TURFAN KARIZ CENNETİ
Dursun Özden'in, Çin'de belgesel filmini de çektiği "Uygur Karızlarına Yolculuk" (2005 - Kaynak Yayınları) adlı kitabından sonra şimdi de; kuzeybatı Çin/Sincan Uygur Özerk Bölgesi Turfan Havzası'ndaki karız kanalları üzerine yaptığı ikinci belgesel araştırma kitabı "TURFAN KARIZ CENNETİ" "Yoleri Yayınları'ndan çıktı (Haziran 2010). Kapak arkasında "Uygur Karız Araştırma Enstitüsü" Başkanı Gafur Nurettin Tolmbök şunlar yazıyor: “Çağdaş Evliya Çelebi, meşhur gezgin, araştırmacı yazar ve şair dostum, çok muhterem kardeşim Tursuncan(Dursun Özden); 2004 yılında Turfan Karızlarını araştırmak üzere, bu bereketli topraklara geldi. 66 ülkeyi gezen ve dünyanın pek çok güzelliklerine ve zenginliklerine tanık olan Tursuncan, Turfan Karızlarını görünce çok heyecanlandı. 2500 yıl önce atalarımız tarafından kolektif ve güçlü bir kamu iradesiyle yapılan Karızlar ve Karız Kültürü, onu adeta büyüledi. Karızlar, yalnızca çölün 110 metre altında ve toplam 5100 kilometre uzunluğundaki, bir uygarlık harikası olan tarihi su yapıları değil; aynı zamanda, yerleşik kent kültürü, turfanda ürün çıkaran bereketli tarım alanları ve sağlık, barış, huzur, dayanışma ve sevgi yüklü birlikte yaşama kültürünün ilk örnekleri olması bakımından, Tursuncan yeni bir şey keşfetmenin ve bunu Türk ve dünya kamuoyuyla paylaşmanın mutluluğunu yaşadı..."

"İnsanlarımızla kaynaştı, konuşan ve anlatan fotoğraflar çekti. İşte o zaman kendisiyle tanışma mutluluğuna erdim. İki hafta birlikte çok verimli çalışmalar yaptık. Aradan 6 yıl geçti, şimdi ise Uygur Karızlarının belgesel filmini çekmek için yeniden Turfan’a geldi (Ekim 2009). Yöneticisinden halkına dek, burada herkes onu çok seviyor. Çünkü o, zenginlikleri ve güzellikleri paylaşmayı iyi biliyor. Yaptığı işten haz alıyor ve tıpkı karız suları gibi sevgisini sebil eyliyor. “Su gibi aziz olan” değerli dostum Tursuncan bir anlamda, farlılıkların suda yansımasını ve yaşam kaynağımız suyun; geçmişte, şimdi ve gelecekte de önemine dikkat çekiyor. Çevre, ekonomi ve ekoloji dostu olan karız sularının; hidrojeolojik, sosyolojik ve stratejik bakımdan da araştırılması ve uygarlık köprüsü özelliğini göz ardı etmeden; “batı” merkezli araştırmacıların önyargılı, yalan ve yanlış tezlerini çürüterek, insanlık tarihinin belki de yeniden yazılmasına kaynak teşkil edecek kadar ciddi çalışmalar yapıyor. Bu anlamda, Turfan bölgesi dışında Türkiye, İran, Azerbaycan ve onlarca ülkede var olan karızları keşfeden, tanıtan ve insanlığın ortak tarihi zengin kültürel mirası olarak yaşatılması için, gazete ve dergilere yazılar yazıp, kitaplar yayınlıyor ve üniversitelerde konferanslar veriyor. 2005 yılında “Uygur Karızlarına Yolculuk” kitabını yazdı.5. Dünya Su Forumu’nda; “Uygur Karızları” üzerine sunumu, Çin’de ve tüm dünyada yankılandı. Ben de son kitabımda, Tursuncan’dan söz ettim. Şimdi de karızların belgesel filmini çekmek için yollara düşen, bu çılgın ve güzel insan Dursun Özden’e kolaylıklar diliyoruz. Yolun ve bahtın açık olsun can dostum. Turfan Karız Cenneti’nden pek çok sevgi ve başarı…”

Dr. Gafur Nuredin Tolmbök

(Çin / Sinjiang-Uygur Özerk Bölgesi, Karız Araştırma Enstitüsü Başkanı)