7siz altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve ka\u00e7ak tar\u0131msal sulama y\u00f6ntemleri sonucu, \u00f6zellikle Van merkezdeki kehrizlerin \u00e7o\u011fu kapand\u0131\u011f\u0131 ve kurudu\u011fu i\u00e7in, Kehriz kullan\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok oldu ve bu meslek grubu-pozisyon da kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle; \u015eamran Su Kanal\u0131, Geni\u015f G\u00f6l Bendi, Faruk Bendi, Sihke G\u00f6l\u00fc Bendi, Doli G\u00f6l\u00fc Bendi yan\u0131 s\u0131ra; kar\u0131z, ganat, galeri, t\u00fcnel, t\u0131raz, kehriz, kerhiz, keriz gibi de\u011fi\u015fik adland\u0131r\u0131lan yer alt\u0131 su kanallar\u0131 sisteminin en belirgin \u00f6rne\u011fi olan Urartu Kehrizlerinin en belirgin dokusu, Van ve \u00e7evresinde bulunmaktad\u0131r.&nbsp; M\u00d6: 800\u2019de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinen bu tarihi su medeniyeti, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Van\u2019da bulunan kehrizlerin adlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: Hamur Kesen Kehrizi, Kara Ahmet Kehrizi, K\u00f6r Kehrizi, \u00c7al\u0131k Kehrizi, Hakkesen Kehrizi, Hamdi Bey, Hac\u0131 Bekir, Erek, \u00c7eviko\u011flu, \u015eahak Bey, Pembesi Mirze Bey, \u0130shak, Hasan Bey, Dilenci, Avsiko\u011flu, \u015eeng\u00fclo\u011flu ve Askeri Mektep Kehrizleri (bu kehrizlerin \u00e7o\u011fu askeri tanklar\u0131n tatbikat\u0131 s\u0131ras\u0131nda kanallar ve bacalar\u0131 zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr) yan\u0131 s\u0131ra; halen kullan\u0131lmakta olan Eski Yengi Sofu Kehrizi, \u00c7avu\u015fba\u015f\u0131 Kehrizi, Kendirci Kehrizi, Vak\u0131f Kehrizi ve Taze Kehriz su kanallar\u0131 sistemi ile Van merkez ve ba\u015fka ya\u015fam-ziraat alanlar\u0131na i\u00e7me, kullanma ve tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 su getirilmi\u015ftir\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sofu Baba<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bir Anadolu Dervi\u015fi SOFU BABA\u201dVan tarihi yeniden yaz\u0131l\u0131yor; Cesur Krali\u00e7e Semiramis\u2026Ge\u00e7enlerde, gazeteci karde\u015fim Bora \u00d6zgen ile \u0130stanbul \u00dcmraniye\u2019de bulunan \u00e7ok y\u0131ld\u0131zl\u0131 \u201cRescate Holels\u201dde bir kahvalt\u0131da idim. \u201cGuinness Rekorlar Kitab\u0131\u201dna da giren Van Kahvalt\u0131s\u0131nda. \u201cAnadolu Su Medeniyeti\u201d belgesel \u00e7ekimlerim s\u0131ras\u0131nda yedi\u011fimiz ve damak tad\u0131n\u0131 hala unutamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o bildik, me\u015fhur Van Kahvalt\u0131 sofras\u0131nda bulduk kendimizi. \u201cKu\u015fun s\u00fct\u00fc bile vard\u0131\u201d denen cinsten\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ama en g\u00fczeli de elbette; (ismi gibi temiz, umut ve g\u00fcven veren Kurtulu\u015f beyin ad\u0131n\u0131n asl\u0131nda, \u0130spanyolcas\u0131 olan \u201cRescate\u201d ile \u00f6rt\u00fc\u015fmesi bana \u015fiirsel geldi\u011fi i\u00e7in, biraz daha ilgimi \u00e7ekti) otel sahibi Kurtulu\u015f Akay ve otel y\u00f6neticisi, \u00f6rnek ve \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk kad\u0131n\u0131, giri\u015fimci ve hay\u0131rsever bir Van sevdal\u0131s\u0131 olan \u201ccesur ve g\u00fczel anne\u201d Hatice \u015eule G\u00f6k\u0131rmak\u2019\u0131n konukseverli\u011fi oldu\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Uzun ve candan bir sohbetin ard\u0131ndan, kendileri Van\u2019\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in belgesel \u00e7ekmemizi \u00f6nerdiler. \u00d6zellikle; Van Su Medeniyeti, Urartu Tarihi, Sofu Baba ve birlikte ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fc ortak payda\u015f\u0131nda; \u201cSevgiyi sebil eylemek\u201d ve Van\u2019da hayat\u0131 belgelemek i\u00e7in, birlikte proje \u00fcretmemiz istendi\u2026&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Cesur ve g\u00fczel krali\u00e7e Semiramis ile yi\u011fit giri\u015fimci bir Van tutkunu olan <strong>\u015eule G\u00f6k\u0131rmak, <\/strong>aras\u0131nda i\u00e7sel ve d\u00fc\u015fsel bir ba\u011f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi ye\u015ferdi kafamda\u2026 \u015eamran Kanal\u0131 gibi co\u015fkulu ve Sofi Baba Kehrizi gibi dingin olan \u015eule G\u00f6k\u0131rmak ile konu\u015furken, zamana yolculuk yapt\u0131m\u2026 Yitik zaman \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, sonsuz ve zamans\u0131z evrende; \u015fifac\u0131 kutsal \u015faman anan\u0131n mucize ve harika at\u0131l\u0131mlar\u0131, yolumuzu ayd\u0131nlatt\u0131\u2026 Bir medeniyet harikas\u0131 olan tarihi su kanallar\u0131 ve Van G\u00f6l\u00fc mucizesi ile G\u00f6k\u0131rmak, y\u00fcre\u011fimizde \u00e7a\u011flad\u0131\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fam kayna\u011f\u0131m\u0131z suyun \u00f6nemi ve kullan\u0131m bilincini, yurtsever bir \u00f6rnek anne olarak ondan \u00f6\u011frendik. O bize candan ve dost\u00e7a \u015fu \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc an\u0131msatt\u0131: \u201cSu gibi aziz olman\u0131n tam zaman\u0131\u2026\u201d&nbsp;&nbsp;Biz de, tarihin kimi sayfalar\u0131n\u0131 \u00f6zetle aralad\u0131k\u2026&nbsp;Van\u2019da ilk uygarl\u0131k izleri3 bin 684 metre y\u00fcksekli\u011findeki Kutsal Ba\u015fet Da\u011f\u0131 yamac\u0131ndaki ma\u011fara duvar\u0131ndaki resimler; Van\u2019\u0131n Neolitik \u00c7a\u011fdaki ilk ya\u015fam izlerinin kan\u0131t\u0131d\u0131r. Sonra ma\u011faralar\u0131n bulundu\u011fu kanyona ve ma\u011faraya geldik. K\u0131zlar\u0131n Ma\u011faras\u0131. Ma\u011fara duvarlar\u0131nda 4-5 tanr\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7ok say\u0131da tanr\u0131\u00e7a ve \u00fcreme organlar\u0131 da \u00e7ok abart\u0131lm\u0131\u015f vaziyette resmedilmi\u015f. Do\u011fu\u2019da ilk kez bolluk, bereket ve do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 simgeleyen \u00fcreme organlar\u0131 b\u00f6ylesine abart\u0131lm\u0131\u015f, yani Neolotik \u00c7a\u011fda, ilk \u00fcretime ge\u00e7ildi\u011fi d\u00f6nemi simgeleyen ma\u011fara resimlerine rastl\u0131yoruz.&nbsp;Bu bereketli co\u011frafyada, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 2 bin 800 y\u0131l \u00f6nce Urartular bir uygarl\u0131k kurmu\u015f. Bu uygarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu Anadolu\u2019ya getirdi\u011fi en \u00f6nemli yeniliklerin ba\u015f\u0131nda ula\u015f\u0131m a\u011f\u0131 ve su kanallar\u0131 sistemi geliyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc hem Do\u011fu Anadolu\u2019nun hem d\u00fcnyan\u0131n ilk sistemli yollar\u0131d\u0131r bunlar. \u015eimdi o d\u00f6nemde da\u011flar, vadiler, nehirler, yollar kutsal. Da\u011flar\u0131n, vadilerin ve yollar\u0131n tanr\u0131lar\u0131na iyilik olarak kurban kesiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc da\u011f ge\u00e7it vermezse gidemezsin. \u015eimdi makine var delip ge\u00e7iyorsun. O zaman bir \u00e7\u0131\u011f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman, \u2018tanr\u0131lar\u0131n gazab\u0131na u\u011frad\u0131\u2019 diye inan\u0131l\u0131yor.&nbsp;Semiramis Kaya T\u00fcneli&nbsp;Urartular ilk kaya t\u00fcnelini Bitlis\u2019e 10 km kala a\u00e7m\u0131\u015flar. Bu t\u00fcnel, 1961 y\u0131l\u0131na kadar kullan\u0131l\u0131yordu. T\u00fcnelin uzunlu\u011fu 112 metre, y\u00fcksekli\u011fi 6 metre ve geni\u015fli\u011fi ise 4 metre. K\u00fcrt tarihini yazan \u015eerif Han, Evliya \u00c7elebi, Marco Polo, Amasyal\u0131 co\u011frafyac\u0131 Strabon ve d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc Fasl\u0131 co\u011frafyac\u0131-gezgin Ibn-Battuta da Seyahatname\u2019sinde; \u2018T\u00fcnelin bir kad\u0131n taraf\u0131ndan, \u201cKrali\u00e7e Semiramis\u201d taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 yaz\u0131yorlar. Bug\u00fcn ise, o t\u00fcnel art\u0131k yok\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Urartular Ermeni mi?&nbsp;Urartular, ne Ermeni ne de K\u00fcrt. \u00c7\u00fcnk\u00fc Urartu dili; Kafkasya\u2019dan gelen Azyanik, yani bu g\u00fcnk\u00fc \u00c7e\u00e7en, Apaz ve \u00c7erkez dilleriyle yak\u0131n bir dildir. Urartuca ne T\u00fcrk\u00e7eye, ne de Ermeniceye benzemiyor. Ermenice, Hindu &#8211; Avrupai bir dildir. Urartuca ise, Ural-Altay kaynakl\u0131 bir dil grubundand\u0131r\u2026&nbsp;Urartu dilini okuyan Vanl\u0131 MehmetUrartu \u00e7ivi yaz\u0131s\u0131n\u0131 okuyan ve \u00c7avu\u015ftepe\u2019ye gelen turistlere rehberlik eden Mehmet Ku\u015fman, Van\u2019da \u00c7avu\u015ftepe\u2019de ya\u015f\u0131yor. Ku\u015fman, \u00c7avu\u015ftepe kaz\u0131 alan\u0131 giri\u015findeki k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyesinde, Urartu yaz\u0131lar\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 kolyeleri satarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Urartu Medeniyeti miras\u0131Urartu Kral\u0131 Menua, M\u00d6: 810 &#8211; 780 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 2 bin 825 y\u0131l \u00f6nce. Menua gen\u00e7 ya\u015fta tahta \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00f6z\u00fc pek, yarat\u0131c\u0131 bir adam. Yap\u0131c\u0131, ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc. Yollar, barajlar, g\u00f6letler, su kanallar\u0131, g\u00f6rkemli tap\u0131naklar\u0131 ve kaleler yapt\u0131r\u0131yor. Fakat o d\u00f6nemde Asurlar, s\u00fcrekli Urartulara ya\u011fma seferleri yap\u0131yor, kan ve g\u00f6zya\u015f\u0131 veriyor. Kral Menua son derece kararl\u0131 bir \u015fekilde, Asur\u2019a y\u00fcr\u00fcyor ve onlar\u0131 yeniyor. Urartu tanr\u0131lar\u0131, ba\u015fta G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131 Haldi olmak \u00fczere, elinde m\u0131zra\u011f\u0131 ve yay\u0131 ile \u00e7evresine alevler sa\u00e7\u0131yor, d\u00fc\u015fmana korku veriyor. Arkas\u0131ndan Tei\u015feba var, \u015fim\u015fekler \u00e7ak\u0131yor. \u00d6zellikle g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u015eivini var. Sonra kavga tanr\u0131s\u0131 Utuni ve di\u011fer tanr\u0131lar var. Ba\u015fet, Munzur, S\u00fcphan ve A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n tanr\u0131lar\u0131 pe\u015fi s\u0131ra sava\u015fa giriyorlar, kutsal hayvanlar\u0131yla. Aman Allah\u0131m, Tanri Haldi sol eline alm\u0131\u015f karg\u0131s\u0131n\u0131, Asur kral\u0131n\u0131 yerlerde s\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fcy\u00fck bir utkular\u0131 var. Bunu ilk kez kalkan \u00fczerine i\u015fliyorlar. Bu kalkan,Yukar\u0131 Anzaf Kalesi\u2019nde bulundu. 12 tane tanr\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, hepsi pe\u015f pe\u015fe gidiyor. D\u00fcnyada ilk defa b\u00f6yle resimleriyle betimlenen tanr\u0131lar, bu kaz\u0131larda \u00e7\u0131kt\u0131.&nbsp;Semiramis-Menua A\u015fk\u0131Asur Krali\u00e7esi Semiramis ile Urartu Kral\u0131 Menua aras\u0131nda bir a\u015fk var m\u0131? Menua b\u00fcy\u00fck bir zafer kazan\u0131nca Urartu halk\u0131, Semiramis ile Menua\u2019n\u0131n durumunu t\u0131pk\u0131, Baltac\u0131 ile Katerina \u00f6yk\u00fcs\u00fc gibi, balland\u0131ra balland\u0131ra anlatmaya ba\u015fl\u0131yor; \u201cKral Menua, Semiramis\u2019le birlikte olmasayd\u0131, Semiramis kurtulabilir miydi?\u201d diyor. Kral Menua, \u201cSemiramis ile aram\u0131zda bir \u015fey olmad\u0131\u201d dese de, dedikodular Urartu Krali\u00e7esi Taririya\u2019ya kadar ula\u015f\u0131yor. Taririya, tam bir Urartu kad\u0131n\u0131. Van\u2019\u0131n kad\u0131nlar\u0131 da \u00f6yledir. Erke\u011fe k\u00f6k s\u00f6kt\u00fcr\u00fcr. Anaerkil bir toplum&#8230;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Taririya, \u201cSemiramis\u2019le a\u015fk yapt\u0131n, yuvam\u0131z\u0131 bozdun, bunun hesab\u0131n\u0131 vereceksin!\u201d diyor. Menua da, \u201cTanr\u0131lara and olsun ki, ben seni aldatmad\u0131m, i\u015fte zafer kazand\u0131m, topraklar\u0131m\u0131z\u0131 geri ald\u0131m.\u201d Krali\u00e7e ikna olmuyor. Menua, e\u015fi Krali\u00e7e Taririya\u2019n\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almak i\u00e7in Kadembast\u0131 denilen yerde Van G\u00f6l\u00fc\u2019ne bakan g\u00fczel bir saray ve \u00c7avu\u015ftepe\u2019nin arkas\u0131ndan ge\u00e7en, 54 km uzunlu\u011funda G\u00fcrp\u0131nar Ovas\u0131\u2019ndan Van\u2019a y\u00fczde 1 ile %10 akar kot e\u011fimli sulama kanallar\u0131 yapt\u0131rt\u0131yor. Bu g\u00fcn bile i\u00e7inden su akmakta olan bu \u015eamran Kanal\u0131, bir uygarl\u0131k ve m\u00fchendislik harikas\u0131 tarihi su yap\u0131s\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck su kanallar\u0131ndan biri olan \u015eamran Su Yollar\u0131 ve Kehriz yeralt\u0131 kanallar\u0131 i\u00e7in Kral Menua, kitabeler diktirmi\u015ftir. \u00c7avu\u015ftepe kaz\u0131 alan\u0131ndaki ta\u015flara ve Van Kalesi duvar\u0131na kaz\u0131nm\u0131\u015f olan Urartuca kitabesinin \u00f6z\u00fc \u015f\u00f6yle: \u201c\u0130\u015fbu\u2019nun o\u011flu Menua. Tanri Haldi\u2019nin g\u00fcc\u00fc sayesinde bu kanal\u0131 a\u00e7t\u0131rd\u0131m. Ad\u0131 Menua Kanal\u0131\u2019d\u0131r. Ama her kim \u00e7\u0131k\u0131p bu kanal\u0131 ben yapt\u0131m diye iddia ederse ya da kanala zarar verirse, soyu sopu kurusun, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yoksun olsun&#8230;\u201d&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ve i\u015fin ilgin\u00e7, yani halk\u0131n dedi\u011fi \u00e7\u0131k\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Manua Kanal\u0131\u2019na, \u015eamran Kanal\u0131 da denilmektedir. Kanal\u0131n ad\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile pek \u00e7ok sevda \u00f6yk\u00fclerine ve destanlara esin kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur; \u201cEdremit Van\u2019a bakar\/ \u0130\u00e7inden \u015eamran akar\u2026\u201d diye t\u00fcrk\u00fclere ge\u00e7mi\u015ftir. \u015eamran; Semiramis\u2019in halk diline ge\u00e7mi\u015f ad\u0131d\u0131r.&nbsp;&nbsp;Bir M\u00fchendislik Harikas\u0131 Urartu KehrizleriVan G\u00f6l\u00fc \u00e7evresinde bulunan ve bu g\u00fcne dek izleri g\u00f6r\u00fclen tarihi su yap\u0131lar\u0131, Anadolu Su Medeniyetinin en belirgin zengin tarihi miraslar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. YOLER\u0130 Yap\u0131m-Prod\u00fcksiyon ad\u0131na; ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131, metin yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131m; 13 b\u00f6l\u00fcm olarak \u00e7ekti\u011fimiz bu belgesel, halen UNESCO Su Forumu etkinliklerinde g\u00f6sterilmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ba\u011flamda g\u00f6sterilen; \u00c7in, \u0130ran, Irak, Azerbaycan, Arabistan, Umman, \u00dcrd\u00fcn, Suriye, M\u0131s\u0131r, Cezayir, Macaristan, Finlandiya, Rusya, Peru, \u015eili ve Latin Amerika\u2019da \u00e7ekti\u011fimiz Su temal\u0131 belgesellere; Van Urartu Kehrizleri zenginlik katacakt\u0131r. \u201c<strong>Van Su Medeniyeti\u201d<\/strong> b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ngilizce versiyonu; Anadolu tarihinin yeniden yaz\u0131lmas\u0131na kaynak te\u015fkil etmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n zamana kadar, DS\u0130 Van B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan korunmakta ve i\u015fletilmekte olan Urartu Kehrizlerinin bak\u0131m ve onar\u0131m i\u015fleriyle u\u011fra\u015fan personeline <strong>\u201cKenkan\u201d<\/strong> ad\u0131 verilmekteydi. Bu g\u00fcn ise, Van merkez ba\u015fta olmak \u00fczere, kentsel yanl\u0131\u015f planlamalar, bilin\u00e7siz altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve ka\u00e7ak tar\u0131msal sulama y\u00f6ntemleri sonucu, \u00f6zellikle Van merkezdeki kehrizlerin \u00e7o\u011fu kapand\u0131\u011f\u0131 ve kurudu\u011fu i\u00e7in, Kehriz kullan\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok oldu ve bu meslek grubu-pozisyon da kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle; \u015eamran Su Kanal\u0131, Geni\u015f G\u00f6l Bendi, Faruk Bendi, Sihke G\u00f6l\u00fc Bendi, Doli G\u00f6l\u00fc Bendi yan\u0131 s\u0131ra; kar\u0131z, ganat, galeri, t\u00fcnel, t\u0131raz, kehriz, kerhiz, keriz gibi de\u011fi\u015fik adland\u0131r\u0131lan yer alt\u0131 su kanallar\u0131 sisteminin en belirgin \u00f6rne\u011fi olan Urartu Kehrizlerinin en belirgin dokusu, Van ve \u00e7evresinde bulunmaktad\u0131r. M\u00d6: 800\u2019de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinen bu tarihi su medeniyeti, insanl\u0131\u011f\u0131n ortak k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Van\u2019da bulunan kehrizlerin adlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: Hamur Kesen Kehrizi, Kara Ahmet Kehrizi, K\u00f6r Kehrizi, \u00c7al\u0131k Kehrizi, Hakkesen Kehrizi, Hamdi Bey, Hac\u0131 Bekir, Erek, \u00c7eviko\u011flu, \u015eahak Bey, Pembesi Mirze Bey, \u0130shak, Hasan Bey, Dilenci, Avsiko\u011flu, \u015eeng\u00fclo\u011flu ve Askeri Mektep Kehrizleri (bu kehrizlerin \u00e7o\u011fu askeri tanklar\u0131n tatbikat\u0131 s\u0131ras\u0131nda kanallar ve bacalar\u0131 zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr) yan\u0131 s\u0131ra; halen kullan\u0131lmakta olan Eski Yengi Sofu Kehrizi, \u00c7avu\u015fba\u015f\u0131 Kehrizi, Kendirci Kehrizi, Vak\u0131f Kehrizi ve Taze Kehriz su kanallar\u0131 sistemi ile Van merkez ve ba\u015fka ya\u015fam-ziraat alanlar\u0131na i\u00e7me, kullanma ve tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 su getirilmi\u015ftir\u2026&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cBir Anadolu Dervi\u015fi SOFU BABA\u201d<\/strong> belgeseli, Anadolu\u2019yu ayd\u0131nlatan, Van\u2019a ilk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 getiren ve sevgisini sebil eyleyen, aksakal bilge dervi\u015f Sofu Baba, Van evliy\u00e2s\u0131ndand\u0131r. \u0130smi Mustafa Efendi\u2019dir. Sofu Baba ad\u0131yla me\u015fhur oldu. Arvas kandili ile Van\u2019a ilk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 getiren kutsal bir dervi\u015ftir. Van e\u015fraf\u0131ndan Abdullah T\u00fcfek\u00e7iba\u015f\u0131z\u00e2de&#8217;nin torunu olup babas\u0131n\u0131n ad\u0131 Abdurrahm\u00e2n Efendidir. On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n son yar\u0131s\u0131nda Van&#8217;da ya\u015fad\u0131. Kabr-i \u015fer\u00eefi \u0130pek Yolu \u00fczerinde olup, ziy\u00e2ret mahallidir. Kabri yan\u0131nda kendi ad\u0131yla an\u0131lan Sofu Baba C\u00e2misi vard\u0131r. Mustafa Efendi, gen\u00e7li\u011finde evliy\u00e2n\u0131n b\u00fcy\u00fcklerinden ve Peygamber efendimizin soyundan olan Seyyid Feh\u00eem-i Arv\u00e2s\u00ee hazretlerini tan\u0131makla \u015fereflendi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan; Anadolu fiziki co\u011frafyas\u0131nda bulunan eski volkanik da\u011flar\u0131n en heybetlisi ve en hareketlisi olan S\u00fcphan Da\u011f\u0131, bir Anadolu dervi\u015fi edas\u0131yla, Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fc selamlamaktad\u0131r. S\u00fcphan ile Van\u2019\u0131n 10 milyon y\u0131ld\u0131r s\u00fcren sevdas\u0131; ye\u015fil ve mavi bak\u0131\u015fl\u0131 kedilerin, Mart \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131na e\u015flik etmektedir. Sofu Baba Camisinden y\u00fckselen ezan sesi, Akdamar Manast\u0131r\u0131ndan gelen \u00e7an sesine kar\u0131\u015fmakta ve Van G\u00f6l\u00fc \u00fczerinde dans eden g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131n ilahi melodileri; mavi bulutlar\u0131n sodal\u0131 suyla \u00f6p\u00fc\u015f\u00fcp, ar\u0131nd\u0131ktan sonra; i\u00e7sel bir yolculu\u011fun ve \u015fifa bulman\u0131n ilk ad\u0131mlar\u0131d\u0131r bu zikir ve sevda \u015fark\u0131lar\u0131\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda, ya\u015famdan bize ders ve nasihat \u00e7\u0131kartan Kar ile Kor\u2019un mitolojik \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr bu i\u00e7sel a\u015fk\u2026 Sofu Kehrizi ile can bulan ve \u015fad\u0131rvandan gelen su sesi, ku\u015f sesi ve musiki melodilerin dingin senfonisi ile Bimarhane denilen bu mekanlarda ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131n \u015fifa buldu\u011funu biliyoruz\u2026 \u0130\u015fte bunlardan biri de, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de kullan\u0131lmakta olan SOFU KEHR\u0130Z\u0130 ve Van\u2019da t\u00fcrbesi ve camisi bulunan; Anadolu evliyalar\u0131ndan aksakal, bilge ve dervi\u015f olan SOFU BABA\u2019dan hareketle; animasyon, dramatik canland\u0131rma, havadan ve yerden \u00e7ekimle, r\u00f6portaj ve \u00f6zg\u00fcn m\u00fczik e\u015fli\u011finde, ileri teknik ve donan\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z belgesel proje sayesinde; Van\u2019n\u0131n tarihi, k\u00fclt\u00fcrel, sanatsal, do\u011fal ve sosyal zengin miras\u0131n\u0131 yeniden ke\u015ffetmek, hayat\u0131 belgelemek, kay\u0131t alt\u0131na almak, korumak, tan\u0131tmak ve b\u00f6lgenin turizm potansiyelini art\u0131r\u0131p; t\u00fcm zengin farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131n, b\u00f6lge insan\u0131n\u0131n inan\u00e7, folklor, yemek, karde\u015f\u00e7e ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde sevgide odaklanmas\u0131n\u0131, \u00f6rnek giri\u015fimci ruhunu ve birlikte ya\u015fama k\u00fclt\u00fcr\u00fc becerisini ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 hedeflemekteyiz.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Alternatif turizm potansiyeli bak\u0131m\u0131ndan; genel izleyiciye, yerli ve yabanc\u0131 turistler y\u00f6nelik, T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce dublajl\u0131 bu belgesel proje ve prestij kitap \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zla da, Van\u2019da hayat\u0131 belgelemeyi; Var\u2019\u0131n tarihi, k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal zengin miraslar\u0131n\u0131 ke\u015ffedip, tan\u0131tmay\u0131 ama\u00e7lamaktay\u0131z. Yeniden\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bak Hele Bak, Van Kahvalt\u0131s\u0131na Bak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van&#8217;\u0131n dillere destan kahvalt\u0131s\u0131, kente gelenleri unutulmaz tadlarla kar\u015f\u0131l\u0131yor. Do\u011funun incisi Van\u2019a gidipte Van Kahvalt\u0131s\u0131 yapmadan d\u00f6nmek olmaz. Van Kahvalt\u0131s\u0131 sadece kentte de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019de de bir marka haline geldi. Onlarca \u00e7e\u015fit kahvalt\u0131s\u0131, taze ekme\u011fi, murtu\u011fas\u0131, kavutu, ceviz re\u00e7eli, kavurmalu yumurtas\u0131, \u00e7\u00f6re\u011fi ve en \u00f6nemlisi otlu peyniri ile zengin bir kahvalt\u0131 mutfa\u011f\u0131 olan Van, tarihi ve turistlik mekanlar\u0131 ile de g\u00f6zde bir kent haline geldi. B\u00fcy\u00fck medeniyetlere, devle\u015fen uygarl\u0131klara, e\u015fsiz bir ya\u015fama ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015f kent, y\u0131lda bir milyondan fazla yerli ve yabanc\u0131 turist a\u011f\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lezzeti tazeli\u011finden geliyor!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u00f6hreti d\u00fcnyaya yay\u0131lan <strong>Van kahvalt\u0131s\u0131<\/strong> elbette ki \u015fehrin yer ald\u0131\u011f\u0131 konum ve iklimle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Van halk\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015f\u0131yor olmas\u0131 da kahvalt\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fiminde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Van\u2019\u0131n tertemiz havas\u0131n\u0131 soluyarak ve yemye\u015fil \u00e7ay\u0131rlar\u0131nda gezerek otlanan hayvanlar\u0131n s\u00fctlerinden haz\u0131rlanan peynirler kahvalt\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan \u00f6nemli noktalardand\u0131r. Kahvalt\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezi olan kaymak, tereya\u011f\u0131, bal, yumurta ve peynir \u00e7e\u015fitleri Van halk\u0131 taraf\u0131ndan taze olarak \u00fcretilir. Fabrikasyon hi\u00e7bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn u\u011framad\u0131\u011f\u0131 Van kahvalt\u0131 sofralar\u0131 i\u00e7in \u201cLezzeti tazeli\u011finden geliyor\u201d desek hi\u00e7 de yanl\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131m olmaz! Elbette ki \u015fehrin p\u0131narlar\u0131ndan akan p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l sularla semaverde demlenen \u00e7aylar\u0131n katt\u0131\u011f\u0131 lezzeti de unutmamak laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kahvalt\u0131 sofralar\u0131n\u0131n hikayesi\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Midenizi oldu\u011fu kadar \u00e7e\u015fitlili\u011fi sayesinde g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc de doyuran bu \u00f6zel kahvalt\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn lezzetinden ve tazeli\u011finden sonra biraz da hikayesine dokunal\u0131m\u2026 Van\u2019\u0131n ilk kahvalt\u0131 salonu 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u015fehrin en i\u015flek caddelerinden birinde \u201cS\u00fct Evi\u201d ad\u0131yla a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fct Evi\u2019nin kahvalt\u0131 men\u00fcs\u00fcnde ba\u015fta sadece s\u00fct, \u00e7ay, bal, tahin, pekmez ve Van\u2019\u0131n \u00fcnl\u00fc otlu peyniri bulunuyordu. 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda, kahvalt\u0131 evinin sahibinin askere gitmesiyle birlikte tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 beyaz peynir, zeytin, re\u00e7el, ka\u015far peyniri, sucuk ve kavurma gibi farkl\u0131 tatlar da kahvalt\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcne eklendi. Gittik\u00e7e \u00e7e\u015fitlenen men\u00fc sayesinde bu geleneksel kahvalt\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc olduk\u00e7a \u00fcnl\u00fc hale geldi ve \u015fehre gelen turistlerin u\u011frak noktas\u0131 halini ald\u0131. \u201cS\u00fct Evi\u201d ad\u0131n\u0131n \u201cVan Kahvalt\u0131 Sofras\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 almas\u0131 da sofran\u0131n gittik\u00e7e \u00e7e\u015fitlenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemlere denk gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yerel lezzetler kahvalt\u0131 sofralar\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kahvalt\u0131 salonlar\u0131 zaman i\u00e7inde geli\u015fmeye ve \u00fcn\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya yayacak yepyeni lezzetlere ev sahipli\u011fi yapmaya devam etti. Van\u2019\u0131n y\u00f6resel lezzetlerinden Murtu\u011fa, Kavut, Gencir\u00fck, Cac\u0131k ve ta\u015f f\u0131r\u0131nlarda pi\u015firilen \u00e7\u00f6rek de kahvalt\u0131 sofralar\u0131ndaki yerlerini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Van\u2019\u0131n k\u00fclt\u00fcr mimar\u0131, Van Kahvalt\u0131s\u0131n\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol model olan Yusuf Konak, nam\u0131 di\u011fer Bak Hele Bak Yusuf Konak\u2019\u0131 g\u00f6rmeden d\u00f6nmek olmaz. Van\u2019\u0131 d\u00fcnyaya tan\u0131tan bu isim \u0130skele Caddesi \u00fczerinde bulunan Van Ticaret ve Sanayi Odas\u0131\u2019n\u0131n alt\u0131nda y\u00fczlerce metrekare kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k alan\u0131 bulunan bir yerde hizmet veriyor. Konuklar\u0131na Van ile ilgili \u00e7e\u015fitli hikayeler anlatan Yusuf KonaK, bir yandan g\u00fcld\u00fcr\u00fcrken bir yandan da sorulan sorular\u0131 do\u011fru yan\u0131tlayan m\u00fc\u015fterilerine \u00e7e\u015fitli hediyeler da\u011f\u0131t\u0131yor. Yoleri gezgin dervi\u015fin size \u00f6nerisi \u015fudur: Van\u2019a gelipte a\u011f\u0131z tad\u0131n ile yap\u0131lan organik ve do\u011fal kahvalt\u0131 keyfini \u00e7\u0131karman\u0131n dayan\u0131lmaz hafifli\u011fini ya\u015fay\u0131n\u0131z\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Farkl\u0131 din, mezhep, \u0131rk ve k\u00fclt\u00fcr zenginli\u011finin birlikte ve karde\u015f\u00e7e ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve de birlikte ya\u015faya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir ho\u015fg\u00f6r\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc Van\u2019da;<\/strong> bir eve ya da \u00e7ad\u0131ra konuk olursan\u0131z, kahvalt\u0131da sunulan tereya\u011fl\u0131 yumurta, kavurma, otlu peyniri, cevizli petek bal\u0131 ve Halil \u0130brahim Sofras\u0131n\u0131 aratmayan zengin do\u011fal-organik yiyecekler ve i\u00e7eceklerle doyduktan sonra,<strong> \u201cba\u015f\u0131m-g\u00f6z\u00fcm \u00fcst\u00fcnde yeriniz var\u201d <\/strong>diyerek u\u011furlanman\u0131z, Van konukseverli\u011finin s\u0131n\u0131rs\u0131z sunumudur\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>VAN BALI\u011eI-\u0130NC\u0130 KEFAL\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizin do\u011fusuna u\u00e7akla ya da kara vas\u0131talar\u0131yla yolculuk yapanlar bir s\u00fcre bo\u015f topraklardan ve yal\u00e7\u0131n da\u011flardan ge\u00e7tikten sonra, birden g\u00f6z al\u0131c\u0131 maviyle bezenmi\u015f bir manzarayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. Vanl\u0131 yazar Ya\u015far Kemal\u2019in ifadesiyle, \u201cbu \u00f6yle bir mavidir ki, Van G\u00f6l\u00fc\u2019ndeki mavi renk hi\u00e7bir g\u00f6lde ve denizde bulunmamaktad\u0131r.\u201d Bu mavilik yer yer bir turkuaza d\u00f6ner. Tatl\u0131 su ile kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerde ise s\u00fct beyaz\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u015fte bu, Van G\u00f6l\u00fcn\u00fcn ta kendisidir. Van G\u00f6l\u00fc ulusal ve uluslararas\u0131 medyada defalarca canavar\u0131yla ve sular\u0131n\u0131n y\u00fckselmesiyle g\u00fcndeme gelmesine ra\u011fmen, her nedense burada ya\u015fayan Van Bal\u0131\u011f\u0131 yani \u0130nci Kefali \u00e7ok az g\u00fcndeme gelmektedir. Baz\u0131 eski kitaplarda Van G\u00f6l\u00fc\u2019nde de\u011fil de, sadece akarsular\u0131n g\u00f6le d\u00f6k\u00fcld\u00fckleri yerlerde ya\u015fayan bir bal\u0131k t\u00fcr\u00fc olarak bahsedilen \u0130nci Kefali, d\u00fcnyada sadece bu havzada bulunan endemik bir t\u00fcrd\u00fcr. Orijinal ya\u015fam alan\u0131 tatl\u0131 sular olan bu bal\u0131\u011f\u0131n, Van g\u00f6l\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131yla bu g\u00f6le sonradan al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Ancak g\u00f6lde \u00fcreyemedi\u011fi i\u00e7in, Nisan\u2019dan ba\u015flayarak Temmuz\u2019a kadar s\u00fcr\u00fcler halinde do\u011fduklar\u0131 akarsulara g\u00f6\u00e7 eder. Yumurtas\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131ktan sonra tekrar g\u00f6le geri d\u00f6ner. T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm i\u00e7 sular\u0131ndan avc\u0131l\u0131k yoluyla elde edilen toplam 43 bin ton bal\u0131\u011f\u0131n 15 bin tonunu tek ba\u015f\u0131na olu\u015fturan \u0130nci Kefali, g\u00f6l \u00e7evresinde yakla\u015f\u0131k 15 bin insan\u0131n ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130nci Kefali, \u00fclkemizin en b\u00fcy\u00fck g\u00f6l\u00fc olan Van G\u00f6l\u00fc\u2019nde ve yak\u0131n\u0131ndaki Er\u00e7ek G\u00f6l\u00fc\u2019nde ya\u015famaya al\u0131\u015fan tek bal\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Er\u00e7ek G\u00f6l\u00fcne sonradan insan eliyle a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ve olumlu sonu\u00e7lar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6ller; y\u00fcksek derecede alkali, yani sodal\u0131 ve tuzlu olup, halen \u0130nci Kefali d\u0131\u015f\u0131ndaki bal\u0131klar i\u00e7in uygun olmayan bir ortam durumundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Van \u0130nci Kefal Bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131yal\u0131m<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Van Bal\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n v\u00fccudu uzun ve biraz yuvarlak olup, pullar\u0131 olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck ve parlak, g\u00f6zler olduk\u00e7a iridir. A\u011f\u0131z orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ve \u00f6ne do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131kt\u0131r. B\u0131y\u0131\u011f\u0131 yoktur; kar\u0131n ve anal y\u00fczge\u00e7ler aras\u0131nda pulsuz bir karina vard\u0131r. Pullar \u00fczerinde gri renkli noktalar oldu\u011fundan parlak g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc de\u011fildir. Renk g\u00fcm\u00fc\u015fi ye\u015filimsidir. May\u0131s, Haziran, Temmuz aylar\u0131nda \u00fcremek i\u00e7in akarsulara g\u00f6\u00e7 eden ergin Van Bal\u0131klar\u0131, ortalama 15, maksimum 24 cm boyunda olup, 8-10 y\u0131l ya\u015fayabilmektedir. A\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 ise, ortalama 70-80 g kadard\u0131r. Er\u00e7ek G\u00f6l\u00fcnde rekor bir \u015fekilde 350 g\u2019l\u0131k Van Bal\u0131\u011f\u0131 yakalanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nci Kefali genelde planktonla beslenir. Yaz aylar\u0131nda Tricoptera, Coleoptera, Diptera larvalar\u0131, Copepoda ve karasal b\u00f6ceklerle ve bunlar\u0131n larvalar\u0131 ile beslenir. Bu d\u00f6nemde bitkisel k\u00f6kenli olarak Diatome ve di\u011fer algleri de t\u00fcketirler. K\u0131\u015f aylar\u0131nda ise besininin \u00e7o\u011funlu\u011funu Copepoda ve Diatome olu\u015fturur. Volkanik bir yap\u0131ya sahip olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, d\u0131\u015fa kapal\u0131 olan Van G\u00f6l\u00fc havzas\u0131nda beslenmesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak, Van Bal\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturan arsenik bak\u0131m\u0131ndan Van Bal\u0131\u011f\u0131 incelenmi\u015f ve belirlenen miktar\u0131n insanlar i\u00e7in tehlike olu\u015fturacak boyutta olmad\u0131\u011f\u0131 sonucu al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, Van G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn bir\u00e7ok yerinde kirlenmenin hen\u00fcz tehlikeli boyutlara ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda \u0130nci Kefali g\u00f6\u00e7\u00fcc\u00fc bir bal\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Van G\u00f6l\u00fc tuzlu ve sodal\u0131 oldu\u011fundan burada \u00fcreyemeyen Inci Kefali, \u00fcremek i\u00e7in her y\u0131l akarsulara ak\u0131n eder. \u00dcreme sonras\u0131nda tekrar g\u00f6le geri d\u00f6ner. Nisan ay\u0131ndan itibaren g\u00f6\u00e7 yollar\u0131na d\u00fc\u015fen \u0130nci Kefali, yumurtas\u0131n\u0131 akarsularda sert zeminlere, ta\u015flara yap\u0131\u015ft\u0131rarak b\u0131rakt\u0131ktan sonra Haziran sonlar\u0131na do\u011fru Van G\u00f6l\u00fc\u2019ne d\u00f6nerek g\u00f6\u00e7 maceras\u0131n\u0131 tamamlar. G\u00f6l\u00fcn a\u00e7\u0131klar\u0131ndan tatl\u0131 su a\u011f\u0131zlar\u0131na ak\u0131n eden ve burada ilerleyerek yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p, geri d\u00f6nen bal\u0131klar\u0131n ser\u00fcveni ilgin\u00e7 ve birbirinden g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere sahne olur. Erci\u015f \u0130l\u00e7esi\u2019ndeki Deli\u00e7ay\u2019a veya Muradiye \u00c7ay\u0131 kenar\u0131na giden vatanda\u015flar, \u00e7o\u011fu zaman suda adeta u\u00e7arak ve havada dans ederek ilerleyen bal\u0131klar\u0131n bu g\u00f6\u00e7 yolculu\u011funa tan\u0131kl\u0131k etme f\u0131rsat\u0131n\u0131 yakalayabilirler. Agro-turizm olarak de\u011ferlendirilebilecek bu harika olaydan, \u015fimdiye kadar turizm ad\u0131na yararlanmak \u015f\u00f6yle dursun, binbir zahmetle \u00fcremeye gelen bal\u0131klar tuzak kurularak avlanm\u0131\u015flard\u0131r. Bunu anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Adeta bal\u0131klara bilin\u00e7sizce yap\u0131lm\u0131\u015f bir soyk\u0131r\u0131m gibidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SONU\u00c7: <\/strong>K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, do\u011fal felaketler, bozulan ekolojik denge yan\u0131 s\u0131ra; \u0130nsano\u011flu ne yaz\u0131k ki, do\u011fay\u0131, \u00e7evreyi ve t\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 kirletiyor, bozuyor ve yok ediyor. Endemik Toros Kurba\u011fas\u0131 ve \u00f6teki endemik flora ve faunalar\u0131 yok etti\u011fimiz gibi; Van\u2019\u0131n Erci\u015f il\u00e7esinde bulunan \u0130nci Kefali bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilin\u00e7siz ve yanl\u0131\u015f avlanma ile \u00e7evre kirlili\u011fi y\u00fcz\u00fcnden yok ediyoruz. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za emanet edebilece\u011fimiz ya\u015fanabilir do\u011fa ve \u00e7evreyi kendi ellerimizle tahrip ediyoruz. Son Van depreminden \u00f6nce ve sonraki yanl\u0131\u015f yap\u0131la\u015fmalar, kent altyap\u0131 sistemindeki bozukluklar ve bilin\u00e7siz tar\u0131m uygulamalar\u0131 da bu kirlili\u011fi daha da sorunlar suma\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Van G\u00f6l\u00fc Canavar\u0131 uydurmas\u0131 ile b\u00f6lgeye turist \u00e7ekece\u011fini iddia edenler, \u015fimdi neyin pe\u015findedirler? Do\u011fu Anadolu Medeniyetinin be\u015fi\u011fi ve bir do\u011fa harikas\u0131 olan Van kenti, tarihi, k\u00fclt\u00fcrel, estetik ve do\u011fal zengin miraslar\u0131n\u0131 korumal\u0131 ve ya\u015fatmal\u0131d\u0131r. Van Kehrizleri, Van Kedisi, Van G\u00f6l\u00fc, Van \u0130nci Kefali, Bah\u00e7esaray yollar\u0131, M\u00fck\u00fcs Irma\u011f\u0131 kayna\u011f\u0131n\u0131n efsanesi, Kap\u0131k\u00f6y G\u00fcmr\u00fck Kap\u0131s\u0131, Muradiye \u015eelalesi ve Van Kahvalt\u0131s\u0131 gibi markala\u015fm\u0131\u015f zengin miras varl\u0131\u011f\u0131 ile bilinen endemik flora ve fauna yan\u0131 s\u0131ra; farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler harman\u0131 mavi g\u00f6zl\u00fc Van\u2019a g\u00fcven i\u00e7inde, yeniden gelmemiz i\u00e7in \u00e7ok neden bulunmaktad\u0131r. Boncuk g\u00f6zl\u00fc g\u00fczellerin <strong>\u201cBa\u015f\u0131m-g\u00f6z\u00fcm \u00fcst\u00fcne\u201d<\/strong> diye ba\u015flayan sunumu ile; <strong>\u201cBak hele bak\u201d<\/strong> sofras\u0131nda, <strong>Vak\u0131f Kehrizi<\/strong> suyu ile demlenen \u00e7ay e\u015fli\u011finde kahvalt\u0131 yapmam\u0131z i\u00e7in, <strong>SOFU BABA <\/strong>bizi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor, yeniden\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Dursun \u00d6ZDEN<\/p>\n\n\n\n<p>Kaynak: www.dursunozden.com.tr<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1023\" height=\"640\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11374\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2.jpg 1023w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2-480x300.jpg 480w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2-768x480.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1023px) 100vw, 1023px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11375\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4-1024x683.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4-450x300.jpg 450w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4-768x512.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4-1536x1025.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3-van-kalesi4.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file is-style-default\"><a id=\"wp-block-file--media-0416d0f6-22aa-4096-a486-1a05baf8f7b6\" href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2b-567x728.jpg\">v2b-567&#215;728.jpg<\/a><a href=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v2b-567x728.jpg\" class=\"wp-block-file__button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-0416d0f6-22aa-4096-a486-1a05baf8f7b6\">\u0130ndir<\/a><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"577\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-1024x577.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11376\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-1024x577.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-500x282.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-768x433.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-1536x866.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v3b-2048x1154.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"627\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V4-1024x627.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11377\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V4-1024x627.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V4-490x300.jpg 490w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V4-768x470.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V4.jpg 1270w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1000\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v7-van2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11378\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v7-van2.jpg 1000w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v7-van2-439x300.jpg 439w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v7-van2-768x525.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"752\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v12--752x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11379\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v12--752x728.jpg 752w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v12--310x300.jpg 310w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v12--768x743.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v12-.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"536\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21fbahcesaray9-1024x536.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11380\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21fbahcesaray9-1024x536.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21fbahcesaray9-500x262.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21fbahcesaray9-768x402.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21fbahcesaray9.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"971\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21k-bahcesarai1-971x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11381\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21k-bahcesarai1-971x728.jpg 971w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21k-bahcesarai1-400x300.jpg 400w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21k-bahcesarai1-768x576.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21k-bahcesarai1.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 971px) 100vw, 971px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"430\" height=\"323\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v22.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11382\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v22.jpg 430w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v22-399x300.jpg 399w\" sizes=\"(max-width: 430px) 100vw, 430px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"546\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-546x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11383\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-546x728.jpg 546w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-225x300.jpg 225w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-768x1024.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-1152x1536.jpg 1152w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-1536x2048.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v23-scaled.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 546px) 100vw, 546px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"410\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v28.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11384\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v28.jpg 410w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v28-169x300.jpg 169w\" sizes=\"(max-width: 410px) 100vw, 410px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"588\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-1024x588.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11385\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-1024x588.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-500x287.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-768x441.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-1536x882.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v36-2048x1175.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"971\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-971x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11386\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-971x728.jpg 971w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-400x300.jpg 400w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-768x576.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-1536x1152.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v42-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 971px) 100vw, 971px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"630\" height=\"326\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v58.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11387\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v58.jpg 630w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v58-500x259.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"577\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51-1024x577.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11388\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51-1024x577.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51-500x282.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51-768x433.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51-1536x866.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v51.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1003\" height=\"728\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-1003x728.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11389\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-1003x728.jpg 1003w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-413x300.jpg 413w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-768x558.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-1536x1115.jpg 1536w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v66-2048x1487.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1003px) 100vw, 1003px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v68a-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11390\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v68a-1024x576.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v68a-500x281.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v68a-768x432.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v68a.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v82-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11391\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v82-1024x576.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v82-500x281.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v82-768x432.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v82.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v89-1024x679.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11392\" width=\"1026\" height=\"680\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v89-1024x679.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v89-452x300.jpg 452w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v89-768x509.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v89.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1026px) 100vw, 1026px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v91.otlupeynir-1024x563.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11393\" width=\"1024\" height=\"563\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v91.otlupeynir-1024x563.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v91.otlupeynir-500x275.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v91.otlupeynir-768x422.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v91.otlupeynir.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"960\" height=\"540\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v87.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11394\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v87.jpg 960w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v87-500x281.jpg 500w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v87-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v92a.van-cicek-bali-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11395\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v92a.van-cicek-bali-1024x683.jpg 1024w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v92a.van-cicek-bali-450x300.jpg 450w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v92a.van-cicek-bali-768x512.jpg 768w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v92a.van-cicek-bali.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-default\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1000\" height=\"662\" src=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21p.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11396\" srcset=\"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21p.jpg 1000w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21p-453x300.jpg 453w, http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/v21p-768x508.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Urartulara ba\u015fkentlik yapm\u0131\u015f, Do\u011fu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck illerinden biri olan Van\u2019da gezilecek yerler listesinde nereler var? Gelin birlikte bakal\u0131m. \u00d6ncelikle Van, tahmin etti\u011finizden \u00e7ok daha d\u00fczg\u00fcn, d\u00fczenli, geli\u015fmi\u015f ve g\u00fcvenli turistik bir \u015fehirdir. B\u00fcy\u00fck\u015fehir stat\u00fcs\u00fcnde olan Van, \u0130\u00e7 ve G\u00fcney Do\u011fu Anadolu\u2019daki pek \u00e7ok ilimizden \u00e7ok daha g\u00fczellikleri bulunmaktad\u0131r. Samiramis Su Yolu, Urartu Medeniyeti izleri ve &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11376,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,1,65],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11372"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11397,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11372\/revisions\/11397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11376"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.dursunozden.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}